Haber Detayı
SGK’da yeni dönem sinyali: "Çalıştıkça kazandıran" emeklilik modeli masada
Türkiye "yaşlı ülke" kategorisine girerken emeklilik sisteminde kronikleşmeye başlayan tablo için harekete geçilecek. Daha çok prim ödeyenin emeklilik maaşının düştüğü sistem, sil baştan düzenlenecek. Eski SGK Başmüfettişi İsa Karakaş, mevcut sistemin erken çıkışı teşvik ettiğini belirterek “çalıştıkça kazandıran” yeni model çağrısı yaptı. Reform yapılmazsa sosyal güvenlikte alarm zilleri daha da yükselecek.
Eski SGK Başmüfettişi İsa Karakaş Türkiye Gazetesi'ndeki köşe yazısında, sosyal güvenlik sisteminde köklü bir dönüşüm ihtiyacına dikkat çekerek özellikle emeklilik sisteminin mevcut haliyle alarm verdiğini belirtti.
Dijitalleşme, yapay zeka ve yaşlanan nüfusun sosyal güvenlik dengelerini zorladığını ifade eden Karakaş, Türkiye’nin iki yıldır "yaşlı ülke" kategorisinde yer almasına rağmen sistemde kapsamlı bir reform yapılmadığını vurguladı.
Emeklilikte "çalıştıkça düşen maaş" sorunuKarakaş’a göre mevcut sistemde en dikkat çekici sorunlardan biri, özellikle asgari ücret ve yakın seviyelerde çalışanlar için prim ödedikçe emekli maaşının düşmesi ya da taban maaşta eşitlenmesi.
Yüksek enflasyon dönemlerinde sistemde daha uzun süre kalıp daha fazla prim ödeyen bazı sigortalıların, beklenenin aksine daha düşük maaşla karşılaşabildiği belirtiliyor.
Bu durumun çalışanları sistemden erken çıkmaya yönelttiğini kaydeden Karakaş, "Yaşı dolan herkes arkasına bakmadan sistemden ayrılıyor.
Bu da sosyal güvenliğin temelini zedeliyor" değerlendirmesinde bulundu.
OVP’de SGK’ya mali güçlendirme hedefiHükûmetin Orta Vadeli Programı’nda (OVP) sosyal güvenlik sistemine yönelik hedeflerin yer aldığını hatırlatan Karakaş, bu adımların temel amacının SGK’nın prim gelirlerini artırarak mali yapıyı güçlendirmek olduğunu ifade etti.
Bu kapsamda öne çıkan başlıklar şu şekilde:- Kayıt dışılıkla daha etkin mücadele- Sisteme dahil olmayan grupların kapsama alınması- Yeni çalışma modellerine uyum- Yaşlanan nüfusun oluşturacağı mali yükün hafifletilmesi- Sağlık harcamalarında verimlilik ve israfın azaltılması "Çalıştıkça kazandıran sistem" önerisiEmeklilik sisteminde en çok tartışılan başlıklardan biri olan maaş bağlama oranlarındaki (ABO) düşüşe dikkat çeken Karakaş, özellikle 1999 ve 2008 sonrası dönemde çalışanların dezavantajlı hale geldiğini savundu.
Yeni modelde, daha uzun süre istihdamda kalmayı teşvik eden, hakkaniyet ve aktüeryal dengeyi gözeten, prim tabanını genişleten, tahsilat süreçlerini güçlendiren bir yapının hedeflendiği ifade edildi.
Ayrıca SGK’nın bilişim altyapısının güçlendirilmesi, kurumlar arası veri paylaşımının artırılması ve teşvik sisteminin sadeleştirilmesi planlanan adımlar arasında yer alıyor. "Kaybet-kaybet senaryosu yaşanıyor"Karakaş, mevcut tabloda SGK’nın hem prim gelirinden mahrum kaldığını hem de daha erken maaş ödemek zorunda kaldığını belirterek "kaybet-kaybet senaryosu"nun yaşandığını ifade etti.
