Haber Detayı
Mars yarışında tarihi geri adım: NASA vazgeçti, Çin mi kazanıyor?
Mars’tan örnek getirme yarışı kızışırken ABD cephesinden şaşırtıcı bir iptal haberi geldi. Projenin 11 milyar dolarlık dev maliyeti NASA’nın elini kolunu bağlarken, 2031’de örnek getirmeyi planlayan Çin, tarihe geçme şansını yakalamak için gün sayıyor.
Mars yüzeyinde yaşamın izini sürme hayali, Amerikan siyasetinin ve bütçe görüşmelerinin gölgesinde ağır bir yara aldı.
Perseverance uzay aracının kızıl gezegenin değerli taşlarını çoktan toplamış olmasına rağmen, NASA’nın yıllardır titizlikle uğraştığı “Mars’tan Örnek Getirme” (MSR) programı belirsiz bir süreliğine rafa kalktı.ABD Senatosu'nun onayladığı yeni harcama planı, NASA’nın bilim bütçesindeki devasa kesintileri bir miktar frenlese de, Mars örneklerinin Dünya’ya getirilmesi için gereken bütçeye kapıyı kapattı.
Bu karar, aslında Perseverance’ın topladığı ve NASA’nın “yaşamın en net kanıtı” olarak tanımladığı 30’dan fazla özel jeolojik örneğin, belki de sonsuza dek Mars tozları arasında kalması anlamına geliyor.Mars’tan taş ve toprak getirmek kağıt üzerinde basit görünse de, işin maliyeti ve teknik zorluğu NASA’yı bir süredir köşeye sıkıştırıyordu.
Örneğin 2025 yılının başında yapılan bağımsız bir inceleme, bu projenin maliyetinin 11 milyar dolara fırlayabileceğini ve örneklerin ancak 2040 yılında Dünya’ya ulaşabileceğini öngörüyordu.
NASA, maliyeti 6-7 milyar dolar bandına çekmek için hem kendi teknolojilerini hem de ticari ortaklıkları içeren farklı stratejiler üzerinde çalışıyordu.
Ancak Senato’nun son kararı, bu planların üzerine soğuk su döktü.
Yine de tamamen bir son demek yanlış olur; zira senatörler “Mars Gelecek Görevleri” adı altında 110 milyon dolarlık sembolik bir pay ayırarak, projenin tamamen ölmesine engel olacak küçük bir pencere bıraktı.Uzay yarışında Çin faktörü ve güven kaybıNASA bu karmaşık bütçe hesaplarıyla uğraşırken, uzay yarışındaki en büyük rakibi Çin ise sessiz ve derinden ilerliyor.
Çin’in “Tianwen-3” görevi, 2028 yılında fırlatılmayı ve 2031 gibi erken bir tarihte Mars’tan örneklerle dönmeyi hedefliyor.
Her ne kadar Çin’in toplayacağı örnekler Perseverance’ın seçtikleri kadar heyecan verici ve yaşam belirtisi odaklı olmasa da, Mars’tan ilk toprağı kimin getireceği konusundaki prestij savaşını Çin’in kazanması artık çok daha olası görünüyor.
Uzmanlar, ABD’nin bu geri adımının sadece bir bütçe meselesi değil, aynı zamanda küresel bir prestij kaybı olduğu görüşünde birleşiyor.Bu iptal kararı, bilim dünyasında büyük bir hayal kırıklığı ve endişe yarattı.
Güneybatı Araştırma Enstitüsü'nden Victoria Hamilton gibi isimler, Mars’tan örnek getirmenin “çok zor olduğu” gerekçesiyle terk edilmesini bir kabulleniş olarak nitelendiriyor.
Haklı olarak bilim insanları, eğer insansız bir araçla taş getirmeyi bile maliyetli bularak başaramıyorsak, insan hayatının söz konusu olduğu ve çok daha pahalıya mal olacak “Ay’dan Mars’a” projelerinde nasıl başarılı olacağımızı sorguluyor.Şimdilik NASA, elindeki 24,4 milyar dolarlık bütçeyle Satürn’ün uydusu Titan’a gidecek Dragonfly ve James Webb gibi diğer dev projelere odaklanmaya çalışıyor, ancak Mars’ın meşhur kaya örnekleri, üzerindeki sırlar açığa çıkmadan orada öylece beklemeye devam ediyor.
