Abu Dabi'de ABD ile Ukrayna'nın sunduğu Donbass önerisi sızdı: Rusya yanıtını masada verdi

Rusya, Ukrayna ve ABD arasında Birleşik Arap Emirlikleri'nin başkenti Abu Dabi'de yapılan üçlü zirvede neler konuşulduğu basına sızmaya başladı.

New York Times'a (NYT) göre Washington ve Kiev, çatışmayı sona erdirmek için silahsızlandırılmış bir bölge oluşturulması veya Donetsk'in Kiev kontrolündeki bölgelerine ‘tarafsız barış güçlerinin’ konuşlandırılması gibi çeşitli seçenekleri masaya yatırdı.

Ancak Rusya'nın Donbass üzerinde tam kontrolünü aşan her türlü girişimi reddettiği bildiriliyor.

Moskova'nın, geçen yaz Rus Devlet Başkanı Vladimir Putin ile ABD'li mevkidaşı Donald Trump arasında Alaska'da yapılan zirvede varılan anlaşmaya aykırı her şeyi reddettiği öne sürülüyor.

Bu anlaşma, Ukrayna ordusunun Donbass bölgesinden tamamen çekilmesini ve Ukrayna'ya yabancı asker konuşlandırılmamasını içeriyor.

ZELENSKİY YANAŞMIYOR Ukrayna lideri Volodimir Zelenskiy de pazar günü Kiev'in ‘hiçbir koşulda topraklarını Rusya'ya teslim etmeyeceğini’ söyleyerek ‘bir uzlaşma noktası bulmamız gerekiyor’ diye ekledi.

NYT, 2022'de çatışmaların tırmanmasından bu yana türünün ilk kez üç ülkeyi yan yana getiren müzakerelerde Kiev'in Moskova'ya yönelik toprak tavizi verilmesi ihtimalini bir kez daha dışladığını aktardı.

SAHADAKİ DURUM Abu Dabi'deki zirveye katılan üç ülke de ayrıntılar konusunda suskunluğunu korusa da topraklar meselesinin barış anlaşmasına varılmasındaki temel engel olduğu görülüyor.

Mevcut durumda Rusya, Donbass'ı oluşturan Luhansk’ın tamamını, Donetsk’in ise yaklaşık yüzde 80’ini kontrol ediyor.

Donbass, Herson ve Zaporijya bölgeleriyle birlikte 2022’de yapılan referandumların ardından Rusya’ya katılmıştı.

PUTİN-ZELENSKİY GÖRÜŞMESİ YÜKLENİYOR MU?

Axios sitesi hafta sonu yayımladığı bir haberde, ‘Putin ile Zelenskiy arasında bir görüşme yapılmasına çok yaklaşıldı’ ifadesini kullandı.

Putin ve Zelenskiy yüz yüze en son Aralık 2019'da Paris'te görüşmüştü.

Ukrayna liderinin 2022 yılında imzaladığı ve Putin ile müzakere yapılmasını yasaklayan kararname ise görünürde hâlâ yürürlükte bulunuyor.

ZİRVE SONRASI AÇIKLAMALAR Abu Dabi görüşmelerinden sonra Rus haber ajansı TASS'a konuşan bir kaynak, zirvede ‘bazı sonuçlar’ elde edildiğini söyledi.

Ukraynalı yetkililer de görüşmeleri ‘olumlu’ olarak nitelerken, Volodimir Zelenskiy çatışmanın durdurulması için ‘Amerikan izleme ve denetimine olan ihtiyacı’ vurguladı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff da görüşmelerin ‘çok yapıcı’ geçtiğini ve önümüzdeki hafta BAE'de devam edilmesi için planlamalar yapıldığını belirtti.

Abu Dabi sürecini Moskova’dan yönlendiren Putin’in Danışmanı Yuriy Uşakov, zirve öncesi ‘Anlaşma sağlanamazsa Rus ordusu hedeflerine ulaşmaya devam edecek’ uyarısında bulunmuştu.

TAVİZ VE PARA Sızan bilgilere göre Washington yönetimi, barış sürecini yalnızca güvenlik başlıklarıyla değil, ekonomik teşviklerle de şekillendirmeyi hedefliyor.

Kyiv Post gazetesi, ABD’nin Abu Dabi zirvesinde Ukrayna’ya bir ‘Refah Planı’, Rusya’ya ise bazı ‘iş fırsatları’ sunduğunu yazdı.

Bu başlıklarda sınırlı da olsa ilerleme sağlandığı öne sürüldü.

Ancak Avrupalı diplomatlar, Amerikan öncülüğündeki güvenlik ve ekonomi girişimlerini hem umutla hem de artan bir tedirginlikle izliyor.

Bir Avrupalı yetkili, sürecin ‘Washington’ın Ukrayna’nın ayakta kalmasını ne ölçüde desteklemeye hazır olduğuna’ bağlı olduğunu kaydetti.

SANTRAL MESELESİ Görüşmelerde ayrıca Zaporijya Nükleer Santrali’nin işletilmesi başlığı da ele alındı.

Santralin iki ülke arasında ‘eşit şekilde paylaşılması’ fikrinin masaya geldiği, tarafların teknik düzeyde sınırlı bir yumuşama sergilediği öne sürüldü.

Kiev, önceki görüşmelerde santralin Ukrayna-ABD kontrolünde olmasını talep etmişti.

ABD’nin ilk barış taslağı ise üçlü bir kontrol mekanizması öngörüyordu.

Zaporijya’daki nükleer tesis hâlen Rus kontrolünde bulunuyor ve Moskova bu konudaki haklarından vazgeçmeye yanaşmıyor.