27 Şubat 2026 Dama çözümleri

OSMANLI’DAN GÜNÜMÜZE DAMA Saraydan Uluslararası Arenaya Uzanan Bir Yolculuk Dama, basit bir kahvehane veya zekâ oyunu olmanın çok ötesinde  toplumsal hafızanın, kültürel sürekliliğin ve entelektüel rekabet geleneğinin topraklarımızdaki en somut tezahürüdür.

Osmanlı İmparatorluğu döneminde özellikle saray çevresinde ve ekâbirin toplanma merkezlerinde itibar gören bu oyun, zamanla halk tabakalarına sirayet etmiş; kahvehanelerde, konaklarda ve medreselerde kendine özgü bir rekabet kültürü üretmiştir.

Bu bağlamda dama, özellikle 16. , 17. ve 18 yüzyıllarda Osmanlı entelektüel yaşamının gündelik seçkin unsurlarından biri hâline gelmiştir.

Osmanlı’nın en parlak dönemlerinde “saray daması” olarak anılan bu seçkin oyun, dönemin önde gelen damacılarını bir araya getiren yarı resmî mahiyetli mahfiller oluşturmuştur.

Bu çevrelerde yetişen “damacı başı” olarak rütbelendirilen kişiler yalnızca teknik ustalıklarıyla değil, stratejik derinlikleri ve analitik düşünme yetkinlikleriyle de temayüz etmişlerdir.

Dama müsabakaları kimi zaman bir gösteri niteliği taşımış ustalar arasında yapılan karşılaşmalar, izleyiciler nezdinde büyük ilgi uyandırmıştır.

Bu dönem, Dama’nın hem estetik hem de kuramsal anlamda en parlak safhalarından biri olarak değerlendirilebilir.

Ne var ki 19. yüzyılın son çeyreğinden itibaren imparatorluğun askerî ve siyasî krizlerle yüzleşmesi, toplumsal ve kültürel alanlarda da ciddi kırılmalara yol açmıştır.

Balkan Savaşları, I.

Dünya Savaşı ve müteakip Millî Mücadele süreci, kamusal yaşamın pek çok alanında olduğu gibi dama geleneğini de geri plana itmiştir.

Öncelikler değişmiş; entelektüel rekabet yerini hayatta kalma mücadelesine bırakmıştır.

Bu dönemde dama, daha çok yerel kahvehane kültürü içinde  varlığını sürdürmüş; kurumsal ve seçkinci yapısını büyük ölçüde kaybetmiştir.

Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte Türkiye’de modernleşme ve kurumsallaşma yönünde atılan adımlar, spor ve zihin oyunları alanında da yeni bir perspektifin oluşmasına zemin hazırlamıştır. 20. yüzyılın ikinci çeyreğinin sonlarından itibaren Asaf Bey, Velit Bey, Sabahattin Bey gibi aydın ve dama konusunda son derece güçlü ustalar Osmanlı dama bakiyesini günümüze taşıyan elçiler oldular. 20. yüzyılın ikinci yarısından itibarı ile de yerel turnuvalar ve bölgesel organizasyonlarla yeniden görünürlük kazanmaya başlamıştır.

Özellikle İstanbul,  Ege ve Anadolu’nun çeşitli şehirlerinde yetişen ustalar, geleneksel bilgi birikimini muhafaza ederek oyunun sürekliliğini temin etmişlerdir. 2000 yılı ise  Dama açısından yeni bir eşik anlamına gelir.

Ben buna "Hayri Öztetikler başkanımızın tetiklediği hareket" diyorum.

Damamız Hayri başkana çok şey borçlu, hakkı ödenmez.

O dönemde başlatılan uluslararasılaşma girişimleri, oyunun yalnızca yerel bir kültür unsuru olarak kalmaması, evrensel bir zihin sporu kimliği kazanması yönünde önemli adımlar olmuştu.

Uluslararası turnuvaların düzenlenmesi, farklı ülkelerden sporcuların katılımıyla rekabet zemininin genişletilmesi ve kuralların standardizasyonu (ki bunda benim de Osman Baba ile beraber hatrı sayılır emeğim var) Dama'yı küresel ölçekte tanınır hâle getirme çabasının somut göstergeleridir.

Bu süreçte federasyonlaşma yönündeki çalışmalar, disiplinli bir organizasyon yapısının tesis edilmesini hedeflemiş; hakemlik, antrenörlük ve sporcu kimliği gibi alanlarda kurumsal bir çerçeve oluşturulmaya başlanmıştır.

Günümüzde planlanan dama ligi projesi ise bu tarihsel serüvenin yeni bir aşamasını temsil etmektedir.

Lig sistemi, düzenli ve sürdürülebilir bir rekabet ortamı sağlayarak hem genç kuşakların konuya ilgisini artırmayı hem de ustalar arasındaki karşılaşmaları sistematik bir takvime bağlamayı amaçlamaktadır.

Böylelikle dama, geçmişin nostaljik bir hatırası olmaktan çıkarak çağdaş zihin sporu organizasyonlarıyla yarışabilecek bir yapıya kavuşma yönünde önemli bir bariyeri aşacaktır.

İlk büyük adımda Hayri Öztetikler başkanımızın yanında olan Necip Çelik abim bu oluşumun da içerisinde iken üstesinden gelecekleri konusunda  umudum artıyor..

Bu hafta sorular Lübnan'lı dama araştırmacısı ve yazar, dama gönüllüsü kıymetli usta Muhammed Ali Eddavud'un kitabından olacak.

Şimdilik kalın sağlıcakla...

Birinci Çözüm  h45- d45- c34- a34 - b2c - c2e6 - f48 (1-0) İkinci Çözüm  f3g - c34  - b23 - b3a- g45- d4e - e4g6 - h48 (1-0) Üçüncü Çözüm  g34 - f4g - a34- c34 - h2g- h3g - f34 - c4d - d48 (1-0)