Çocuklar İçin Dijital Kalkan: Sosyal Medyaya Yaş Sınırı Geliyor

15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımına yönelik hazırlanan yasal düzenleme Meclis gündemine taşınırken, tartışmalar yasağın nasıl uygulanacağı ve ne ölçüde etkili olacağı soruları etrafında yoğunlaşıyor.

Hükümet, çocukları dijital risklerden korumayı hedeflerken; uzmanlar, yaş sınırının kâğıt üzerinde kalmaması için şirketlerin güçlü teknik önlemler almaya zorlanması ve bu sürecin yaptırımlarla denetlenmesi gerektiğine dikkat çekiyor.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, 15 yaş altına yönelik sosyal medya düzenlemesini de içeren torba yasa teklifinin, ay sonunda Türkiye Büyük Millet Meclisinde ilgili komisyona sevk edileceğini bildirdi.

Göktaş, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde gerçekleştirilen Kabine Toplantısı'nın ardından gazetecilerin sorularını yanıtladı.

Çocuklara yönelik sosyal medya düzenlemesine ilişkin soru üzerine Göktaş, bu yasal düzenlemeyle sosyal medya platformlarına sorumluluk yüklemeyi hedeflediklerini belirtti.

Bakan Göktaş, bu kapsamda sosyal ağ sağlayıcılarına, 15 yaşından küçük çocuklara hiçbir şekilde hizmet sunmama ve hesap açmama yükümlülüğü getirilmesini, çocuklar zararlı içeriklere maruz kalmadan etkili filtreleme sistemlerinin kurulmasını önerdiklerini dile getirdi.

Hesap Açamayacaklar Birçok ülkenin, çocukları dijital ortamda karşılaşabilecekleri risklerden korumak için tedbirler aldığını, Avustralya'nın 16 yaş altı çocuklara sosyal medya erişimini yasakladığını anımsatan Göktaş, "Sosyal medya platformlarının çocuklarımızı ticari bir meta olarak kullanmasına izin vermememiz lazım.

Bu duruma seyirci kalamayız.

Biz, 1,5 senedir bu konuya çalışıyoruz.

Uzmanlar, akademisyenler, sosyal medya platformları, sivil toplum kuruluşları, aileler ve bizzat çocuklarımızla bu konuda çalışmalar yürüttük. 15 yaş altına yönelik sosyal medya düzenlemesini de içeren torba yasa taslağımızı bu ay sonunda Meclis'te ilgili komisyona sevk ediyoruz." ifadesini kullandı. ‘Çocuklarımızı Korumak En Önemli Görevimiz’ Sosyal medyanın, çocuklarda çok yoğun depresyon, anksiyete ve davranış bozukluğuna yol açtığını aktaran Göktaş, "Çetelerin çocuklara bazı sosyal medya platformları üzerinden ulaşarak, onları suça sürüklediğini biliyoruz.

Dolayısıyla bu düzenleme çocuk koruma kalkanının parçası olarak görülebilir.

Çocuklarımız dijital mecraların sunduğu imkanlardan yararlanırken, onların zihnini, ruhunu korumakla mükellefiz.

Geleceğimizin teminatı çocuklarımızı her türlü risk ve tehditten, zararlı içeriklerden korumak en önemli önceliğimiz." dedi.

Çocukların dijital güvenliğini desteklemek üzere "Çocuklar Güvende" web sitesini ve mobil uygulamasını, geçen ay kullanıma açtıklarını hatırlatan Göktaş, şunları kaydetti: "Bu platformla, çocuklara ve ailelerine güvenli içerik ve rehberlik hizmetlerini tek çatı altında sunuyoruz.

Uygulama üzerinden acil durumlarda tek tuşla yardım çağrısı yapılabiliyor.

Ayrıca DUY ihbar platformuyla çocuklar için güvenli bir dijital alan oluşturuyoruz.

Sosyal Medya Çalışma Grubumuzla ise 7/24 takip ettiğimiz zararlı içerikleri tespit ediyor ve gerekli müdahaleleri anında yapıyoruz.

Bu çerçevede 2 bin 904 içeriğe doğrudan müdahale ettik.

İçeriği görüyoruz, mahkemeye gidiyoruz.

Mahkeme değerlendirdikten sonra Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu erişim engeli getiriyor.

Ama biz istiyoruz ki sosyal medya platformları proaktif bir şekilde bunları yapsın." HÜDA PAR Önermişti: Sosyal Medyaya Yaş Sınırı Getirilmeli HÜDA PAR, geçtiğimiz haftalarda yaptığı açıklamada Avustralya’da 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya platformlarına erişimini yasaklayan yasal düzenlemeyi örnek göstererek, Türkiye’de de benzer bir düzenlemenin gecikmeden hayata geçirilmesi çağrısında bulunmuştu.

Parti açıklamasında, dünyada ilk kez uygulanan bu yasanın algoritmaların ve zararlı içeriklerin gençler üzerindeki olumsuz etkilerini sınırlamayı amaçladığı belirtilmiş; Türkiye’de ise bu alandaki çalışmaların geç kalmış olmakla birlikte artık hızlandırılması gerektiği vurgulanmıştı.

HÜDA PAR’ın açıklamasında, dijitalleşmenin özellikle çocuklar ve gençler açısından ciddi riskler barındırdığına dikkat çekilmiş; son dönemde artan akran zorbalığı, şiddet ve linç olaylarının, gençliğin içine sürüklendiği manevi buhranın bir sonucu olduğu ifade edilmişti.

Açıklamada, internetin kontrolsüz yapısının kişilik ve değer dünyası henüz şekillenmemiş çocuklar üzerinde yönlendirici bir etki oluşturduğu, bu nedenle devletin genç nesli koruma sorumluluğunun artık ertelenemez bir zorunluluk haline geldiği vurgulanmıştı.

Avusturya’nın Yasağı Yürürlükte Avustralya'nın dünyada bir ilk olan sosyal medya yasağı Aralık ayında yürürlüğe girdi. 10 Aralık itibarıyla, Avustralya'da 16 yaşın altındaki çocuklar Facebook, X, Threads, Snapchat, Instagram, TikTok, Twitch, X, Reddit ve Google'a ait YouTube gibi platformlarda hesap açamayacak ya da hesaplarını kullanmaya devam edemeyecek.

Çocuklar hesap oluşturamayacak; ancak giriş yapmadan platformlara erişebilecek.

Ülkenin eSafety Komiseri, yeni düzenlemelerin, daha uzun ekran sürelerini teşvik eden 'tasarım unsurları' ve 'sağlıklarına ve esenliklerine zarar verebilecek' içerikler de dahil olmak üzere, genç Avustralyalıları sosyal medyada karşılaşabilecekleri 'baskı ve risklerden' korumayı amaçladığını söylüyor.

Sosyal medya şirketleri, 'yaş güvencesi' yani yaş doğrulaması yoluyla 16 yaş altındaki kullanıcıları filtreleyerek Avustralya'nın yeni düzenlemelerine uyuyor.

Bu, genç Avustralyalıların yaşlarını kanıtlamak için ya video çekimi ya da resmi bir kimlik belgesi yüklediği hizmetler.

Kısıtlamalardan önce, Avustralya 28 bin 500 yüz tanıma testinde 60 yaş doğrulama aracını denedi.

Çalışma, kimlik kontrolü, yüz yaş tahmini ve ebeveyn izni gibi pek çok yöntemin işe yarayabileceğini, ancak 16 veya 17 yaşındaki kullanıcılar için daha az etkili olduğunu ortaya koydu.

Araçlar kızlar ve Kafkas kökenli olmayan yüzler için de daha az etkiliydi; bu gruplarda yaş tahmini en az iki yıl sapıyordu.

Yasağı ihlal eden çocuklar veya ebeveynler cezalandırılmayacak.

Sosyal medya şirketleri sorumlu tutulacak ve ciddi ihlaller durumunda 49,5 milyon Avustralya doları (yaklaşık 32 milyon ABD doları) para cezasıyla karşı karşıya kalabilecek.

Meta 4 Aralık'tan itibaren 16 yaşından küçük hesapları kapatmaya başladı.

İletişim Bakanı Anika Wells, 10 Aralık itibarıyla TikTok'ta 200 bin hesabın kapatıldığını açıkladı.

Fransa da Yaş Sınırı Getiriyor Fransa, çocukların aşırı ekran kullanımı ve sosyal medyanın risklerinden korunması için yeni bir yasak taslağı üzerinde çalışıyor.

Taslağa göre, hükümet Eylül 2026’dan itibaren 15 yaş altı çocukların sosyal medyaya erişimini engellemeyi planlıyor.

Taslak, iki önemli madde içeriyor: İlk olarak, sosyal medya platformlarının 15 yaş altındaki çocuklara hizmet vermesi yasaklanacak.

İkinci olarak ise ortaokullarda cep telefonu kullanımı engellenecek.

Hükümet, bu önlemlerin çocukları uygunsuz içeriklerden, siber tacizden ve düzensiz uyku alışkanlıklarından koruyacağını vurguluyor.

Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Parlamento’nun Ocak ayında konuyu görüşmeye başlaması gerektiğini belirterek girişimi destekledi.

Senato da bu ay, 13–16 yaş arasındaki çocukların sosyal medya hesapları açabilmesi için ebeveyn izni şartını getiren bir öneriyi kabul etti.

Tasarı, Ulusal Meclis’in onayına sunulmadan yürürlüğe giremeyecek.

Fransa, benzer bir girişimi 2023’te de gündeme getirmiş ancak Avrupa Birliği kurallarına aykırı olduğu gerekçesiyle yasalaşamamıştı.

Danimarka da Kasım 2025'te 15 yaş altındakiler için yasak konusunda anlaşmaya vardı.

Bazı ebeveynlerin 13-14 yaşındakilere özel değerlendirme sonrası izin vermesine olanak tanıyacak.

Uygulamanın 2026'da yürürlüğe girmesi bekleniyor.

Malezya 1 Ocak 2026'dan itibaren 16 yaş altı için yasak uygulayacak.

Yeni Zelanda ve Hindistan benzer önlemler üzerinde çalışıyor.

Uzmanlara Göre Sosyal Medya Şirketleri Zorlanmalı: Yaş Sınırı Yaptırımla Uygulatılmalı 15 yaş altına yönelik sosyal medya düzenlemesi Meclis gündemine hazırlanırken, uzmanlar ve çocuk hakları savunucuları, yasağın kağıt üzerinde kalmaması için sosyal medya platformlarının hükümetler tarafından açık yaptırımlarla zorlanması gerektiği görüşünde birleşiyor.

Aksi halde yaş sınırlarının kolaylıkla aşılabildiğine dikkat çekiliyor.

Dijital güvenlik alanında çalışan uzmanlara göre, sosyal medya şirketleri bugüne kadar çocukların platformlara erişimini engellemek için yeterli teknik ve yapısal önlemleri isteyerek almadı.

Bu nedenle, yaş doğrulama ve içerik denetiminin platformların “iyi niyetine” bırakılmaması, yasal zorunluluk ve ağır yaptırımlarla uygulanması gerektiği vurgulanıyor. “Platformlar Sorumluluk Almaya Mecbur Bırakılmalı” Uzmanlar, çocukların yaş sınırlarını aşmak için sahte hesap açma, yaş bilgisi değiştirme, VPN kullanma ve başkalarına ait hesaplarla giriş yapma gibi yöntemlere kolayca başvurabildiğini belirtiyor.

Bu durumun önüne geçilebilmesi için, sosyal medya şirketlerinin güçlü yaş doğrulama sistemleri kurmaya zorlanması gerektiği ifade ediliyor.

Bu kapsamda kimlik veya güvenilir yaş doğrulama sistemleri, ebeveyn onayı mekanizmaları, aynı cihazdan çoklu hesap açılmasını engelleyen yazılımlar, VPN ve şüpheli erişimlerin tespiti gibi önlemlerin zorunlu hale getirilmesi gerektiği belirtiliyor.

Uzmanların özellikle altını çizdiği bir diğer nokta ise, yaptırımların doğrudan sosyal medya şirketlerine uygulanması.

Buna göre, yaş sınırını fiilen uygulatamayan veya gerekli teknik önlemleri almayan platformlara yüksek para cezaları, reklam yasakları ve gerekirse erişim kısıtlamaları getirilmesi gerektiği savunuluyor.