BIST AI ne zaman gelir... Türkiye Yapay Zekâ Endeksi için üç eşik

"Yapay zekâ, zamanı hızlandırdı.

Dün araştırma makalesi olan şey, bugün ürün; bugün ürün olan şey, yarın altyapı." diyen Dünya yazarı Murat Duran, " Bu kadar merkezi, bu kadar dönüştürücü bir güç için ne­den bir endeksimiz yok?

Neden “AI 100”, “Tür­kiye Yapay Zekâ Endeksi” ya da “BIST AI” diye bir gösterge konuşmuyoruz?" diye sordu.Yapay zekâ uygulamalarındaki artışa dikkati çeken Duran, "...yatırım sunumlarında AI etiketi olmayan sayfa neredeyse kalmadı; start-up eko­sistemi “AI-first” olmadan fon bulmakta zor­lanıyor." dedi.

Bu dalganın ölçüsünün olmayışına vurgu yapan Duran, "Sür­dürülebilirlik için endeksler var; ESG puanları var; yeşil tahviller var.

Peki yapay zekâ için ko­lektif bir barometre neden yok?" dedi.Peki yapay zeka için yeni bir endeks ne zaman ortaya çıkar ya da buna neden ihtiyaç var?

Duran, şöyle anlattı:"Endeks, bir sektörün olgunlaştığının işareti­dir.

Önce teknoloji doğar, sonra şirketler kuru­lur, ardından yatırımcı ilgisi artar; nihayetinde piyasa der ki: “Bunu ölçmeliyiz.” İşte o an en­deks doğar.

Türkiye’de yapay zekâ ekosistemi henüz parçalı: Bir yanda savunma ve sanayide derin teknoloji; bir yanda fintech ve e-ticaret­te uygulama katmanı; bir yanda üniversiteler­de araştırma; diğer yanda sosyal medyada mik­ro-SaaS girişimleri.

Hepsi var ama aynı sepette değiller.Oysa bir Yapay Zekâ Endeksi, bu da­ğınık enerjiyi tek bir hikâyeye dönüştürebilir.

Hangi şirket gerçekten AI üreticisi, hangisi sa­dece AI kullanıcısı?

Gelirinin ne kadarı yapay zekâdan geliyor?

Ar-Ge yoğunluğu nedir?

Pa­tent, yayın, veri altyapısı, çip bağımlılığı, insan kaynağı kalitesi… Endeks, bu kriterleri sayısal­laştırarak “AI ekonomisinin” gerçek haritası­nı çıkarır.

Böyle bir endeks yalnızca yatırımcı için değildir.

Politika yapıcı için yol haritasıdır.

Üniversite için stratejik önceliktir.

Girişimci için hedef tahtasıdır.

Fon yöneticisi için bench­mark’tır.

Eğer bir “BIST AI” oluşursa, şirketler AI gelirlerini şeffaflaştırmak durumunda ka­lır; Ar-Ge yatırımı artar; nitelikli insan kaynağı için rekabet derinleşir.

Tıpkı sürdürülebilirlik endekslerinin şirketleri karbon ayak izi rapor­lamaya zorlaması gibi, AI endeksi de şirketleri veri etiği, model güvenliği ve şeffaflık konusun­da disipline eder.

Çünkü ölçülen şey gelişir."AŞILMASI GEREKEN ÜÇ EŞİKPeki ne zaman?

Cevap takvim değil, eşik.

Üç eşik aşıldığında endeks doğar: (1) Piyasa değeri anlamlı bir kümeye ulaşır; (2) Gelirlerin kayda değer kısmı doğrudan AI’dan gelir; (3) Yatırım­cı talebi ayrı bir izleme aracını zorunlu kılar.

Türkiye’de bu eşiklerin ilk ikisi hızla yaklaşı­yor.

Savunma sanayi, fintech, oyun ve peraken­de analitiğinde AI artık “opsiyon” değil, “çekir­dek”.

Üçüncü eşik—yatırımcı talebi—belki de en kritik olanı.

Çünkü talep oluştuğunda, en­deks kaçınılmazdır.

Bir Yapay Zekâ Endeksi na­sıl tasarlanmalı?

Salt “AI diyen” şirketleri değil, gerçek üreticileri ayıklamalı.

Ağırlıklandırma piyasa değeri kadar Ar-Ge yoğunluğunu da içer­meli.

Model sayısı değil, ticarileşmiş kullanım senaryosu puanlanmalı.

Veri güvenliği ve etik uyum, skorun parçası olmalı.

Hatta alt endeks­ler üretilebilir: “AI Altyapı”, “AI Uygulama”, “AI Güvenlik”, “AI Sağlık”, “AI Finans”.

Böylece ya­tırımcı, yalnızca trendi değil, trendin bileşen­lerini de görebilir.AL ENDEKSİ NASIL OLMALIEndeks, yalnızca fiyatı değil, kapasiteyi ölçmelidir.

Daha da ileri gidelim: AI endeksi statik olmamalı.

Gerçek zamanlı veri akışlarıyla güncellenmeli; model performansı, API kullanım hacmi, bulut tüketimi, açık kay­nak katkıları gibi metrikleri içermeli.

Yani kla­sik borsa endeksinden daha dinamik bir yapı.

Çünkü yapay zekâ ekonomisi çeyrek bilançoy­la değil, haftalık sürüm notlarıyla hareket edi­yor.

Endeks de bu hızın dilini konuşmalı.

Tür­kiye için böyle bir endeksin sembolik değeri de büyük olur. “AI tüketen” bir pazar değil, “AI üre­ten” bir ekonomi olduğumuzu ilan eder.

Ulus­lararası fonlara sinyal verir.

Yerli girişimlere görünürlük kazandırır.

Genç mühendise umut olur.

Ve belki en önemlisi, kamuoyuna şunu söyler: Yapay zekâ bir moda değil, bir sektör; bir özellik değil, bir altyapı.

Endeksler, çağın ay­nasıdır.

Sanayi devriminde demir-çelik; dijital devrimde teknoloji; sürdürülebilirlik çağında ESG… Şimdi sırada yapay zekâ var.

Soru “olacak mı?” değil; “kim kuracak ve hangi vizyonla?” Türkiye, kendi Yapay Zekâ Endeksi’ni kurduğu gün, yalnızca bir finansal gösterge üretmiş ol­mayacak; geleceğe dair iddiasını da ilan etmiş olacak.

Çünkü ölçtüğünüz şeyi ciddiye alırsınız.

Ciddiye aldığınız şeyi büyütürsünüz.

Ve büyüt­tüğünüz şey, ülkenin kaderini değiştirir."Odatv.com