Hürmüz Boğazı.. Günde 1 milyar dolar kaybediyorlar

Hürmüz Boğazı’nın hayati geçişinin 26 gündür kapalı olması, Batılı araştırma kuruluşlarının tahminlerine göre Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkelerinin petrol ve gazdan elde ettiği doğrudan gelirlerde 18 ila 20 milyar dolar arasında kayba yol açtı.

Bu rakam, dolaylı kayıplar hariç olup, savaşın enerji piyasalarına etkilerini izleyen kurumların değerlendirmelerine dayanıyor.

Bu durum, günlük mali kaybın boyutunu ve Körfez ülkelerinin buna nasıl tepki verdiğini gözler önüne seriyor.

Ekonomik ve ticari risk değerlendirmesi yapan Allianz Trade platformunun mart ayı ortasında yayımladığı tahmine göre, yalnızca petrol ve gaz gelirlerinden günlük yaklaşık 745 milyon dolar kayıp yaşanıyor.

Buna ek olarak nakliye ve sigorta maliyetlerindeki keskin artış ve tedarik zincirlerindeki aksaklıklar, toplam ekonomik maliyeti 25 milyar doların üzerine çıkarıyor.

Bu da günlük yaklaşık 1 milyar dolarlık kayıp anlamına geliyor.

Brent petrol fiyatlarının kriz süresince varil başına 100–120 dolar aralığında kalacağı varsayımıyla, bu kayıpların hızla onlarca milyar dolara ulaşabileceği öngörülüyor.

Kayıplar; azalan petrol gelirleri, artan nakliye ve sigorta maliyetleri, tedarik zinciri aksaklıkları ve yatırımlar üzerindeki olumsuz etkilerin birleşiminden oluşuyor.

Bu değerlendirme, ekonomik sürdürülebilirlik ve çatışmaların büyüme üzerindeki etkilerini analiz eden SolAbility tarafından 13 Mart’ta yayımlandı.

Süregelen ekonomik şok Irak Merkez Bankası eski Genel Müdürü ekonomist Dr.

Mahmud Dağır’a göre, savaşın ekonomik etkileri bölge ülkelerinde katlanarak artıyor.

Körfez ülkeleri küresel petrol ihracatının %20–25’ini sağlıyor.

Bu akışın kesilmesi, hem OPEC hem de küresel ekonomi için ciddi bir darbe anlamına geliyor.

Dağır, ülkelerin alternatif çıkışlara erişimine göre etkilenme düzeylerinin farklılaştığını belirtiyor: Suudi Arabistan, Kızıldeniz üzerinden günlük 5 milyon varil kapasiteye sahip.

Umman ve BAE sınırlı alternatiflere sahip.

Irak, Kuveyt, Katar ve Bahreyn ise Hürmüz’e tamamen bağımlı olduğu için ciddi bir ihracat felci yaşıyor.

Petrol fiyatlarının 112 dolar seviyesine yükselmesi küresel krizi derinleştirirken, Körfez ülkelerinin dünya gübre ihtiyacının %30’unu karşılaması da krizin etkisini büyütüyor.

Ayrıca petrokimya ve alüminyum üretimindeki rolü, küresel sanayi için kritik önemde.

Tedarik zincirleri ve maliyet krizi Dağır, Körfez ülkelerinin ithalata bağımlı yapısı nedeniyle tedarik zincirlerinde ciddi sorunlar yaşandığını belirtiyor.

Türkiye, Suriye ve Kızıldeniz üzerinden alternatif yollar bulunsa da, artan sigorta maliyetleri taşımacılığı zorlaştırıyor.

Liman ticaretinde çöküş Uluslararası ekonomi uzmanı Daniel Melhem’e göre, günlük toplam kayıp 1.5 ila 2 milyar dolar arasında.

Bu kayıplar; Sigorta primlerindeki artış Lojistik aksaklıklar Taşıma maliyetleri Liman ticaretindeki daralma gibi faktörlerden kaynaklanıyor.

Körfez ülkeleri gelirlerinin %60–90’ını petrolden elde ettiği için bu durum bütçelerde ciddi şok yaratıyor.

Kısa vadede rezervler ve egemen fonlar bu darbeyi absorbe edebilse de, krizin uzaması durumunda yapısal sorunlara dönüşebileceği uyarısı yapılıyor.

Petrol ihracatı %60 düştü Verilere göre, Orta Doğu’dan deniz yoluyla yapılan petrol ihracatı savaş sonrası %60’tan fazla azaldı.

Günlük ihracat 26 milyon varilden 7.5 milyon varile geriledi.

Bu durum üreticileri depolama veya üretim kısıntısına zorluyor.

Körfez’in 4 ana kayıp kanalı Allianz Trade’e göre kayıplar dört ana kanaldan geliyor: Petrol ve gaz gelir kaybı Nakliye ve sigorta maliyetleri (%300–500 artış) Tedarik zinciri aksaklıkları Yatırım ve büyüme üzerinde baskı Bu durum küresel enflasyonu da artırarak finansman maliyetlerini yükseltiyor. 25 günlük kapanmada doğrudan kayıplar 18–20 milyar dolar, toplam ekonomik etki ise 25 milyar doların üzerinde.

Krizin 6 hafta sürmesi halinde Körfez ekonomilerinin GSYH’sinin %8–11 oranında darbe alabileceği tahmin ediliyor.