Beklenen etki gelmedi: Faiz düşüşü sanayiye yaramadı

Merkez Bankası’nın faiz indirim sürecinin ilk bir yılını doldurduğu Ara­lık 2025 itibarıyla politika faizin­de toplam indirim 12 puana ula­şırken, sanayi üretiminin bir yıl önceki düzeyinin altında kalması dikkati çekti.Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı verilere göre aralık ayında, toplam sanayi üreti­mi aylık bazda yüzde 1,2 oranında bir artış kaydederken yıllık bazda yüzde 2,1 azaldı.

Faiz indiriminin miladı olan Aralık 2024 itibarıy­la sanayi üretiminin düzeyini 100 kabul edersek, izleyen bir yıllık dö­nemdeki önemli indirime rağmen Aralık 2025 itibarıyla bu değer 97,9’a geriledi.Sanayicinin mali­yetini yükselten, finansmana eri­şimini güçleştiren yüksek faizin düşürülmesinin sanayi üretimin­de canlanma yaratması bekleni­yordu, ancak üretim düzeyi bir yıl öncenin altına inmiş oldu.Dünya'dan Naki Bakır'ın haberine göre, aylık ve yıllık değişimlerde, ana sektörler içinde üretimde en bü­yük paya sahip olan imalat sana­yii belirleyici oldu.

Sektörün üre­timi, mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış endekse göre aylık bazda yüzde 1 artış kaydetti ve bu artış, toplam sanayi üretimindeki aylık değişime 0,9 yüzde puan ola­rak yansıdı.Takvim etkisinden arındırılmış endekse göre imalat sanayii üre­timi, faiz indirimi için milat olan Aralık 2025’e göre (yıllık bazda) ise yüzde 2,7 azaldı ve bu da toplam sanayi üretimine 2,5 puanlık ne­gatif katkı yaptı.Diğer ana sektörlerden maden­cilik ve taş ocakçılığının üretimi ise aralıkta aylık yüzde 1,3, yıllık yüzde 1,9; elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme sektörünün üreti­mi de aylık yüzde 4,1, yıllık yüzde 2,4 arttı.

Ancak bu sektörlerin top­lam sanayi üretimindeki payı dü­şük olduğu için genel değişime et­kisi sınırlı kaldı.ALT SEKTÖRLERİmalat sanayiinin 23 temel alt sektörünün 13’ünde üretimi yıllık bazda arttı.

En yüksek artış 14,7 ile diğer metalik olmayan mineraller­de gerçekleşti, bunu yüzde 13,3’le fabrikasyon metal ürünleri, yüzde 12 ile temel eczacılık, yüzde 10,1’le elektrikli teçhizat, yüzde 7,3’le ra­fine petrol ürünleri izledi.Ancak bazı sektörlerde ise yıllık bazda aşırı hızlı üretim düşüşleri yaşandı.

Özellikle giyim eşyasın­da bir yıl önceye göre yüzde 29,2 ve deride yüzde 17,1’lik üretim dü­şüşleri dikkati çekti.

Yıllık bazda üretim düşüşünde bu sektörle­ri yüzde 9,8’le tekstil, yüzde 9,5’le makine ve ekipman, yüzde 9,2 ile diğer ulaşım araçları izledi.

Gıda yüzde 6,9, tütün yüzde 5,9, kâğıt yüzde 1,5 ve kauçuk ve plastik yüz­de 0,1’le yıllık bazda üretimi düşen alt sektörler arasında yer aldı.YÜKSEK TEKNOLOJİDE SERT DÜŞÜŞİmalat sanayiinde yüksek tek­nolojili ürünlerin üretiminde ay­lık bazda kaydedilen yüzde 6,8 ve yıllık bazda yüzde 24,9’luk dü­şüşler sanayinin aralık perfor­mansına damga vurdu.

Bu dü­şüşler imalat sanayii üretimini, o da toplam sanayi üretimini aşa­ğı çekti.Aralık ayında düşük teknolo­ji ürünleri üretimi de aylık bazda yüzde 0,5, yıllık bazda yüzde 8,7 düşüş kaydederken; orta-düşük teknoloji üretiminde aylık yüzde 3,2, yıllık yüzde 3,4 ve orta-yük­sek kategorisinde aylık yüzde 2,3, yıllık yüzde 13,1’lik üretim artış­ları gerçekleşti.'POLİTİKALARIMIZIN SONUÇLARINI ALIYORUZ'Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, NSosyal hesabından Aralık 2025 dönemine ilişkin sanayi üretim endeksi verilerini değerlendirdi.

Katma değerli üretimi ve potansiyel büyümeyi güçlendiren, enerjide dışa bağımlılığı azaltan politikaların sonuçlarını almaya devam ettiklerine işaret eden Şimşek, şunları kaydetti:"2025 yılında sanayi üretiminde yıllık yüzde 2,6 artış gerçekleşti.

Üretimimiz, yüksek teknolojili ürünlerde yüzde 11,4, sermaye mallarında yüzde 8,5, ham petrol ve doğal gaz çıkarımında yüzde 25,6 arttı.

Katma değeri, yatırımı ve verimliliği önceliklendiren politikalarımızla ülkemizin küresel değer zincirlerindeki konumunu daha da güçlendirmeye devam edeceğiz."FAİZ DÜŞTÜ, ÜRETİM ARTMADIMerkez Bankası faiz indirim sürecine başlamadan önce sanayiciler, özellikle TÜSİAD, TOBB, OSB’ler ve ihracatçı birlikleri üzerinden olmak üzere yüksek faizlerden açık biçimde yakınıyordu.Sanayicilerin yakınmalarının ana çerçevesini; ticari kredi faizlerinin çok yüksek oluşu, yatırım ve işletme sermayesi maliyetinin artması, reel sektörün finansmana erişiminin zorlaşması oluşturuyordu.

Sanayicilerin talebi “Enflasyonla uyumlu, öngörülebilir, makul faiz” şeklinde idi.

Merkez Bankası, Aralık 2024’te başladığı indirim sürecinde Aralık 2025’e kadar olan dönemde yaptığı 11 toplantıda aldığı kararlarla politika faizini toplam 12 puan düşürerek yüzde 50’den yüzde 38’e çekti.Ocak toplantısında alınan 100 baz indirim kararı ile birlikte toplam düşüş 13 puana ulaştı, politika faizi yüzde 37’ye indi.

Politika faizinde indirim sürecinde sanayici ve işverenlerin kullandığı ticari kredilerin faizleri de aşağı gelmekle birlikte düşüşler daha sınırlı kaldı.

Bu arada bazı düzenlemeler de krediye erişimi güçleştirdi.

Bu nedenle; faiz düştüğü halde sanayicinin maliyeti düşmedi, finansmana erişimi yeterince artmadı.Devam eden faiz indirimi süreci, sanayicilerin “istikrar + erişilebilir kredi + öngörülebilirlik” şeklinde talep ettiği koşullarla tam olarak örtüşmedi.

Faiz düştü ancak risk algısı azalmadı, yatırım iştahı oluşmadı.

Son dönemde zirveye çıkan küresel belirsizliklerin yol açtığı öngörülemezlikte ise faiz tek başına belirleyici bir faktör olmaktan çıktı.Odatv.com