Bir zamanlar aynı diziyi izlerdik…

Çocukluğumuzun akşamlarında televizyon açılmadan önce evin içinde küçük bir telaş başlardı.

Çaylar konur, sofralar aceleyle toplanır, herkes aynı saate yetişirdi.

Çünkü birazdan başlayacak dizi, yalnızca bir ekranın değil, ortak hayatımızın parçasıydı.

O zamanlar televizyon yalnızca bir cihaz değildi.

Evin tam ortasında duran görünmez bir buluşma noktasıydı.

Akşam haberleri başladığında sesler azalır, diziler başladığında sofralar aceleyle toplanırdı.

İnsanlar aynı hikâyeleri aynı anda izler, ertesi gün iş yerinde, okulda, mahallede aynı sahneleri konuşurdu.

Bugün ise herkes kendi ekranına bakıyor.

Birisi metroda birkaç dakikalık bir video izliyor.

Bir başkası uçakta kulaklığını takıp kısa bir dizinin yeni bölümünü açıyor.

Gece yatmadan önce birkaç dakikalık içeriklerle günü tamamlayan milyonlarca insan var artık.

Hikâye anlatıcılığı hâlâ hayatımızın merkezinde.

Ama onu yaşama biçimimiz değişiyor.

Belki de bugün yaşadığımız en büyük dönüşüm ekranların küçülmesi değil; ortak seyir kültürünün kişisel akışlara dönüşmesi.

Aynı hikâyeden ayrı ekranlara Eskiden aynı diziyi milyonlar izlerdi.

Şimdi ise herkesin karşısına başka bir algoritma çıkıyor.

Aynı evin içinde yaşayan insanlar bile farklı hikâyelerin içinde dolaşıyor.

Bu durum yalnızca medya alışkanlıklarını değil, ortak hafızayı da değiştiriyor.

Çünkü bir toplumun birlikte güldüğü, birlikte ağladığı hikâyeler azaldıkça ortak konuşma alanları da küçülüyor.

Belki de bugün yaşadığımız dijital yalnızlığın bir nedeni de burada saklı.

Hikâyenin yeni psikolojisi Dünya hızlandı.

İnsanların dikkat süreleri kısaldı.

Gündelik hayat parçalandı.

Ve hikâyeler de bu yeni ritme uyum sağlamaya başladı.

Artık ilk birkaç saniyede izleyiciyi içine çekemeyen içerikler hızla geçiliyor.

Duygunun hemen kurulması, karakterin hızlı tanıtılması, merakın sürekli diri tutulması gerekiyor.

Bu yüzden dikey ekranlar yalnızca teknik bir format değil; yeni bir seyir psikolojisi yaratıyor.

İnsanlar artık hikâyeleri belirli bir zamana ayırarak değil, hayatın içine serpiştirerek tüketiyor.

Yeni mahalleler Bir başka dikkat çekici değişim de burada başlıyor.

Eskiden mahalle dediğimiz şey fiziksel bir alandı.

İnsanlar aynı sokakta yaşar, aynı kahvede oturur, aynı dizileri izlerdi.

Bugün ise insanlar dijital mahallelerde buluşuyor.

Aynı videolara gülen, aynı karakterleri konuşan, aynı içerikleri paylaşan milyonlarca insan görünmez topluluklar oluşturuyor.

Belki de bu yüzden aile hikâyeleri, mahalle komedileri ve sıcak karakterler yeniden önem kazanıyor.

Çünkü hızlanan dünyanın içinde insanlar hâlâ samimiyet arıyor.

Hikâye ihtiyacı değişmiyor Televizyon gerçekten bitti mi?

Aslında hayır.

Sadece biçim değiştiriyor.

Salonun köşesinde duran büyük ekran şimdi cebimize girmiş durumda.

Ama insanın hikâye dinleme ihtiyacı hiç değişmiyor.

Belki geleceğin çocukları bizim televizyon karşısında saatini beklediğimiz akşam dizilerini hiç yaşamayacak.

Aynı sahneye aynı anda gülmenin, mahallede ertesi gün aynı bölümü konuşmanın duygusunu da bilmeyecekler.

Ama insanın hikâyeye duyduğu ihtiyaç değişmeyecek.

Çünkü bazen bir ekran küçülür, bir dünya hızlanır, alışkanlıklar dönüşür… Yine de insan, kendini bir başkasının hikâyesinde aramayı sürdürür.

Bienal’de minör bir yankı…Yaşam Keyfi