‘Kredi kartında yüksek limit borç yükünü de yükseltiyor’

Artan yaşam maliyetleri, alım gücündeki gerileme ve ücretlerin gereksinimleri karşılamaya yetmemesi, kredi kartı kullanımında artışa neden oldu.

Bankalararası Kart Merkezi (BKM) verilerine göre kartlı harcamalar 2025’te hızla büyüdü.

Ocak-Kasım 2025 döneminde kredi kartı harcamaları, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 47 artarak 1,8 trilyon lirayı aştı.

Geçen yılın sonunda 1,32 trilyon lira olan yerli kredi kartı harcama hacmindeki bu artış dikkat çekti.

Banka kartlarıyla yapılan harcamalar da yükselişini sürdürdü.

Aynı dönemde banka kartı kullanım tutarı yüzde 39,3 artışla 321,4 milyar liraya ulaştı.

YAKLAŞIK 350 MİLYON KART VAR Yüksek enflasyon nedeniyle nakit paraların alım gücünün düşmesiyle kart kullanımı da yükseldi. 2025’in ilk 11 ayında kredi kartı sayısı yüzde 9,3 artarak 130,1 milyondan 142 milyona, banka kartı sayısı ise yüzde 10 artışla 195,6 milyondan 215,1 milyona çıktı.

Bankaların sıkılaştırma adımlarına rağmen, nakit ihtiyacının kredi kartları üzerinden karşılanması eğilimi de devam etti. 2025 başında 68,4 milyar lira olan nakit avans kullanımı, kasım ayında 77,2 milyar lira oldu.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) da “Ekonomi Notları” çalışmasında, bireysel kredi kartı (BKK) kullanım eğilimlerini analiz etti.

Kredi kartı limitleri ile borçlanma arasında pozitif bir ilişki bulunurken, gelirine kıyasla yüksek limite sahip bireylerde kredi kartı borç yükünün daha yüksek olduğu tespit edildi.

TÜM GELİR GRUPLARINDA YAYGIN Çalışmada, Türkiye’de kredi kartlarının hem ödeme hem de finansman aracı olarak tüm gelir gruplarında yaygın bir şekilde kullanıldığı belirtilerek, BKK kullanım eğiliminin bireylerin gelirleri ve kart limitleri ile olan ilişkisinin incelendiği kaydedildi.

Çalışmada, yaklaşık 7 milyon yatay kesit örneklem verisiyle yapılan analizlerden elde edilen sonuçların gelir ve limit ile BKK bakiyesi arasındaki pozitif esneklik ilişkisini ortaya koyduğu kaydedilirken, elde edilen bulgulara göre yüksek gelirli bireylerin BKK bakiyesinin de beklenti doğrultusunda daha yüksek olduğu gibi, limit/gelir oranları daha yüksek olan bireylerin aynı zamanda ortalamada daha yüksek BKK borçluluğuna sahip olduğu kaydedildi.

Ayrıca, limit artışı yüksek olan bireylerin ortalamada gelirleri ile BKK bakiyeleri arasındaki esneklik ilişkisinin daha kuvvetli olduğu aktarılan çalışmada, alternatif gelir ve limit göstergelerinden elde edilen sonuçların temel bulguları destekler nitelikte olduğu belirtilerek, “Limit ile gelir arasındaki güçlü korelasyon kontrol edildiğinde, gelirine göre aşırı limite sahip bireylerin limit doluluk oranının diğer bireylere kıyasla daha düşük olduğu saptanmıştır.

Öte yandan, aşırı limite sahip bireylerin bakiye/gelir oranı diğer bireylere kıyasla daha yüksektir.” ifadelerine yer verildi.

Tüm bu bulguların limit seviyelerinin BKK bakiyesi açısından önemli bir etken olduğu ifade edilen çalışmada, şu değerlendirmelerde bulunuldu: “Son olarak, gelir veya limit artışları ile bireylerin geçmiş finansal davranışları arasındaki olası ilişki, bu göstergelerin bakiye üzerindeki etkisinin nedensel olarak yorumlanmasını güçleştirebilmektedir.

Bu nedenle, çalışmada elde edilen ilişkilerin korelasyonlar içerdiğini, nedensel bir etkiyi ima etmediğini not etmek gerekmektedir.

Gelecek çalışmaların, gelir ve limit göstergeleri ile kredi kartı kullanım davranışları arasındaki ilişkinin nedenselliğini ortaya koyacak yöntemlere odaklanması ve arz-talep koşullarını ayrıştırması, politika yapıcıların borçlanma dinamiklerini daha etkin değerlendirebilmeleri açısından önemli olacaktır.”