İnternet cephesinde Starlink tuş oldu: İran Elon Musk'ın fişini çekti

 YASİN OKYAY 12 gün savaşından sonra İran ülkede Starlink’i yasaklayan kanun çıkardı.

Şiddet eyleminde de Starlink ve Grok aktif faaliyet yaptı.

Ancak İran devleti bu kez Starlink ile siber savaşta galip geldi.

Peki, İran bu zaferi nasıl kazandı.

Prof.

Dr.

Uğur Güven anlattı 40 bine yakın Starlink terminalinin [modem] İran’daki şiddet eylemlerinden önce ülkeye yasadışı olarak sokulduğu ortaya çıktı.

Yıkıcı eylemlerde iletişim, ABD’li işadamı Elon Musk’ın Starlink uydu internetiyle sağlandı.

İran, iletişim teknolojilerin tamamının fişini çekti.

Tahran yönetimi karşı operasyona başladı.

Starlink terminallerinin sinyalleri kör edildi.

Çin’in bu operasyonda İran’a teknolojik destek verdiği öne sürüldü.

Birleşmiş Milletler Asya Pasifik Uzay Bilimleri ve Teknoloji Araştırma Merkezi Bilim Kurulu üyesi Prof.

Dr.

Uğur Güven, Starlink’in İran’daki rolü ve Tahran’ın başarısını Aydınlık Avrupa’ya anlattı.

Son yıllarda binlerce Starlink terminalinin İran’a bilinçli bir şekilde sokulduğunu belirten Prof.

Dr.

Uğur Güven, Starlink’in daha önce kullanıldığı ülkeler hakkında şu saptamaları yaptı; “2022’de Ukrayna-Rusya savaşı ilk başladığında Rusya’nın ilk yaptığı şey Ukrayna’nın internetini engellemekti, yaklaşık 2 bin tane terminal, Starlink tarafından Ukrayna’ya gönderildi.

Sudan iç savaşında da Starlink önemli bir rol oynadı.

Ama Sudan’da ABD’nin desteklediği taraf bu konuda bir avantaja sahip.

Myanmar iç savaşında da Starlink verildi.” Prof.

Dr.

Uğur Güven ‘STARLINK NEDİR?

NASIL ÇALIŞIR?’ Starlink uzay tabanlı bir internet ağı.

Altyapının olmadığı bölgelerde Starlink kullanarak, uydu aracılığıyla internete bağlanabilirsiniz.

Starlink’in çalışma prensibi, uydu televizyonları gibidir.

Mesela Ulusal Kanal’ı veya başka bir kanalı seyrettiğinizde, nasıl uydu anteniniz varsa ve bu uydu anteni Türksat’ın belirli bir yörüngede bulunan uydusuyla iletişim kurup o sesli ve canlı görüntüyü size anlık olarak iletebiliyorsa, Starlink de aynı şekilde internet sinyallerini size iletiyor.

Ancak Starlink’in bu internet sinyallerinin sizin tarafınızdan alınabilmesi için, tıpkı nasıl uydu anteniniz varsa ve ancak uydu anteni olunca televizyonu seyrede biliyorsanız, aynı şekilde Starlink’in terminalinin evinizde olması lazım.

Yani evinizde olursa bu terminal çalışıyor.

Yoksa “normal atıyorum bir bilgisayar aldım, ondan Starlink sinyali yakalayabilir miyim ya da Starlink’in bir Wi-Fi’si mi var?” Hayır.

Bir terminal ile bağlıyorsunuz bilgisayarınızı veya diğer aletlerinizi; mobil cihazlarınızı, tabletinizi, telefonunuzu vs.

Uzaydaki bu uyduları kullanarak iletişim kuruyorsunuz.

Bugün itibariyle 9 bin 422 Starlink uydusu uzayın alçak yörüngesi dediğimiz noktasında bulunuyor.

Bu da deniz seviyesinden yaklaşık olarak 550–600 km arasında olan bir yükseklik.

Tabii 9 bin 422 uydu gibi büyük bir rakamdan bahsediyoruz.

Hatta Starlink ve Elon Musk bunu, önümüzdeki dört sene içinde otuz binin üzerine çıkarmayı planlıyor.

Bunlar çok çok büyük rakamlar.

Dikkat edin Musk, dünyanın tamamını kapsayacak bir internet ağı kurmuş bir şekilde.

Tabii iyi tarafı şu: Mesela atıyorum dağ başında bir yerdesiniz.

Hiçbir altyapınız yok.

Telefonunuz yok.

Ne internet var, ne telefon sinyali var, ne başka bir şey var.

Starlink terminaliniz varsa aynı evinizde nasıl fiber optik kablonuza bağlanıyorsanız, Starlink’i kullanarak da çok rahat bir şekilde uyduya ve internete bağlanabilirsiniz.

Bu terminal olmadan bağlanmak mümkün değil.

ELON MUSK, ABD UZAY SAVUNMA STRATEJİSİNİN MERKEZİNDE   Burada şunu da söylemek gerekiyor: Şu aklınıza gelebilir, Starlink gibi bir teknolojinin Elon Musk gibi ABD yönetimine son derece yakın bir ismin kontrolünde olması ne tür riskler barındırıyor?

Bir kere her şeyden önce Elon Musk, bildiğiniz gibi dünyanın en zengin iş adamı fakat aynı zamanda Amerika Birleşik Devletleri’nin uzay savunma ve iletişim stratejisinin merkezinde duran, yani bir nevi Birleşik Devletler’in uzay savunma ve iletişim politikalarını yönlendiren konumda olan bir insan.

Donald Trump’a son derece yakın.

Bu konularda kendi başına karar alıp uygulayabilen bir insan.

Bunun da getirdiği bazı sonuçlar var.

Bu teknolojinin bu insanın elinde olması, onu dünyada belli bir etkisi olan, jeopolitik bir etkisi olan bir figür hâline getiriyor.

Tabii bir insanın eline bu kadar güç vermek doğru mu?

Kesinlikle değil.  ‘STARLINK, REJİM DEĞİŞİKLİĞİNDE ARAÇ OLARAK KULLANILIYOR’  Tabii burada Starlink, bir nevi özellikle Amerika Birleşik Devletleri’nin başka ülkelerde rejim değişikliği ve protesto süreçlerinde veya savaşlarda kullandığı bir araç hâline geldi. 2022’de Ukrayna-Rusya savaşı ilk başladığında Rusya ilk yaptığı şey Ukrayna’nın internetini engellemekti, yanlış hatırlamıyorsam yaklaşık 2 bin adet terminal, Starlink tarafından Ukrayna’ya gönderildi. 2022’den beri internetin aktif kalması sağlandı.

Bunun dışında Sudan’da bir iç savaş var.

Orada Starlink önemli bir rol oynadı...

Ama Sudan’da Amerika Birleşik Devletleri’nin desteklediği taraf bu konuda bir avantaja sahip.

Myanmar’da mesela bir iç savaş var.

Bu Myanmar’daki iç savaşta da devlete karşı gelen grubun kullanması için de Starlink verildiğini biliyorum. ‘STARLINK TERMİNALLERİ İRAN’A BİLİNÇLİ BİR ŞEKİLDE SOKULDU’ Şimdi mesela İran var.

Bundan önceki Amerikan Başkanı döneminde, mesela İran’a çok fazla miktarda Starlink terminali sokuldu.

Bu terminallerin parası da Elon Musk’a Amerikan Devleti tarafından ödendi.

Bildiğim kadarıyla binlerce terminal son bir buçuk iki yılda İran’a sokuldu.

Ücretsiz olarak, yani ücretsiz derken İranlılara ücretsiz.

ABD, terminallerin parasını Elon Musk’a ödedi.

İran Devleti interneti kesti, ancak Starlink ile şu an protestocular dünyayla internet üzerinden iletişim kurabiliyor.

Ama işte gene olay Elon Musk’ın elinde.

Mesela Elon Musk’ın İran’la bir alıp veremediği olmasa, tabii Amerika Birleşik Devletleri’nin İran’la bir alıp veremediği olmasa, belki de Elon Musk bu teknolojiyi vermeyecek, ABD de ücretsiz vermeyecek bu terminalleri.

O zaman mesela böyle bir şey olamazdı.

Demek ki bilinçli bir şekilde yıllardır bu terminaller bu ülkeye sokulmuş.

Tabii işin psikolojik harp boyutu da var.

Yani bir nevi Amerika ve Elon Musk, “Bak ben internetin arkasındayım, sizi destekliyorum” diyor bu protestoculara ve belki de bu iç kargaşanın daha uzamasına sebep oluyor.  ‘İRAN STARLINK’İ NASIL ENGELLEDİ?’ Tabii bir de haberlerde İran Devleti’nin Starlink’i engellediği şeklinde haberler çıktı.

Esasında bu ilk değil. 2022 yılında Ukrayna savaşı devam ederken Ruslar da benzer bir teknoloji ve stratejiyle, GPS spoofing (GPS aldatması) dediğimiz bir yöntemle, terminallerin GPS sinyallerini alıp da kendilerinin nerede olduğunu anlamasını engelleyen bir teknolojiyle çalışıp bunları engellemeye çalıştı.

Burada ama şu var: Bu terminaller hangi uyduya bağlanacak?

Çünkü 9 bin 422 uydunun tamamı sizin üstünüzde değil, terminaller en efektif bir şekilde hangi uyduya bağlanacağını GPS sinyalleriyle bulabiliyor.

Siz o GPS’i engellediğinizde, aynı şekilde bu terminaller hangi Starlink uydusuna bağlanacağını bilemediği için bir nevi bu iletişimi aksatmış oluyorsunuz.

Tabii Elon Musk’da hemen buna karşı bir yazılım güncellemesiyle GPS yansıması denilen bir yöntemle, GPS sinyali tam etkili olmasa bile bu terminallerin internete bağlanmasını sağlayacak bir teknoloji geliştirdi.

İRAN, STARLINK TERMİNALLERİNİ RADYO FREKANSIYLA BOZDU İranlıların yaptığı biraz daha farklı.

İranlılar, bildiğim kadarıyla, daha çok şu anda RF sinyaliyle, yani radyo frekansıyla, bu terminallerin çok fazla parazitle boğulup “denial of service” dediğimiz, yani hizmet veremez hâle gelmesini sağlıyorlar.

Az çok İran Devleti de bu terminallerin hangi bölgelerde yoğunlaştığını bildiği için artık bu terminalleri gördüğü anda, yakaladığı anda zaten el koyuyor.

Ama bunun dışında, onun bulunduğu bölgelerde yoğun radyo frekansı yayarak bir nevi bu terminallerin parazitle boğularak sağlıklı iletişim kuramamasını, yani veri paketlerinin uzaydaki uydularla, o anda bulunduğu ev, ofis, mekân, hangi konumdaysa, araya parazit girerek tam sağlanamamasını hedefliyor.

Bu anlamda bu teknoloji kullanılıyor. ‘İRAN STARLINK’İ YÜZDE 85 ENGELLİYOR’ Önümüzdeki dönemlerde de daha ayrıntılı nereye gittiğini göreceğiz.

Ama şu an gördüğüm kadarıyla İran Devleti’nin yaptığı bu aktif engelleme teknolojisiyle, yüzde yüz olmasa bile, aşağı yukarı uzmanlardan gelen görüşlere baktığımızda yüzde 85 oranında bir engelleme sağladığını görüyoruz.

Çünkü yüzde yüz engellemek, şu anda hiçbir teknolojide tam olarak mümkün değil.  ‘TÜRKİYE SİBER SAVUNMA TEKNOLOJİLERİNE CİDDİ YATIRIM YAPMALI’ Starlink, Türkiye’nin de başında Demokles’in kılıcı gibi sallanabilir.

Bu anlamda yapılması gereken strateji, elektronik ve siber savunma kapasitelerimizi artırmamızdır.

Yani şu anda artık savaşlar bile siber savaşlar hâline geldi.

Mesela biliyorsunuz Ukrayna-Rusya savaşına baktığımızda, artık klasik bir tank-tüfek savaşından ziyade dronların, insansız hava araçlarının ve silahlı insansız hava araçlarının aktif olduğu bir savaş görüyoruz.

Ve bunlar bir joystick ile cephe gerisinden yönetilen sistemler.

Bu anlamda elektronik ve siber savunma teknolojileri konusunda Türkiye’nin çok ciddi yatırımlar yapması lazım.

Çünkü Allah korusun bir savaşa girdiğimizde, ben tank-tüfek savaşları olacağını düşünmüyorum; daha çok dronların ve insansız hava araçlarının olacağını düşünüyorum.

OLASI BİR SAVAŞTA AVANTAJLI KONUMDAYIZ  Tabii biz de bu konuda şanslıyız.

Çünkü kendi insansız hava araçlarımız, işte Baykar’ın ürettiği silahlı insansız hava araçlarımız, SİHA’larımız var.

Bu anlamda ülkemiz tabii ki daha şanslı, daha avantajlı.

Böyle bir saldırı durumunda bu saldırıya kat ve kat karşılık verebilecek bir imkâna sahibiz.

Ama tabii savunma teknolojilerimizin, özellikle elektromanyetik savunma teknolojilerimizin, çok iyi geliştirilmesi lazım.

Hem uzay vatan için hem millî egemenliğimiz için bunların hepsinin gerekli olduğunu düşünüyorum.