Haber Detayı
Avrupa silah ithalatında zirveye çıktı: Son 60 yılın rekoru
SIPRI raporuna göre Avrupa, son beş yılda silah ithalatını yüzde 210 artırarak küresel savunma pazarında ilk kez zirveye çıktı. Kıtanın toplam ithalattaki payı yüzde 33'e yükselirken, Rusya-Ukrayna Savaşı sonrası hızlanan savunma harcamaları belirleyici oldu. Avrupa ülkeleri kritik sistemlerde ABD'ye bağımlılığını sürdürürken, küresel silah transfer hacmi de bu artışın etkisiyle son yılların en yüksek seviyesine ulaştı.
Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü'nün (SIPRI) küresel silah transferlerine ilişkin raporu, savunma harcamalarında dikkat çekici bir tablo ortaya koydu.
Son beş yılda silah ithalatını yüzde 210 artıran Avrupa, uzun bir aradan sonra küresel savunma pazarında en fazla silah ithal eden bölge konumuna yükseldi.1960'lı yıllardan bu yana ilk kez Avrupa, küresel silah ithalatında yüzde 33'lük payla ilk sırada yer aldı.Savunma harcamalarında hızlı artışRusya-Ukrayna Savaşı ve değişen güvenlik dengelerinin etkisiyle savunma yatırımlarını hızlandıran Avrupa ülkeleri, 2021-2025 döneminde silah ithalatındaki paylarını yüzde 12'den yüzde 33'e çıkardı.Aynı dönemde uzun süredir listenin başında bulunan Asya ve Okyanusya ülkeleri yüzde 31 ile ikinci sıraya gerilerken, Orta Doğu ülkeleri yüzde 26 ile üçüncü sırada yer aldı.Avrupa'nın toplam silah ithalatı, önceki beş yıllık döneme kıyasla yaklaşık yüzde 210 artış gösterdi.ABD'ye bağımlılık sürüyorRaporda, Avrupa ülkelerinin savunma ihtiyaçlarını karşılamak için yeniden ABD'ye yöneldiği vurgulandı. 2021-2025 döneminde ABD'nin toplam silah ihracatında en büyük payı yüzde 38 ile Avrupa ülkeleri aldı.Avrupa Birliği'nin yerli üretim kapasitesini artırma çabalarına rağmen, özellikle savaş uçakları ve uzun menzilli hava savunma sistemleri gibi yüksek teknoloji gerektiren alanlarda ABD menşeli sistemler tercih edilmeye devam etti.Romanya ve Polonya'nın stratejik ortaklıklarını güçlendirmek amacıyla ABD sistemlerine yöneldiği, Almanya'nın ise mevcut Patriot altyapısıyla uyum sağlamak için benzer tercihler yaptığı belirtildi.Avrupa'daki 29 NATO üyesinin silah ithalatı yüzde 143 artarken, bu alımların yüzde 58'i ABD'den gerçekleştirildi.Küresel silah ihracatında artışSIPRI'nin analizine göre küresel silah ihracatı 2021-2025 döneminde bir önceki beş yıllık periyoda göre yüzde 9,2 yükseldi.
Bu artış, 2011-2015 döneminden bu yana kaydedilen en yüksek seviyelerden biri oldu.Küresel sevkiyatların yüzde 42'sini gerçekleştiren ABD, 99 ülkeye ihracat yaparak liderliğini sürdürdü.
ABD şirketlerinin küresel ihracattaki payı önceki döneme kıyasla artış gösterdi.Fransa ve Rusya ikinci ve üçüncü sırada yer alırken, Rusya'nın ihracat hacminde yüzde 64'lük düşüş dikkat çekti.
Fransa'nın ihracatı ise yüzde 21 arttı.Almanya, küresel silah ihracatındaki payını yüzde 5,7'ye yükselterek Çin'i geride bıraktı ve en büyük dördüncü ihracatçı oldu.
Alman ihracatının önemli bölümünün Ukrayna ve Avrupa ülkelerine gönderildiği bildirildi.Asya'da ithalat gerilediAsya ve Okyanusya bölgesinde silah ithalatı yüzde 20 azalırken, Çin'in ithalatındaki düşüş yüzde 72'ye ulaştı.
Bu gerilemede yerli üretimin artması etkili oldu.Orta Doğu ülkelerinin silah ithalatının ise yarıdan fazlası ABD tarafından karşılandı.Dünya genelinde en fazla silah ithal eden ülkeler sıralamasında Ukrayna ilk sıradaki yerini korudu.
Ukrayna'yı Hindistan, Suudi Arabistan, Katar ve Pakistan izledi.Avrupa'daki artış küresel transferleri yukarı çektiRaporda değerlendirmelerine yer verilen SIPRI Silah Transferleri Programı Direktörü Mathew George, Avrupa'ya yönelik silah akışındaki hızlı artışın küresel transfer hacmini belirgin şekilde yükselttiğini belirtti.George, "Asya, Okyanusya ve Orta Doğu'daki ülkeler gerilim ve çatışmalar nedeniyle büyük ölçekli silah ithalatını sürdürmeye devam etse de Avrupa ülkelerine yönelik silah akışındaki keskin artış, küresel silah transferlerini yaklaşık yüzde 10 yukarı çekti. 2022'den bu yana Ukrayna'ya yapılan teslimatlar en belirgin faktör olsa da diğer birçok Avrupa devleti de Rusya'dan algılanan, büyüyen tehdide karşı askeri kapasitelerini güçlendirmek amacıyla silah ithalatını önemli ölçüde artırmaya başladı" ifadelerini kullandı.ABD silah pazarındaki hakimiyetini güçlendiriyorSIPRI kıdemli araştırmacısı Pieter Wezeman ise ABD'nin küresel silah ticaretindeki konumunu pekiştirdiğine dikkat çekti.Wezeman, "İthalatçılar için ABD silahları hem ileri teknolojik kabiliyetler sunuyor hem de Washington ile iyi ilişkiler geliştirmenin bir yolu olarak görülüyor.
ABD ise silah ihracatını hem dış politikasının bir aracı hem de savunma sanayisini güçlendirmenin bir yolu olarak değerlendiriyor.
Nitekim Trump yönetiminin yeni 'Önce Amerika Silah Transfer Stratejisi de bu yaklaşımı bir kez daha açıkça ortaya koyuyor" değerlendirmesinde bulundu.
