Merkez’den Hükümet’e ‘Açık Mektup’

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB), Hükümet adına Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’e “Açık Mektup” gönderdi.

Mektupta, “Enflasyon görünümünde belirgin bir bozulma olması halinde para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır.

Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması durumunda ise ilave makroihtiyati adımlar devreye alınacaktır.” ifadesine yer verildi. 2025 yılı enflasyonunun, hedef etrafında konulan belirsizlik aralığının üzerinde gerçekleştiğine işaret edilen mektupta, söz konusu sapmanın nedenleri ile enflasyonun yeniden hedef patikasına yaklaştırılması amacıyla uygulanan ve uygulanacak politikalar özetlendi.

Mektupta, şunlar dile getirildi: “2024 yılı Haziran ayında başlayan dezenflasyon süreci 2025 yılında da devam etmiş, sıkı parasal duruş, finansal koşullardaki sıkılık ve talep koşullarındaki dengelenme bu süreci desteklemiştir.

Bununla birlikte arz yönlü gelişmeler, fiyatlama davranışlarındaki katılıklar ve beklentilerin hedeflerle tam uyumlu seyretmemesi dezenflasyonun hızını sınırlamıştır.

Küresel emtia fiyatları yılın ilk yarısında enflasyon görünümünü desteklemiş; enerji ve tarımsal emtia fiyatlarındaki gerileme olumlu katkı sağlamıştır.

Jeopolitik gelişmelere bağlı enerji fiyat oynaklığı ve bazı metal fiyatlarındaki artışlar dönemsel maliyet baskıları oluşturmuştur.

Küresel arz zincirlerindeki normalleşme ve taşımacılık maliyetlerindeki düşüş bu etkileri kısmen dengelemiştir.” KURAKLIK VE DON BASKI YARATTI Mektupta, yurt içi arz koşullarında özellikle kuraklık ve don hadiselerinin gıda fiyatları kanalıyla enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı yarattığı belirtildi.

Bitkisel üretimdeki düşüşlerin üçüncü çeyrekte fiyat dalgalanmalarına neden olduğu ve bu gelişmelerin beklentiler üzerinden dezenflasyon sürecini geçici olarak yavaşlattığı bildirilen mektupta, “Gıda fiyatlarındaki bu oynaklık, enflasyonun ana eğiliminde geçici bozulmalara yol açarken yılın son aylarında ılımlı seyreden hava koşulları ile birlikte bu etkilerin kısmen zayıfladığı izlenmiştir. 2025 yılında döviz kuru gelişmelerinin enflasyon üzerindeki etkisi geçmiş dönemlere kıyasla daha sınırlı kalmıştır.” ifadesi kullanıldı.

Mektupta, Türk lirasındaki görece istikrarlı seyir ve talep koşullarının dezenflasyonist düzeyde kalmasının kur geçişkenliğini sınırlandırdığı kaydedilerek, geçmiş enflasyona endeksleme eğiliminin güçlü olduğu kira ve eğitim gibi hizmet kalemlerinde fiyat artışlarının yüksek seyrettiği bildirildi. ‘GEÇMİŞ UYGULAMALAR ETKİLİ OLDU’ Bu kalemlerde geçmiş dönemde uygulanan tavan fiyat düzenlemelerinin ardından gözlenen telafi edici fiyat ayarlamalarının da yıllık artış oranlarının yüksek gerçekleşmesine katkı sağladığına değinilen mektupta, şu değerlendirmelerde bulunuldu: “Bununla birlikte özellikle kira enflasyonunda düşüş yıl sonuna doğru daha belirgin hale gelmiştir.

Hizmet grubunda fiyat artışlarının genele yayılan bir görünüm arz etmesi, çekirdek enflasyon göstergelerindeki gerilemeyi yavaşlatmıştır.

Yönetilen ve yönlendirilen fiyatlarda yıl içinde yapılan ayarlamalar da enflasyon üzerinde etkili olmuştur.

Özellikle tütün ürünleri, doğal gaz ve şebeke suyu kalemlerindeki fiyat gelişmeleri öne çıkmıştır.

Talep koşulları yıl genelinde dezenflasyonist seviyelerde seyretmiştir.

Deprem sonrası konut inşaatına bağlı faaliyetler ile bazı dayanıklı tüketim kalemlerindeki eğilimler nedeniyle talepteki dengelenme kademeli gerçekleşmiştir.

Enflasyon beklentileri çoğu kesim için yıl boyunca gerileme eğilimi göstermekle birlikte, hedeflerin üzerinde seyretmeye devam etmiştir.

Bu durum dezenflasyonun hızını sınırlamıştır.

Enflasyon beklentilerinde gözlenen iyileşme, para politikasının orta vadeli etkinliğini desteklemiştir.

Ancak, beklentilerdeki iyileşme hızının sınırlı kalması dezenflasyon sürecinin sürekliliği açısından önemini korumuştur. 2025 yılında mali disiplinin korunması ve para politikası ile sağlanan güçlü eşgüdüm, dezenflasyon sürecine önemli katkı sağlamıştır.

Bütçe açığının milli gelire oranı yüzde 2,9 olarak gerçekleşmiştir.”