Barajlar yüzde 30 eridi, ova her yıl çöküyor

Nezaket ÇETİN - BURSADünyada ve Türkiye’de etkisini her geçen yıl daha fazla hissettiren kuraklık ve iklim krizi, su kay­nakları üzerindeki baskıyı kritik seviyelere taşıdı.

Küre­sel ölçekte yağış rejimlerinin bozulması, artan sıcaklıklar ve hızla azalan tatlı su rezerv­leri, su güvenliğini yalnızca çevresel bir sorun olmaktan çıkararak ekonomik ve top­lumsal bir risk alanına dönüş­türdü.

Bu küresel tablo içinde Bursa Belediyeler Birliği’nin; İklim Değişikliği Başkanlığı, Devlet Su İşleri (DSİ), Bur­sa Su ve Kanalizasyon İdare­si Genel Müdürlüğü (BUSKİ) ve Bursa Mimar Mühendisler Grubu iş birliğinde düzenle­diği ‘Bursa Sürdürülebilir Su Yönetimi Çalıştayı 2026’da, şehirlerin geleceğini belirle­yecek sürdürülebilir su poli­tikaları ele alındı.“Su miktarı yüzde 30 azaldı” Çalıştayda konuşan Mar­mara Belediyeler Birliği ve Bursa Büyükşehir Beledi­ye Başkanı Mustafa Bozbey, Birleşmiş Milletler’in son ra­poruna dikkat çekerek, tat­lı su kaynaklarının yenilen­me sınırlarının aşıldığını ve insanlığın “küresel su ihti­lafı” olarak tanımlanan ge­ri dönülmez bir sürece girdi­ğini söyledi.

Bozbey, raporda Türkiye’nin özellikle iç hav­zalarda ve Konya Ovası başta olmak üzere birçok bölgede yüksek risk taşıdığına dikkat çekildiğini kaydetti..Bursa özelinde de ciddi bir tabloyla karşı karşıya olun­duğunu vurgulayan Bozbey, 2024 Ekim ile 2025 Ekim arasındaki bir yıllık dönem­de kentteki barajlardaki su miktarının yaklaşık yüzde 30 azaldığını söyledi.

Doğancı ve Nilüfer barajlarında doluluk oranlarının kritik seviyelere kadar gerilediğini ifade eden Bozbey, son 20 yılda Bursa’da yağış rejiminde kalıcı bir ar­tış eğilimi gözlenmediğini, 2026 yılı için yapılan bilim­sel öngörülerde ise sıcaklık­ların 2025’e kıyasla 1,5 dere­ceye kadar daha artmasının beklendiğini aktardı.Yeraltı sularının da alarm verdiğini belirten Bozbey, bi­limsel çalışmalara göre Bur­sa Ovası’nın her yıl ortalama 6 santimetre çöktüğünü, bu­nun temel nedeninin yeraltı su seviyelerinin aşırı düş­mesi olduğunu söyle­di.

Yeraltı suyu­nun çekil­mesiyle gö­zenek yapısının boşaldığını ve bunun uzun vadede ciddi çökme riskleri doğurduğu­nu ifade eden Bozbey, kaçak kuyuların ve kontrolsüz ye­raltı suyu kullanımının hâlâ önemli bir tehdit oluşturdu­ğunu dile getirdi.

Çınarcık Barajı’nın Bursa için hayati bir güvence olduğuna dikkat çeken Bozbey, barajın yapıl­mamış olması halinde bugün çok daha ağır bir tabloyla kar­şı karşıya kalınacağını söy­ledi.

Özellikle Çınarcık Hav­zası’nda madencilik faali­yetlerine karşı net bir tutum sergileyen Bozbey, her açılan maden ocağının su kaynak­larını kirlettiğini belirterek, bu havzalarda maden arama ve işletme ruhsatlarının iptal edilmesinin Bursa’nın su ge­leceği açısından zorunlu ol­duğunu ifade etti.Su kaynakları üzerindeki baskı arttı Yıldırım Belediye Başka­nı Oktay Yılmaz ise, su­yun artık sınırsız bir kaynak olarak gö­rülemeyeceğini vurgulaya­rak, şe­hirle­rin geleceğinin akıllı ve sür­dürülebilir su yönetimine bağlı olduğunu söyledi.

Son yıllarda yaşanan kuraklık, iklim krizi, artan nüfus, sa­nayileşme ve göçün su kay­nakları üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çeken Yıl­maz, birçok şehirde yaşanan su kesintilerinin plansızlı­ğın sonucu olduğunu ifade etti.

Yılmaz, şehirlerde yaşa­nan su sorunlarının yalnız­ca yağış eksikliğiyle açıkla­namayacağını belirterek, asıl problemin planlama eksikliği, altyapının zamanında yenile­nememesi ve kay­nakların doğru yönetileme­mesi oldu­ğunu söy­ledi.Su kaynaklarımızın yüzde 25’i azalacakİklim değişikliği nedeniyle 2050 yılına kadar Türkiye’nin su kaynaklarının %25 azalmasının, buna karşılık artan nüfus nedeniyle su talebinin %50 artmasının öngörüldüğünü dile getiren Yılmaz, bu yıl ortalama yağış miktarının %40’ın üzerinde azaldığını aktardı. 2021 yılında kişi başı yıllık 1.230 metreküp olan kullanılabilir su miktarının, 2030 yılında daha da gerilemesinin beklendiğini belirtti.Yıllık 45 milyon metreküp su temin ediliyorBelediyeciliğin sorumluluktan kaçmak değil, zorlukları aşacak projeleri kararlılıkla hayata geçirmek olduğunu vurgulayan Oktay Yılmaz, Bursa’nın sanayisi ve tarımıyla Türkiye ekonomisinin lokomotif şehirlerinden biri olduğunu kaydetti.

Bursa’da 3,5 milyon kişinin yaşadığını hatırlatan Yılmaz, Devlet Su İşleri tarafından yürütülen projeler sayesinde Uludağ kaynakları, yer altı suları, Nilüfer ve Doğancı Barajları ile şehre yıllık yaklaşık 45 milyon metreküp su temin edildiğini söyledi.