Muzda üretim düştü ithalat patladı

 Mehmet H.

GÜLELTürkiye, muzda uzun bir süredir uyguladığı yüz­de 148,8 gümrük vergi­si ile üretimi 1 milyon tona ka­dar çıkarmıştı.

Hatta 2020 yılı ve öncesi yıllık 200 bin ton muz ihraç ediliyordu.

Ancak Resmi Gazete’nin 22 Haziran 2021 ta­rihli nüshasında yayımlanan İthalat Rejimi Kararında Deği­şiklik Yapılmasına İlişkin Ka­rar’da yüzde 7 verginin yanı sı­ra tonda 626 dolar ek mali yü­kümlülük getirilmişti.

Bu karar ithalatı bir miktar kolaylaştır­mıştı.Muz üreticileri gümrük vergisinin artırılması için Ti­caret Bakanlığı ile yoğun gö­rüşmeler yapıyordu.

Yapılan görüşmeler sonucunda yeni yıl öncesi 31 Aralık 2025’te Res­mi Gazete’de yayımlanan İt­halat Rejimi Kararına Ek Ka­rar ile 2026 yılında ithalatta uygulanacak yüzde 7 oranın­daki gümrük vergisine ek ola­rak ton başına 626 dolar olarak uygulanan ek mali yükümlülük 780 dolar seviyesine yükseltil­di.

Böylece muz ithalatında ton başına ilave 154 dolarlık yeni bir mali yükümlülük getirildi.“İthalat vergisi üreticilerin yararına olacak”Üretimde son 2 yıldır yaşa­nan düşüş, ithalatın yaklaşık 3 kat artmasına neden oldu. 2025 yılında muz üretimi yüzde 1,2 düşüş ile 864 bin ton olarak ger­çekleşti.

İthalat ise 2025 yılının ilk 11 ayında yüzde 289,2 artış ile 213,5 bin ton olarak gerçek­leşti.

Muz ithalatının faturası ilk 11 ayda 200,5 milyon dola­ra yükseldi.Muzda ek gümrük vergisi için haziran ayından bu yana mücadele verdiklerini ak­taran Anamur Bozyazı Zira­at Odası Başkanı Ahmet Şeref Gümüş, gümrük vergisinde ya­pılan artışın istedikleri şekilde olmasa da yine de iyi olduğunu kaydetti.

Muz üretiminin 2025 yılında 750 bin ton seviyesin­de olacağını tahmin ettikleri­ni, ancak TÜİK verilerine gö­re üretimin 864 bin ton olarak gerçekleştiğini bildiren Gümüş, “Bölgemizde üretim epey azal­dı.

Daha önce muz üretimimiz 1 milyon tona ulaşmıştı.

Üretim­deki kayıp ise ithal muz ile dol­duruldu.

Yeni dönemde yüzde 7 vergi ve 780 dolara çıkarılan ek mali yükümlülük getirildi.

İtha­lat vergisinin yükseltilmesinin üreticilerin yararına olacağını düşünüyorum” dedi.Sera bakım kredilerinin artmaması üretimi düşürdüMuzun 2025 yılında her şe­ye rağmen diğer ürünlere gö­re üreticisine kazandırdığını ifade eden Gümüş, ancak muz üretimini bırakan üreticile­rin de olduğunu belirtti.

Üre­timin bırakılmasının muz se­raları için verilen sübvansi­yonlu yıllık bakım kredilerinin son 3 yıldır aynı kalmasından kaynaklandığına dikkat çeken Gümüş, “Krediler 3 yıldır dö­nüm başına 25 bin ile 30 bin li­ra olarak veriliyor.

Bu miktar hiç artmadı.

Domates, salata­lık, patlıcan, fasulye, avokado gibi diğer seralar için bu mik­tar dönüm başına 100 bin ile 150 bin lira olarak veri­liyor.

Bir diğer etken ise se­raların naylon örtüsünün beş yılda bir değiştiriliyor olma­sı.

Modernizasyon kredisi de son 3 yıldır verilmiyor.

Üreti­ci de bu sefer ürün değişikliği­ne gidiyor.

Tüm bu etkenlerin bir araya gelmesi ile de üretim yaklaşık olarak yüzde 15 gerile­di” diye konuştu.Vergilerde makasın kapan­masıyla özellikle zincir mar­ketlerin ithal muza yöneldiği­ne dikkat çeken Gümüş, “Yerli üretimin hiç olmaması durum­da zincir marketler bugün sat­tıkları fiyatın en az 2 katına satış yaparlar.

Zincir market­ler gümrük vergisi makasının daralmasından dolayı itha­lata yüklendiler.

Durum böy­le olunca biz de bakanlıkla gö­rüşmemizde; zincir marketler ithal muzu ne kadar satıyorsa en az iki katı kadar yerli muz satışını talep ettik.

Zincir mar­ketler şu an yerli muzu alıyor­lar ama bunun yasallaştırırsak muz üreticisi biraz daha rahat­layacak” ifadelerini kullandı.“Çiftçi üretimden geri çekiliyor” Bugün gelinen noktada muz üretiminde 1 milyon ton rekoltenin ardından yüzde 15’e yakın düşüş yaşandığını belirten Gümüş, “Üreticilerin yeni dönemde muz üretimine yönelme şansı yok.

Maliyetler çok yüksek ve üreticinin kendi imkanıyla muz serası yapması çok zor.

Sübvansiyonlu kredi lazım, o da verilmiyor.

Çiftçinin muza yönelmesi bu şartlarda mümkün değil.

Öte yandan muz başta olmak üzere çilek, domates, salatalık, patlıcan gibi tüm tarım ürünlerinde kontrollü bir üretime geçilmesi gerekiyor.

Ayrıca çiftçinin yaş ortalaması 58 ile 60’ı buldu.

Bu böyle devam ederse önümüzdeki 5-6 yıl içinde bu sıkıntı biraz daha artacak.

İnsanlar üretimden geri çekiliyor.

Acilen kontrollü bir tarım uygulamasına geçmeli.

Bunun yanı sıra çiftçi ekmiş olduğu üründe zarar etmemeli.

Zarar etmemesi için de taban fiyat oluşturulmalı.

Herkes önüne gelen her ürünü ekmemeli” dedi.