Sistem alarm veriyor: Bahiste gözden kaçan tehlike

Son dönemde yasa dışı bahis alanına yönelik operasyonların yoğunlaştığı, futbolcu ve hakemlerin de dahil olduğu gözaltı süreçlerinin yaşandığı görülmektedir.

Milyonlarca insanı kumar bağımlılığı riskine sürükleyen yasa dışı bahis faaliyetleri, artık yalnızca ceza hukuku başlığı altında ele alınamayacak ölçekte bir yapısal sorun haline gelmiştir.

Dışarıya kaynak transferine de yol açan yasa dışı bahis, kamu maliyesi dengesi, finansal sistem ve vergi sistemi üzerinde tahribat yaratan çok boyutlu bir risk alanı üretmektedir.Yasa dışı bahis faaliyetlerinin temel özelliği, kanunun verdiği yetkiye dayalı lisans veya ruhsat olmaksızın, izinsiz ve hukuka aykırı şekilde yürütülmesi ve bu nedenle mali kayıt sistemi dışında kalmasıdır.YASA DIŞI BAHİSİN FİNANSAL ARAÇLARIYasa dışı bahis finansmanında ATM işlemleri, kripto varlık transferleri ve sanal POS alt yapıları yaygın şekilde kullanılan araçlar arasında yer almaktadır.

ATM kullanımında genellikle küçük tutarlı ve çok sayıda işlem yoluyla fonlar banla hesaplarına toplanmakta sonrasında suç örgütü yöneticilerine aktarılmaktadır.

Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) 2022-2024 yıllarında 280 binden fazla banka hesabının yasa dışı bahis tahsilatı için kullanıldığını ve bu paranın suç örgütlerine gittiğini belirleyerek önlem aldı.

Kripto varlıklar ise dijital ödeme sistemleri ve offshore finansal yapılarla birleştiğinde yasa dışı bahis finansmanına sınır ötesi ve iz sürülmesi güç bir karakter kazandırmaktadır.

Bunun yanında, paravan şirketler üzerinden işletilen sanal POS sistemleri de yasa dışı bahis alanına fon aktarımında kritik bir rol oynamaktadır.

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 2022-2024 yılında yasa dışı bahis tahsilatı amacıyla kullanılan 3 binden fazla sanal POS için kapatma işlemi yapıldığı açıklandı.

YASA DIŞI BAHİS SUÇUBu alandaki cezai yaptırımlar temel olarak 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 5’inci maddesinde düzenlenmiştir.

Bahis oynatma, oynanmasına yer veya imkân sağlama, yurtdışı bahis sitelerine erişim sağlama, para nakline aracılık etme ve reklam yoluyla teşvik etme gibi fiiller suç olarak tanımlanmıştır.

Bireysel olarak bahis oynanması ise suç değil, idari para cezası gerektiren kabahat niteliğindedir.7258 sayılı Kanun, spor müsabakalarına dayalı bahis ve şans oyunlarının yalnızca devlet veya devlet tarafından yetkilendirilen kurumlar aracılığıyla yürütülmesini öngörmektedir.

Bu sistem dışında kalan internet siteleri, fiziki bahis yerleri veya aracılık faaliyetleri hukuka aykırı kabul edilmekte; özellikle yurtdışı merkezli dijital bahis platformları üzerinden yürütülen faaliyetler bakımından hem cezai yaptırımlar hem de finansal denetim mekanizmaları devreye girmektedir.SUÇ GELİRİ VERGİ DIŞI DEĞİLDİRBir faaliyetin ceza hukuku bakımından suç teşkil etmesi, o faaliyetin vergilendirme alanı dışında kalacağı anlamına gelmez.

Vergi hukukunda esas olan, faaliyetin vergi kanunlarının konusuna girip girmediğidir.

Kanunlara göre suç teşkil etse de vergiyi doğuran olay gerçekleştiği ölçüde vergilendirme kapsamına dahil olabilir.Vergisel açıdan bakıldığında yasa dışı bahis faaliyetleri gelir vergisi, kurumlar vergisi, katma değer vergisi, şans oyunları vergisi ve belirli şartlarda veraset ve intikal vergisinin konusuna girebilecek niteliktedir.GELİR VE KURUMLAR VERGİSİ KAYBINA YOL AÇMAKTADIRGelir ve kurumlar vergisi bakımından temel prensip, mal ve hizmet ticaretinden doğan her kazancın vergilendirilebilir olmasıdır.

Ticari ve organize yapılarla yürütülen bahis faaliyetleri normal şartlarda ticari kazanç niteliği taşır.

Ancak yasa dışı yapı nedeniyle gelir kayıt altına alınmadığından, hem beyan esaslı vergilendirme hem de kaynaktan kesinti mekanizmaları fiilen devre dışı kalmaktadır.

Bu durum, özellikle yasal bahis sistemlerinde öngörülen komisyon ve aracılık ödemelerine uygulanan stopaj mekanizmasını tamamen etkisiz hale getirmektedir.KATMA DEĞER VERGİSİNİN TAHSİLİ MÜMKÜN OLMAMAKTADIRKatma Değer Vergisi bakımından bahis faaliyetleri hizmet sunumu kapsamında değerlendirilmektedir.

Mevzuat çerçevesinde şans ve talih oyunlarını tertip edenler KDV mükellefi kabul edilmekte ve özel matrah uygulaması kapsamında katılım bedelleri üzerinden vergilendirme yapılmaktadır.

Ancak yasa dışı bahis organizasyonlarında tertip edenlere ulaşılmaması ve işlem kayıtlarının bulunmaması nedeniyle KDV tahsilatı fiilen mümkün olmamaktadır.

Bu durum kamu gelirleri açısından doğrudan kayıp yaratırken kayıtlı sektörde faaliyet gösteren işletmeler açısından rekabet eşitsizliği üretmektedir.SEKTÖRE ÖZGÜ VERGİLER ALINAMAMAKTADIR5602 sayılı Kanun kapsamında şans oyunları hasılatı üzerinden ayrıca özel bir vergi rejimi uygulanmaktadır.

Kanunun 6’nci maddesine göre “Her türlü şans oyunları faaliyetinden elde edilen hasılat şans oyunları vergisine tabidir.” Bu sistemde verginin mükellef yetkilendirilmiş kurum ve kuruluşlardır.

Yasa dışı bahis faaliyetlerinde ise organizasyon gizli kaldığından hem hasılat beyan edilmemekte hem de ilgili vergi, fon ve paylar tahsil edilememektedir.

Bu nedenle kayıt dışılık yalnızca genel vergileri değil sektöre özgü mali yükümlülükleri de ortadan kaldırmaktadır.KAZANILAN İKRAMİYELER VERGİ DIŞI KALMAKTADIRVeraset ve intikal vergisi bakımından ise bahis kazançları esas olarak ivazsız kazanç kapsamında değerlendirilebilmektedir.

Bahis, çekiliş ve şans oyunlarından elde edilen tutarların istisna rakamlarını aşan kısmı vergiye tabi iken, yasa dışı bahis kayıt dışı kaldığı için ikramiye kazanan kişiler de gizli kalmakta ve vergilendirme mümkün olamamaktadır.KAMU MALİYESİNİN GÜVENLİK SORUNUDURYasa koyucu, caydırıcılık sağlamak amacıyla bahis, şans oyunları ve kumar alanında çok sayıda ve yüksek tutarlı vergi öngörmüştür.

Bu faaliyetlerin, kanunun verdiği yetkiye dayalı lisans veya ruhsat olmaksızın, izinsiz ve hukuka aykırı şekilde yürütülmesi tabii olarak vergi alınmaması sonucunu doğurmaktadır.

Gelir, kurumlar ve KDV tahsil edilememekte; şans oyunları hasılat vergisi uygulanamamakta; veraset ve intikal vergisi ise fiilen ortadan kalkmaktadır.

Mesele yalnızca kayıp vergiler değildir; büyük fonlar finansal sistemin dışına çıkmakta, kayıt dışılık büyümekte ve vergi sistemine olan güven aşınmaktadır.

Organizasyonların büyük oranda dışarıda yapılması nedeniyle dışarıya kaynak akmaktadır.Yusuf İleriOdatv.com