Batı Asya’da yeni düzen ve İsrail

Gazze ateşkesinin ardından şimdi gündem, ateşkesi denetlemekle yükümlü çokuluslu gücün kurulması.

Konu, daha geniş ölçekli bir tartışma içinde ele alınıyor.

Trump yönetiminin Batı Asya’da kurmak istediği yeni düzen, bu düzende İsrail’in konumu, Türkiye ile Arap ülkelerinin nasıl bir rol alacağı tartışılıyor.

Kimileri Trump’ın, ABD’nin öteden beri sürdürdüğü İsrail merkezli bölge stratejisini, yeni şartlara uyarlayarak hayata geçirdiğini savunuyor.

Buna göre, Batı Asya’da İsrail merkezli ve onun liderliğinde bir yeni düzen kurulmak isteniyor.

Trump’ın Gazze Barış Planı da bu hedefin bir parçası.

Dolayısıyla son ateşkes sürecinin içinde olan herkes bu stratejinin destekçisi konumunda yer alıyor.

Yani bu görüşe göre, ateşkes anlaşmasına “evet” diyen HAMAS da Türkiye de Mısır da diğer ülkeler de bu stratejinin bileşenleri olmuş oluyor.

ATEŞKES VE SONRASI Peki durum gerçekten böyle mi?

Mevcut şartlarda İsrail liderliğinde bir düzen kurmak mümkün mü?

Önce dümdüz bakalım.

Ateşkes anlaşmasının kabulüyle Gazze nefes aldı, yardımlar gitmeye başladı, İsrail güçlerini belli bir noktaya kadar geri çekti ve saldırılarını esas olarak durdurdu.

Anlaşma, HAMAS’ın Gazze’yi temsil makamı olarak yeniden masaya gelmesini sağlayan ve 2 yıldır süren azgın İsrail saldırganlığının geriletildiği bir durum ortaya çıkardı.

İkincisi, HAMAS Trump’ın açıkladığı planın tamamını bütün yönleriyle kabul etmiş değil.

Dolayısıyla “bu anlaşma ile İsrail Gazze’yi ele geçiriyor ve HAMAS’ı bitiriyor” değerlendirmesi doğru değil.

Zaten HAMAS’ın kendisini bitirecek bir anlaşmaya “evet” dediğini savunmak başlı başına saçma.

İkincisi İsrail’in Gazze’yi hallettiği ve Batı Şeria’yı da işgal edeceği şartların oluştuğu yönündeki değerlendirmeler de doğru çıkmadı.

Batı Asya’da ve genel olarak dünyadaki koşullar, İsrail’in Batı Şeria’yı ilhak projesine Trump yönetiminin destek vermesini değil karşı çıkmasını gerektiriyor.

Nitekim öyle de oldu, Trump’ın kendisi ve yönetiminden yetkililer buna açıkça karşı çıktılar.

ABD’NİN ÖDEYEMEYECEĞİ ÇEKLER Altı çizilmesi gerken önemli bir nokta, son 2 yıldaki gelişmelerin ABD’deki geleneksel İsrail yanlısı kesimlerde de görüş değişikliğine yol açmış olması.

Cumhuriyetçi ya da Demokrat, giderek daha fazla siyasetçi, bürokrat ve uzman, “İsrail’in ABD’ye yük olduğu, bu yükü sırtından atması gerektiğini” düşünüyor.

George Washington Üniversitesi’nden “Ortadoğu uzmanı” Prof.

Dr.

Marc Lynch’in, İsrail’in mevcut şartlardaki konumuyla ilgili değerlendirmesi dikkat çekici. “Yeni Ortadoğu Fantezisi” başlıklı değerlendirmesinde şöyle diyor: “İsrail, Ortadoğu’yu bombalayarak istikrarlı bir yeni düzen kuramaz.

Bölgesel liderlik, askeri üstünlükten daha fazlasını gerektirir.

Aynı zamanda diğer bölgesel güçlerin bir dereceye kadar rızasını ve işbirliğini de gerektirir.

Ancak Ortadoğu’da kimse İsrail’in liderliğini istemiyor ve tüm devletler artık İsrail’in kontrolsüz gücünden giderek daha fazla korkuyor.

Washington’da bazıları, dizginsiz bir İsrail’in ABD’nin düşmanlarını yok etme olasılığını kutluyor.

Ancak ne dilediklerine dikkat etmeleri gerekir.

İsrail’in çıkarları ABD’nin çıkarlarıyla aynı değildir ve İsrail, ABD’nin ödemeye istekli veya muktedir olmayabileceği birçok çek yazmaktadır.” (Foreign Affairs, 31 Ekim 2025).

Şunu vurgulayalım: Tabiî ki durum hassas.

İsrail yönetiminin ve arkasındaki Atlantik’in küreselleşmeci savaş kliğinin provokasyon yapma olasılığı var.

Ancak, ateşkes süreci devam etse de etmese de, İsrail liderliğinde bir Batı Asya düzeni eskiden de gerçekçi değildi, şimdi de.

İsrail eğer bir masa kurulacaksa, oraya galip değil süngüsü düşmüş olarak oturacak.