Radyoaktif eşik-2 ASYA EKSENİNİN YÜKSELİŞİ VE ALTERNATİF GÜVENLİK MİMARİSİ

Atlantik eksenindeki bu gerilim, Asya’da farklı yankılar bulmaktadır.

Çin, Rusya’nın iddialarına temkinli yaklaşsa da “nükleer yayılmanın önlenmesi” (non-proliferation) ilkesine sıkı sıkıya bağlıdır.

Pekin, herhangi bir devletin (Ukrayna dahil) nükleer silaha sahip olmasını, bölgesel istikrar için tehdit olarak görmektedir.

ŞİÖ çerçevesinde Rusya ve Çin, Orta Asya’da nükleer materyallerin güvenliğini sağlamak için ortak mekanizmalar geliştirmiştir. “Kirli bomba” iddiaları, bu işbirliğinin önemini artırmakta ve Asya’nın, Atlantik’in “kaos ihracatına” karşı kendi güvenlik kalkanını örme motivasyonunu güçlendirmektedir.

Hindistan, hem Rusya ile geleneksel savunma işbirliğini hem de ABD ile artan stratejik ortaklığı sürdürmektedir. “Kirli bomba” gibi bir senaryo, Yeni Delhi’yi rahatsız eder; zira Güney Asya’da zaten hassas olan nükleer dengeleri (Pakistan faktörü) daha da karmaşık hale getirebilir.

Hindistan’ın tepkisi, muhtemelen “diyalog ve diplomatik çözüm” çağrısı şeklinde olacaktır.

TÜRKİYE’NİN STRATEJİK ÖNEMİ İşte bu noktada, Türkiye’nin stratejik önemi devreye giriyor.

Coğrafi olarak Avrupa ile Asya arasında, çok yönlü diplomasi yürüten bir aktör olarak Ankara, bu denklemde kilit rol oynamaktadır.

Karadeniz Güvenliği: Rusya-Ukrayna çatışmasının doğrudan etkilediği bir havzada, Türkiye Montrö Sözleşmesi ile boğazları kontrol ederek, nükleer risk taşıyan unsurların geçişini sınırlama yetkisine sahiptir.

Akkuyu ve Nükleer Enerji: Türkiye’nin Rusya ile nükleer enerji alanındaki işbirliği (Akkuyu NGS), enerji güvenliği boyutunu ön plana çıkarır. “Kirli bomba” tartışmaları, sivil nükleer tesislerin güvenliği ve radyoaktif materyallerin kontrolü konusundaki uluslararası standartların önemini bir kez daha hatırlatmaktadır.

Diplomatik Aracılık: Türkiye hem Moskova ile hem de Kiev ve Batı ile iletişim kanallarını açık tutan nadir başkentlerdendir.

Bu konum, nükleer gerilimin düşürülmesi için kritik bir arabuluculuk potansiyeli taşır.