Haber Detayı
Eşel mobil sistemi nedir
Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarındaki artışın pompa fiyatlarına yansımamasını sağlayan bir vergi mekanizmasıdır. Sistem, jeopolitik gelişmeler ve döviz kuru dalgalanmalarına karşı geçici olarak devreye alınmıştır.
Son dönemde petrol fiyatlarındaki yükseliş ve döviz kurundaki değişimler, Türkiye’de akaryakıt fiyatlarına zam baskısı oluşturdu.
Bu duruma karşı önlem olarak Resmi Gazete’de yayımlanan kararnameyle eşel mobil sistemi yeniden yürürlüğe girdi.
Sistem, maliyet artışlarını Özel Tüketim Vergisi üzerinden karşılayarak pumpa fiyatlarını tüketici için daha dengede tutuyor.
Böylece ani fiyat yükselişlerinin halk ve ticari taşıma maliyetlerine etkisi sınırlanıyor.
EŞEL MOBİL SİSTEMİ HAKKINDA BİLGİLER Son dönemde jeopolitik gelişmelerin küresel petrol fiyatlarını yukarı taşıması ve bunun Türkiye’de akaryakıt fiyatlarına zam baskısını gündeme getirmesiyle birlikte Eşel Mobil Sistemi yeniden tartışmaya açıldı. 5 Mart 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan kararnameyle sistem yeniden yürürlüğe girdi ve akaryakıt fiyatlarının uluslararası fiyat ve kur kaynaklı artışlarının doğrudan pompa fiyatlarına yansıtılmasının önüne geçilmesi amaçlandı.
Eşel mobil, temel olarak petrol fiyatı veya döviz kurundaki yükseliş nedeniyle oluşan akaryakıt maliyet artışlarının tamamının veya bir kısmının Özel Tüketim Vergisi’nden (ÖTV) düşürülmesiyle karşılanmasını sağlayan bir vergi mekanizması.
Böylece, maliyetlerde artış olduğu halde bu artışın toplamı tüketiciye yansıtılmıyor ve pumpa fiyatı daha düşük seviyede tutuluyor.
Bu sistem ilk kez Türkiye’de 2018’de uygulanmış, petrol fiyatları ve kur kaynaklı maliyet baskılarının tüketici fiyatlarına doğrudan aktarılmaması prensibiyle yürütülmüştü.
Daha sonra farklı dönemlerde durdurulmuştu.
Şu anda yeniden devreye alınmasının nedeni, Batı Asya'da artan çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’ndan gelen tedarik endişeleri gibi jeopolitik risklerin petrol fiyatlarını yükseltmesi ve bunun enflasyon üzerindeki etkisinin sınırlanması ihtiyacı oldu.
Yeni karar kapsamında sistem devredeyken, uluslararası piyasalardaki artışlar nedeniyle akaryakıt ürünlerinde beklenen yüksek zamların bir bölümü veya tamamı devlet tarafından ÖTV yoluyla karşılanacak ve böylece pumpa fiyatları belirli seviyelere kadar korunacak.
Bu yaklaşım hem hane halkı hem de ticari taşıma maliyetleri üzerindeki ani yükü hafifletmeyi hedefliyor.
Ekonomistler, bu uygulamanın kısa vadede fiyat istikrarını destekleyebileceğini belirtiyor ancak bütçe gelirleri üzerinde oluşturabileceği baskı nedeniyle geçici bir politika aracı olarak değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyorlar.
