Yeşil ekonominin küresel laboratuvarı: Bir köyün portföy yenileme hikâyesi

Başak Nur GÖKÇAM / ÇİNbasaknur.gokcam@dunya.comSürdürülebilirlik kav­ramı, 21’inci yüzyı­lın ekonomi politiğin­de artık yumuşak bir çevreci söylem olmaktan çıkıp, ulus­ların GSMH (Gayrisafi Mil­li Hasılalar) hesaplarını kök­ten değiştiren bir finansal stratejiye evrildi.

Bugün kü­resel piyasalar, doğayı tüke­ten değil, doğadan beslenen iş modellerini fiyatlıyor.

İşte tam bu noktada, Çin’in Zheji­ang eyaletindeki Anji ilçesi ve onun kalbi konumundaki Yu­cun Köyü, dünya ekonomi ta­rihine geçecek bir pivot hikâ­yesi sunuyor.Yirmi yıl öncesine kadar maden ocaklarının gürül­tüsüyle sarsılan bu vadi, bu­gün karbon-nötr turizmin merkezi.

Dönüşümün ideo­lojik ve ekonomik temeli, 15 Ağustos 2005 tarihinde biz­zat Zhejiang Eyalet Komitesi Sekreteri Xi Jinping tarafın­dan burada atılmıştı.

Xi, köy­deki incelemeleri sırasında o tarihi tespiti yaparak süre­ci başlatmış ve şunları söyle­mişti: “Sırf kalkınma adına çevreyi feda etmekten vaz­geçmelisiniz.

Yeşil su ve dağ­ların kendisi altın ve gümüş kadar değerlidir.”Taş ocaklarından ekolojik rant ekonomisine 1990’lı yıllarda Yucun, böl­genin kireçtaşı üssüydü.

Köy­lüler için ‘altın’, dinamitler­le patlatılan taş yığınlarıydı.

Ancak ekosistem iflas edin­ce radikal bir karar alındı.

O dönemin ekonomik kaygıla­rını Yucun Köyü Parti Şube­si Sekreteri Wang Yucheng şu şekilde değerlendirmişti: “Madenleri kapattığımızda köyün geliri bir gecede dibe vurdu.

İnsanlar ‘Ne yiyece­ğiz?’ diye soruyordu.

Ancak bugün görüyoruz ki, o gün vazgeçtiğimiz maden geliri­nin tam 20 katını sadece do­ğayı koruyarak ve turizmle kazanıyoruz.

Ekoloji artık bi­zim en büyük sermayemiz.”Bu vizyon, yerel ekonomi­de yüzde 70’lik bir daralma­ya neden olsa da uzun vade­li bir refah getirdi.

Anji İl­çesi Ekolojik Çevre Bürosu Direktörü Gu Zhiguo, süre­cin teknik başarısını şu veri­lere dayandırıyor: “Anji ge­nelinde 200’den fazla maden ocağını kapattık.

Bu sadece bir temizlik operasyonu de­ğil, ekonomik bir yeniden ya­pılandırmaydı.

Bugün An­ji’nin hava kalitesi yılın yüzde 95’inde mükemmel düzeyde ve bu durum gayrimenkulden turizme kadar her sektörde prim yapıyor.”Yeni nesil istihdam: “Yucun küresel ortakları" Yucun’un başarısı sadece ağaç dikmekle sınırlı kalma­dı; burası bir ‘eko-girişimci­lik’ havzasına dönüştü.

Yu­cun Global Partners progra­mı ile bölgeye 600’den fazla genç girişimci çekildi.

Eski bir çimento fabrikasını mo­dern bir kütüphaneye dönüş­türen mimari projenin başın­daki isimlerden olan Yucun Kalkınma ve Yatırım Grubu Temsilcisi Chen Zhe burada­ki yeni istihdam modelini şu sözlerle tanımladı: “Biz bura­da sadece doğayı restore et­medik, ekonomik ekosistemi de restore ettik.

Genç yete­nekler buraya sadece manza­ra için gelmiyor; dijital tarım, karbon ticareti ve sürdürüle­bilir tasarım gibi yüksek kat­ma değerli işler üretmek için geliyorlar.”Sürdürülebilir tarımın Blockchain entegrasyonu Anji, dünyanın bambu ve beyaz çay ticaretinin kalbi.

Bu kapsamda açıklama yapan Anji Beyaz Çayı Tanıtım Der­neği Başkanı Song Changhao, ürünlerin küresel pazarda­ki rekabet gücünü sürdürü­lebilirliğe bağlayarak şunları söylüyor: “Çay bahçelerimi­zi tamamen organik ve akıl­lı sistemlerle donattık.

Her bir paket çayımız dijital bir kimliğe sahip.

Tüketici, aldı­ğı çayın karbon ayak izini gö­rebiliyor.

Bu şeffaflık, ürünü­müze uluslararası piyasada yüzde 30 daha fazla değer ka­zandırıyor.”Karbon finansmanı ve ekolojik piyasa değeri Dönüşümün finansal ba­cağı, sadece geleneksel tarım ve turizm gelirleriyle sınırlı kalmıyor.

Anji, karbon varlık yönetiminde yeni bir finan­sal enstrüman geliştirdi.

Böl­gedeki bambu ormanlarının karbon yutak kapasitesi, ge­lişmiş uzaktan algılama tek­nolojileri ve yapay zekâ algo­ritmalarıyla anlık olarak ta­kip ediliyor.

Bu veriler, yerel bir karbon bankası aracılığıy­la kredilendiriliyor.

Emisyon hedeflerini yakalamak iste­yen sanayi kuruluşları, bu kredileri satın alarak bölge ekonomisine doğrudan na­kit akışı sağlıyor.

Bu model, köylülerin elindeki orman arazilerini pasif bir mülk ol­maktan çıkarıp, uluslararası borsalarda işlem görebilecek birer ‘yeşil tahvil’ niteliğine büründürüyor.Akıllı köy altyapısı ve 5G entegrasyonu Yucun’un ekolojik başarı­sının arkasında yatan gizli güç ise yüksek teknoloji.

Kö­yün her köşesine yerleştiri­len 5G tabanlı sensörler, top­rak neminden suyun mineral dengesine, hava kirliliğinden yaban hayatı hareketliliğine kadar her şeyi dijital bir ikiz üzerinden simüle ediyor.

Bu durum, kaynak yönetimin­de yüzde 40’a varan tasar­ruf sağlarken, sürdürülebi­lirliğin maliyetli olduğu yö­nündeki eski sanayi mitini de yerle bir ediyor.

Akıllı enerji yönetim sistemleri sayesin­de köydeki tüm kamu bina­ları kendi enerjisini üreten, karbon-negatif yapılar haline gelmiş durumda.Plastik yerine bambu Anji, Çin’in ulusal düzey­de başlattığı ‘plastik yerine bambu’ girişiminin ana üssü seçildi.

Bu, sadece bir çevre­ci slogan değil, bölgedeki fab­rikaların plastik boru, poşet ve ambalaj yerine bambu lif­li endüstriyel ürünler üret­mesi için devasa devlet süb­vansiyonları aldığı bir eko­nomik dönüşüm programı.

Bu sayede bambu, sadece bir süs bitkisi değil, petro-kimya endüstrisine rakip bir ham­maddeye dönüştü.Doğanın sermaye olduğu bir gelecek Yucun modeli bize şunu öğretiyor: Doğaya karşı de­ğil, doğa ile birlikte yapılan bir ekonomi planı, her türlü sanayi kalkınmasından da­ha dayanıklı ve daha kârlıdır. 20 yıl önce “Burada nasıl ya­şayacağız?” diyen köylüler, bugün dünyanın en prestij­li çevre ödülleriyle geleceği nasıl inşa edeceklerini gös­teriyorlar.

Bu değişim, sade­ce bir köyün değil, küresel fi­nans sisteminin ‘yeşil varlık­lara’ yönelmesi gerektiğinin en güçlü manifestosudur.‘En İyi Turizm Köyü’ unvanına sahipBM-Habitat tarafından ‘Dünya Şehir Ödülü’ ve UNWTO tarafından ‘En İyi Turizm Köyü’ unvanlarını alan Anji, sürdürülebilir kalkınmanın ütopya olmadığını kanıtladı.

Yucun, turizmin kırsal kalkınma ve çevre koruma için nasıl bir itici güç olabileceğinin dünyadaki en somut referansı olarak kabul ediliyor.Rakamlarla yeşil sıçrayış Turizm hacmi: Yılda 1 milyonun üzerinde ziyaretçi ile yerel ekonomiye 500 milyon yuanı aşan katkı.Kişi başı gelir: 2005 yılında yaklaşık 8 bin yuan olan yıllık gelir, bugün 65 bin yuanı (yaklaşık 9 bin 100 dolar) geçerek Çin’in genel kırsal ortalamasını ikiye katladı.Biyoçeşitlilik: Orman varlığı yüzde 90’ın üzerine çıkarken, hava kalitesi yılın 350 günü ‘mükemmel’ seviyesinde ölçülüyor.