İNGİLTERE’DE DİŞ SAĞLIĞI SİSTEMİ KRİZDE Hastalar kendi dişini çekiyor

İngiltere’de Ulusal Sağlık Hizmeti (NHS) kapsamında diş sağlığı hizmetlerine erişim giderek zorlaşıyor.

Kamu sistemindeki finansman sorunları ve sözleşme modeli nedeniyle birçok diş hekimi özel sektöre yönelirken, milyonlarca kişi randevu bulmakta zorlanıyor.

İngiliz kuruluş Keep Our NHS Public’in (Ulusal Sağlık Hizmeti’nin Kamusallığını Koruyalım) Eş Başkanı Dr.

John Puntis, Aydınlık Avrupa’nın sorularını yanıtladı.

Puntis, kamu diş hizmetlerinin nasıl geriletildiğini, sistemin nasıl özel sektöre kaydığını ve hastaların yaşadığı ağır mağduriyeti çarpıcı örneklerle anlattı.

NHS SÖZLEŞMESİ DİŞ HEKİMLERİNİ ÖZELE İTİYOR - İngiltere’de kamu diş hizmetlerine erişim neden bu kadar zorlaştı?

NHS (Ulusal Sağlık Hizmeti) sisteminde krizi derinleştiren temel faktörler nelerdir?

Bir diş hekimi, NHS için çalışmak üzere devletle sözleşme imzalar. 2006 yılında İşçi Partisi hükümeti, diş sağlığı müdahalelerine önceliği veren ve bir diş hekiminin bir yıl içinde ne kadar iş yapabileceğini belirleyen yeni bir sözleşme kabul etti.

Talep artarsa ve sözleşmede belirtilenden daha fazla hasta tedavi edilirse, diş hekimine ödeme yapılmaz.

Ödeme düzeyleri nedeniyle, diş hekimlerinin işlerini sürdürülebilir kılacak yeterli kar elde etmeleri oldukça zor hale geldi.

Bu durum, onları özel sektörde çalışmaya itti ve kendi muayenehanelerini işletmek yerine kar amacı güden diş hekimliği şirketlerinde çalışan diş hekimlerinin sayısında büyük bir artış yaşandı. ‘DİŞ SAĞLIĞI HİZMETLERİ GERİLEMEYE TERK EDİLDİ’ Özel sektörün kullanımına yönelik genel eğilim ve ihtiyaçları karşılamakta yetersiz kalan finansman düzeyi sonucunda, diş sağlığı hizmetleri gerilemeye terk edildi.

Bu durum da insanları hizmetler için ödeme yapma ya da bu hizmetlerden mahrum kalma şeklinde iki seçenekle baş başa bırakıyor.  1948’de kurulduğunda, herkese açık ücretsiz diş sağlığı hizmeti NHS’nin temel özelliklerinden biriydi.

Sonuç olarak ağız ve diş sağlığında büyük bir iyileşme yaşandı.

Şu an yaşanansa bir hizmetin NHS kapsamının dışına itilmesinin bir örneği.

Bu, özelleştirmenin bir biçimidir.

Devletin boyutunu küçültmek ve hangi hizmetlerin sunulacağını piyasa güçlerinin belirlemesine bırakmak isteyen başlıca siyasi partilerin paylaştığı, hakim neoliberal felsefenin bir yansımasıdır. - Son veriler her üç kişiden birinin özel diş hekimine yöneldiğini gösteriyor.

Sistem özele mi kayıyor?

Evet, çünkü her 10 diş hekimliği muayenehanesinden 9’u artık NHS hastalarını kabul etmiyor ve diş bakımı harcamalarının yüzde 50’den fazlası artık özel sektörde gerçekleşiyor.

AĞIZ KANSERİNDE YÜZDE 40’LIK ARTIŞ - Düşük gelirli haneler dolgu ve diş çekimi gibi temel işlemler için bile ücret ödemek zorunda kalıyor.

Bu hastalarda mağduriyete yol açıyor mu?

NHS diş hekimliği ücretleri 1950’lerde uygulamaya konuldu ve pek çok kişi bunları adaletsiz buluyor.

Diş çürükleri ve ağız sağlığı sorunları yoksul insanlarda daha yaygındır.

Birçok kişi özel diş tedavisi masraflarını karşılayamıyor ve masrafların daha düşük olduğu bir NHS diş hekimi bulamıyor.

Ülkenin bazı bölgelerinde bu durum oldukça belirgin.

Öyle ki bu bölgelere “diş çölü” deniyor.

Kronik ağrı yaşadıklarında kendi dişlerini çekmeye çalışan kişilerin sayısında, “kendi kendine diş hekimliği” uygulamalarında, belirgin bir artış oldu.

Ayrıca, ağız kanserinde yüzde 40’lık bir artış gözlemlenmiştir ki bu, hastalığın belirtilerinin tespit edilebileceği rutin diş kontrolü hizmeti (check-up) almayan hasta sayısındaki artışla ilişkili olabilir. ‘HÜKÜMET HAREKETE GEÇMEKTE YAVAŞ KALDI’ - Birçok bölgede NHS hastası kabul eden diş hekimi bulunamadığı belirtiliyor.

Bu durumun arkasında finansman mı, diş hekimi açığı mı yoksa sistemin yapısal sorunları mı var?

Asıl sorun finansmanla ilgili, çünkü kendi muayenehanesi, binası, ekipmanı ve personeli olan bir diş hekiminin sadece NHS için çalışarak yeterli gelir elde etmesi çok zor olduğundan, bu hekimler özel sektöre yönelmek zorunda kalmış durumdalar.

Bu sorun yeni bir sözleşmeyle giderilebilir.

Hükümet bunun farkında olsa da şu ana kadar harekete geçmekte yavaş kaldı. ‘ÖZELLEŞTİRME SON BULMALI’ - Sizce İngiltere’de kamu diş sağlığı sisteminin yeniden işler hale gelmesi için hangi reformlar yapılmalı?

NHS diş tedavileri, hizmetin sunulduğu noktada yeniden ücretsiz hale getirilmelidir; hissedarların kar payları yerine halkın çıkarları öncelikli tutulmalıdır ve özelleştirme son bulmalıdır; ağız hijyenistleri, rutin kontroller (check-up) ve florür seviyelerinin düşük olduğu bölgelerde önleme amacıyla su florlamasını da içeren ve önleyici tedaviler, NHS diş hekimliğinin temelini oluşturmalıdır.

Yeni bir sözleşme, hem kaliteyi hem de eşitliği desteklemeli ve muayenehanelerin mali açıdan sürdürülebilir hale gelmesi için diş hekimlerine yapılan ödemeler artırılmalıdır.

Sağlık merkezlerinde tıbbi ekipler ve çeşitli toplum hizmetleriyle birlikte diş hekimlerinin yer alması, hastaların diş hekimine gitmesini kolaylaştıracak ve diş hekimlerinin çalışma koşullarını iyileştirecektir.

Genel olarak, ihtiyaç düzeyini dikkate alınarak NHS’nin finansmanı artırılmalıdır.

Etkili önleme, maliyetleri düşürecektir; örneğin, İngiltere’de anestezi altında diş çekimi için hastaneye yatırılan çocukların masraflarının, NHS’ye her yıl yaklaşık 50 milyon sterline mal olduğu tahmin edilmektedir.

Çeviri: Şafak Erdem