İran'da ekonomik krize devlet desteği: 292 TL'lik gıda kuponu dağıtılacak

İran yönetimi, 1979 İslam Devrimi’nden bu yana yaşanan en ağır ekonomik krizlerden birini ve buna bağlı olarak büyüyen protestoları, ayda yaklaşık 292 TL'lik destek kuponlarıyla aşmayı hedefliyor.

Açıklanan plan, ülkede geniş kesimlerin tepkisini çekti.

Hükümetin planına göre, İran nüfusunun büyük bölümünü oluşturan yaklaşık 90 milyon kişiye, temel ihtiyaçlar için kullanılmak üzere kuponlar verilecek.

Uygulamanın amacı, uzun süredir ithal temel ürünlerde kullanılan yüksek sübvansiyonlu döviz kurunun kaldırılmasının yarattığı yükü hafifletmek olarak açıklandı.

Hükümet Sözcüsü Fatameh Mohajerani, uygulamanın “hane halklarının alım gücünü korumayı, enflasyonu kontrol altına almayı ve gıda güvenliğini sağlamayı” hedeflediğini söyledi.

NAKİT DEĞİL, TEMEL GIDA KUPONU Çalışma Bakanı Ahmad Maydari ise desteğin nakit olarak değil, temel gıda ürünlerinde kullanılabilecek kuponlar şeklinde verileceğini doğruladı.

Maydari, bu tercihin fiyat artışlarını sınırlamak amacıyla yapıldığını belirtti.

Ancak uzmanlara göre bu miktar, İranlıların yaşadığı ekonomik sıkıntıları hafifletmekten uzak.

Ülkede asgari yaşam maliyetinin aylık yaklaşık 8 bin 750 TL'nin üzerinde olduğu ifade ediliyor.

Mohajerani, pazar günü yaptığı açıklamada, uygulamanın bazı temel ürünlerin fiyatlarında yüzde 20 ila 30 arasında artışa yol açabileceğini de kabul etti.

Günlük Setareh Sobh gazetesi, planı “ekonomik bir kumar” olarak nitelendirerek, geçmişte benzer politikaların fiyat istikrarı sağlayamadığını ve kamuoyunun güvenini yeniden tesis edemediğini hatırlattı.

PARA BİRİMİ 1979'DAN BU YANA ERİDİ Gazetenin pazartesi günü yayımlanan başyazısında, İran para biriminin 1979’dan bu yana yaklaşık yüzde 20 bin oranında değer kaybettiği vurgulandı.

Yazıda bu çöküş; “rehine politikaları, Batı ve İsrail karşıtlığı, kötü yönetim ve uzmanların parlamentodan ve hükümetten dışlanması” gibi faktörlere bağlandı.

Ekonomik krizin tetiklediği protestolarda, yeni yılın başından bu yana en az 19 kişinin hayatını kaybettiği, ölenler arasında üç gencin bulunduğu bildirildi.

Gösterilerin başladığı 28 Aralık’tan bu yana yaklaşık 990 kişi gözaltına alındı.

İlk protestolar, İran riyalinin sert değer kaybı ve hızla yükselen enflasyon nedeniyle Tahran’daki Büyük Çarşı esnafının kepenk kapatmasıyla başladı.

GÖSTERİLER 107 KENTE YAYILDI Gösteriler onuncu gününe girerken, İran genelinde 107 kente yayıldı.

Protestocular, artan yaşam maliyetlerine ve ülkeyi yöneten rejime karşı tepkilerini dile getiriyor.

İran Yargı Erki Başkanı Gholamhossein Mohseni Ejei, savcılara hitaben yaptığı açıklamada, “Olay çıkaranlara ve onları destekleyenlere karşı kararlılıkla hareket edilmesini, hiçbir hoşgörü gösterilmemesini” istedi.

Ejei, hükümetin protestocuların eleştirilerini “dinlediğini” savunsa da, protestocular ile ‘ayaklanmacılar’ arasında ayrım yaptıklarını öne sürdü.

İran, son yıllarda birçok kitlesel protestoya sahne oldu.

En geniş çaplı gösteriler, 2022’de Mahsa Emini’nin gözaltında hayatını kaybetmesinin ardından yaşanmıştı.

Mevcut protestolar henüz o düzeye ulaşmasa da, ekonomik krizin derinliği nedeniyle büyüme potansiyeli taşıdığı belirtiliyor.