Haber Detayı
Tırnak yemek orucu bozar mı? Diyanet'e göre oruçluyken tırnak yemek orucu bozar mı?
Ramazan ayı, müminlerin iradelerini çelikleştirdikleri, nefislerine söz geçirmeyi öğrendikleri ve alışkanlıklarını disipline ettikleri bir sabır okuludur. İmsak vaktinden akşam ezanına kadar süren bu kutlu zaman diliminde, sadece açlık ve susuzlukla değil, aynı zamanda günlük hayatın farkında olmadan yapılan refleksleriyle de mücadele edilir. Bu reflekslerin en yaygın ve en zor kontrol edilenlerinden biri, tıbbi adıyla "onikofaji" olarak bilinen tırnak yeme alışkanlığıdır.
Genellikle stres, kaygı, boşluk hissi veya çocukluktan gelen bir alışkanlık olarak ortaya çıkan bu davranış, oruçlu olunan saatlerde farklı bir boyuta taşınır.
Yemek kelimesiyle tanımlanan bu eylem, orucun yeme-içmeden kesilme tanımıyla dil bilimsel olarak örtüşse de, mahiyeti itibariyle bir beslenme faaliyeti değildir.
Ancak ağız yoluyla bir maddenin koparılması ve yutulma ihtimalinin bulunması, ibadet hassasiyeti taşıyan kişilerde ciddi bir Acaba orucum gitti mi? korkusu yaratır. Özellikle tırnak parçasının boğazdan aşağı inip inmemesi durumu, meselenin fıkhi hükmünü tamamen değiştiren kritik bir detaydır.
Peki, psikolojik kökenli bu davranış olan tırnak yemek orucu sakatlar mı, koparılan parça yutulursa ne olur ve Diyanet İşleri Başkanlığı bu konuda nasıl bir fetva vermiştir?
İşte bu yaygın alışkanlığın oruçla imtihanına dair tüm detaylar...
Oruç ibadetinin bozulması için temel kriter, vücuda dışarıdan bir maddenin girmesi ve bu maddenin mideye ulaşmasıdır.
Bu madde, ister besin değeri taşıyan bir gıda (ekmek, su, meyve) olsun, isterse besin değeri taşımayan yabancı bir cisim (taş, toprak, kağıt, tırnak) olsun; fıkhi açıdan mideye giren madde kapsamında değerlendirilir.
Ancak orucun bozulup bozulmadığına veya cezasının (kaza mı kefaret mi) ne olacağına karar verilirken, yutulan maddenin gıda olup olmadığına ve mutad (alışılmış) bir yiyecek olup olmadığına bakılır.
Tırnak yemek eylemi, genellikle istemsizce veya bir tik olarak yapıldığı için, kişi çoğu zaman tırnağı kopardığının veya yuttuğunun farkına bile varmaz.
İşte bu farkındalık eksikliği ve eylemin sonucu, fetvanın yönünü belirler.
TIRNAK YEMENİN FIKHİ ANALİZİ VE YUTMA MESELESİ Halk arasında sıkça sorulan orucu bozar mı sorusunun cevabı, tırnağın akıbetine göre ikiye ayrılır.
Birinci senaryo; kişinin tırnağını dişleriyle koparması ancak yutmadan dışarı atmasıdır.
Eğer bir kişi, alışkanlık gereği tırnağını kemiriyor, koparıyor ama kopan parçayı kesinlikle yutmuyorsa, bu durumda midesine giden bir madde olmadığı için orucu bozulmaz.
Ağız içinde kalan tırnak parçasının tadı veya dokusu, orucun geçerliliğine zarar vermez.
Ancak bu davranış, oruçlu bir kimseye yakışmayan, hijyenik olmayan ve mekruh görülebilecek bir durumdur; fakat teknik olarak orucu sakatlamaz.
İkinci ve asıl riskli senaryo ise; koparılan tırnak parçasının yutulmasıdır.
Diyanet İşleri Başkanlığı nın ve İslam alimlerinin görüşüne göre; ağız yoluyla alınan ve mideye ulaşan her türlü madde orucu bozar.
Tırnak, vücudun bir parçası olsa da koparıldıktan sonra dışsal bir madde hükmüne girer.
Dolayısıyla, tırnağını yiyen ve kopardığı parçayı yutan bir kişinin orucu bozulur.
Ancak burada devreye giren önemli bir ayrım vardır: Tırnak, insan tabiatının meylettiği, gıda amacı taşıyan veya lezzet alınan bir besin değildir.
Bu nedenle, tırnak yiyerek orucunu bozan kişiye kefaret (61 gün ceza orucu) gerekmez; sadece bozulan o günün orucunu kaza etmesi (bir gün oruç tutması) gerekir.
Yani hüküm şudur: Tırnak yutulursa oruç bozulur ve kaza gerekir.
BESİN OLMAYAN MADDELERİN YUTULMASI VE KAZA HÜKMÜ İslam fıkhında, orucu bozan şeyler kaza ve kefaret gerektirenler olarak sınıflandırılır.
Kefaret, bilerek ve isteyerek, gıda veya ilaç özelliği taşıyan maddelerin yenilmesiyle veya cinsel ilişkiyle orucun bozulması durumunda verilen ağır bir cezadır.
Tırnak, taş, toprak, boncuk, pamuk gibi gıda olmayan ve insanların normal şartlarda yemekten zevk almadığı maddelerin yutulması ise sadece kaza gerektirir. Çünkü burada oruç ibadeti ihlal edilmiş olsa da, nefsin bir şehveti veya gıda ihtiyacı tatmin edilmemiştir.
Bu bağlamda, tırnak yeme alışkanlığı olan kişilerin sahur vaktinden sonra iftar saatine kadar kendilerini bu davranıştan alıkoymaları büyük önem taşır.
Eğer kişi farkında olmadan, dalgınlıkla tırnağını yer ve yutarsa; unutarak yeme-içme hükmü devreye girer mi sorusu akla gelebilir.
Unutarak yemek içmek orucu bozmaz.
Ancak tırnak yeme alışkanlığı genellikle bir dalgınlık değil, bir tür dürtü bozukluğu veya stres tepkisidir.
Kişi tırnağını yerken oruçlu olduğunu hatırlıyor ama kendine engel olamıyorsa ve yutuyorsa, orucu bozulur.
Eğer oruçlu olduğunu tamamen unutarak bu eylemi yapmışsa, hatırladığı an ağzındakini atması şartıyla orucu devam eder.
