Balistik füze nedir? İran’ın füze envanteri masada

İsrail-ABD-İran savaşı, Orta Doğu’da yeni bir çatışma döneminin kapısını araladı.

Reuters'ın haberine göre ABD Başkanı Donald Trump, operasyonların ABD’ye yönelik güvenlik tehdidini sona erdirmeyi hedeflediğini belirtirken, İran yönetimine karşı iç dinamiklerin değişebileceği mesajını verdi.

İran ise karşılık olarak İsrail’e doğru balistik füze fırlattı.

İsrail ordusu saldırıları doğruladı.

Peki İran’ın füze kapasitesi ne durumda, hangi sistemlere sahip ve son yıllarda bu silahları nerelerde kullandı?

Balistik füze nedir?

Balistik füze, ilk aşamada roket motoruyla yönlendirilen ancak uçuşunun büyük bölümünde yerçekimi etkisiyle serbest düşüş yörüngesi izleyen bir silah sistemi olarak tanımlanıyor.

Bu füzeler; konvansiyonel patlayıcıların yanı sıra biyolojik, kimyasal veya nükleer başlık taşıma kapasitesine sahip olabiliyor.

Batılı ülkeler, İran’ın balistik füze envanterini bölgesel istikrar açısından konvansiyonel bir tehdit olarak değerlendiriyor.

Ayrıca Tahran’ın olası bir nükleer silah geliştirmesi durumunda, bu füzelerin taşıyıcı platform işlevi görebileceği ifade ediliyor.

İran ise nükleer silah üretme niyeti olmadığını savunuyor.İran’ın füze kapasitesi ve menzilleri ABD Ulusal İstihbarat Direktörlüğü Ofisi’ne göre İran, Orta Doğu’daki en büyük balistik füze stokuna sahip ülke konumunda.

İranlı yetkililer, füzelerin azami menzilini 2.000 kilometre ile sınırlandırdıklarını ve bu mesafenin İsrail dahil olmak üzere potansiyel hedeflere ulaşmak için yeterli olduğunu belirtiyor.

İran’daki birçok füze üssü Tahran ve çevresinde bulunuyor.

Bunun yanı sıra Kirmanşah ve Semnan gibi eyaletlerde ve Körfez bölgesi yakınlarında en az beş yer altı “füze kenti” olduğu biliniyor.

Center for Strategic and International Studies verilerine göre İran envanterinde İsrail’e ulaşabilecek uzun menzilli sistemler yer alıyor.

Bunlar arasında Sejil (2.000 km), Emad (1.700 km), Ghadr (2.000 km), Shahab-3 (1.300 km), Khorramshahr (2.000 km) ve Hoveyzeh (1.350 km) bulunuyor.

Yarı resmi İran haber ajansı ISNA, Nisan 2025’te yayımladığı bir grafikte İsrail’e ulaşabildiği belirtilen dokuz füze modeline yer verdi.

Bu listede saatte 17.000 kilometreyi aşan hızlara ulaşabildiği belirtilen ve 2.500 kilometre menzile sahip Sejil’in yanı sıra 2.000 kilometre menzilli Kheibar ve 1.400 kilometre menzilli Haj Qasem de bulunuyor.

Washington merkezli Arms Control Association ise İran’ın envanterinde daha kısa ve orta menzilli sistemlerin de yer aldığını belirtiyor.

Buna göre Shahab-1 (300 km), Zolfaghar (700 km), Shahab-3 (800–1.000 km), geliştirme aşamasındaki Emad-1 (2.000 km) ve 1.500–2.500 km aralığında menzile sahip Sejil türevleri program kapsamında bulunuyor.İran füzeleri en son ne zaman kullanıldı?

Haziran 2025’te İsrail ile yaşanan ve 12 gün süren çatışmalarda İran, İsrail topraklarına balistik füzeler fırlattı.

Saldırılarda onlarca kişi hayatını kaybederken çok sayıda bina da hasar gördü.

Institute for the Study of War ve AEI Critical Threats Project analizlerine göre İsrail, çatışmalar sırasında İran’a ait füze rampalarının yaklaşık üçte birini imha etmiş olabilir.

İranlı yetkililer ise savaşta oluşan hasarın büyük ölçüde telafi edildiğini açıkladı.

İran Devrim Muhafızları, Ocak 2024’te Irak sınırları içinde İsrail istihbaratına ait olduğunu öne sürdüğü hedeflere ve Suriye’deki IŞİD unsurlarına yönelik füze saldırıları gerçekleştirdiğini duyurmuştu.

Tahran ayrıca Pakistan’da Beluç militanlara ait iki üsse füze saldırısı düzenlediğini açıklamıştı. 2019 yılında Suudi Arabistan’ın petrol tesislerine yönelik insansız hava aracı ve füze saldırılarının arkasında İran’ın olduğu iddia edilmiş, Tahran bu suçlamaları reddetmişti. 2020’de ise İran, ABD'ye misilleme olarak Irak’taki ABD öncülüğündeki güçlere balistik füze saldırısı düzenledi.

Füze stratejisi ve hipersonik iddialar İran yönetimi, balistik füze programını ABD, İsrail ve bölgedeki diğer potansiyel tehditlere karşı caydırıcı bir güç unsuru olarak tanımlıyor.

ABD merkezli Foundation for Defense of Democracies bünyesinde görev yapan Behnam Ben Taleblu’nun 2023 tarihli raporuna göre İran, yer altı füze depolarını; taşıma, fırlatma, üretim ve depolama altyapılarıyla birlikte geliştirmeyi sürdürüyor.

İran, 2020 yılında ilk kez yer altından balistik füze fırlattığını açıklamıştı.

Raporda ayrıca İran’ın yıllar içinde farklı füze sınıfları geliştirerek gövde tasarımını hafif kompozit malzemelerle optimize etmeyi öğrendiği ve bu sayede menzil artırımı sağladığı ifade ediliyor.

Haziran 2023’te İran, yerli üretim ilk hipersonik balistik füzesini tanıttığını duyurdu.

Resmi haber ajansı IRNA tarafından aktarılan bilgilere göre bu tür füzeler ses hızının en az beş katı hızla ve karmaşık bir yörüngede ilerleyebiliyor.

Bu özellikleri nedeniyle mevcut hava savunma sistemleri tarafından tespit ve imha edilmeleri daha zor kabul ediliyor.

Arms Control Association’a göre İran’ın füze programı büyük ölçüde Kuzey Kore ve Rusya tasarımlarına dayanıyor ve Çin’den teknik destek gördü.

İran envanterinde ayrıca 3.000 kilometreye kadar menzile sahip, havadan fırlatılabilen ve nükleer başlık taşıma kapasitesi bulunan Kh-55 tipi seyir füzeleri de yer alıyor.

Bu yazılarımız da ilginizi çekebilir: Hürmüz Boğazı neden önemli?

Hürmüz Boğazı'nın kapatılması ne anlama geliyor?

İsrail İran arası kaç km?

Füzeler kaç dakikada gidiyor?