Petrol karşılığı tazminat: Trump Venezuela’yı şirketlere açıyor

ABD merkezli Politico gazetesi, Washington yönetiminin, Venezuela’da kamulaştırılan ABD’li petrol şirketlerinin varlıkları için tazminat ödenmesini, bu şirketlerin ülkeye hızla geri dönerek petrol sektörünün yeniden inşasına yatırım yapmaları şartına bağladığını yazdı.

Gazetenin haberine göre, ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, son haftalarda petrol şirketlerinin üst düzey yöneticilerine gönderdiği sert mesajlarda, Venezuela’da el konulan sondaj kuleleri, boru hatları ve diğer enerji altyapılarının karşılığının ancak petrol sektörünün yeniden ayağa kaldırılmasına yönelik doğrudan ve kapsamlı yatırımlar yapılması hâlinde ödeneceğini iletti.

Politico’nun aktardığına göre Beyaz Saray yetkilileri, ABD’li petrol şirketlerinin yöneticilerine, ham petrol üretimi için gerekli altyapının yeniden inşasına aktif biçimde katılmalarının ve bu alana ciddi sermaye aktarmalarının beklendiğini açıkça ifade etti. “Oynamak istiyorsanız sahaya girin” Haberde, ABD’li petrol şirketlerinin onlarca yıldır Venezuela’da kamulaştırılan varlıklarını geri almaya çalıştığı hatırlatılırken, Trump yönetiminin bu hedefe kendi şartları doğrultusunda destek sunduğu vurgulandı.

Bu yaklaşım, ABD’nin Venezuela’ya yönelik askeri operasyonu ve Devlet Başkanı Nicolás Maduro’nun kaçırılmasının ardından, ülkenin yıpranmış petrol altyapısının geleceğine dair soru işaretlerini de beraberinde getirdi.

Politico’ya konuşan ve görüşmelere aşina bir yetkili, ABD yönetiminin mesajını şu sözlerle özetledi: “Paranızı geri almak istiyorsanız, oyuna girmeniz gerekiyor.” Yetkili, bu yaklaşımın yaklaşık 10 gündür gündemde olduğunu ancak altyapının ciddi şekilde tahrip olmuş olması nedeniyle gerekli yatırım tutarının dahi net olarak hesaplanamadığını söyledi.

Haberde, petrol sektörü temsilcilerinin, Venezuela’da Maduro sonrası dönemde nasıl bir siyasi yapı oluşacağına dair belirsizlik nedeniyle ciddi endişeler taşıdığı aktarıldı.

Güvenlik, ödeme mekanizmaları ve yatırımların geri dönüşü gibi konuların şirketler açısından büyük risk oluşturduğu vurgulandı.

Trump ise yaptığı televizyon konuşmalarında, “ABD’li dev petrol şirketlerinin” Venezuela’ya milyarlarca dolarlık yatırım yapacağını, harap olmuş petrol altyapısını onaracağını ve ülke için yeniden gelir yaratacağını öne sürdü.

Politico’nun hatırlattığına göre Venezuela, petrol sektörünü yaklaşık 50 yıl önce kamulaştırdı; eski Devlet Başkanı Hugo Chávez döneminde ise bu süreç genişletilerek birçok yabancı şirkete ait varlığa el konuldu.

Dünyanın en büyük petrol rezervlerinden birine sahip olan ülkenin altyapısı, yıllar süren kötü yönetim ve yatırım eksikliği nedeniyle ciddi şekilde geriledi. “Net bir plan yok” ABD’nin eski Ulusal Güvenlik ve Enerji Danışmanı Bob McNally, Politico’ya yaptığı değerlendirmede, Trump yönetiminin Venezuela için uzun vadeli bir plan ortaya koymadığını belirterek, “Yeni sistemin nasıl olacağına ve oraya nasıl geçileceğine dair net bir yol haritası yok” dedi. “Milyarlarca doları şirketler ödeyecek” Trump, Florida’daki Mar-a-Lago tesisinde cumartesi günü yaptığı açıklamada, petrol altyapısının yeniden inşası için gerekli milyarlarca dolarlık yatırımı şirketlerin doğrudan üstleneceğini söyledi.

Trump, “Bu yatırımların karşılığı ödenecek, maliyetler telafi edilecek ve petrol yeniden akacak” dedi.

Buna karşın, isminin açıklanmasını istemeyen bir ABD’li petrol yöneticisi, yönetimle yapılan temasların hâlen “çok erken aşamada” olduğunu, önceki temasların da sektörde ciddi bir karşılık bulmadığını belirterek, bu süreci “aceleye getirilmiş ve dağınık” olarak nitelendirdi.

Üretim üçte bire düştü Haberde, Venezuela’nın petrol üretiminin 1970’lerdeki günlük 3,5 milyon varil seviyesinden bugün bunun üçte birinden daha azına düştüğü, yaklaşık 300 milyar varil olarak tahmin edilen rezervlerin ise son 20 yılda büyük ölçüde atıl kaldığı belirtildi.

Politico’ya göre, ABD’li petrol sahası hizmet şirketlerinin Venezuela’da çalışması ancak ABD hükümetiyle doğrudan sözleşme yapmaları hâlinde mümkün olabilir.

Öte yandan, Venezuela’nın ulusal petrol şirketi PDVSA’nın geleceği de gündeme geldi.

Haberde, şirketin özelleştirilmesi ya da dağıtılmasına yönelik bir plan bulunmadığı, ancak yönetiminin köklü biçimde yeniden yapılandırılmasının hedeflendiği aktarıldı.