Haber Detayı
kadınlar evrimi şekillendirdi
Kadınlar ve çocuklar, binyıllardır gıda işleyerek türümüzün hayatta kalmasını ve evrimini şekillendirdi. Peki bu “görünmeyen devrim” neleri değiştirdi? İnsan evriminde avcılığın gölgesinde kalan kritik bir rol muydu bu?
İnsanlık tarihinin büyük bölümünde, kadınlar ve çocuklar günlük gıda işleme faaliyetleriyle hem hayatta kalmayı hem de türün evrimsel başarısını şekillendirdi.
Antropolog Karen L.
Kramer’in uzun yıllara yayılan saha araştırmaları, avcılık hikayelerinin gölgesinde kalan bu kritik rolü gün yüzüne çıkarıyor.KADİM TOPLULUKLARDA GIDA İŞLEMENİN ROLÜVenezuela’nın güney-merkezindeki llanos bölgesinde yağmur mevsimi geldiğinde, savanalar suyla dolar ve av hayvanları bölgeden göç eder.
Ancak yer altında besleyici yumrular bol miktarda bulunur.Pumé topluluğunda kadınlar ve çocuklar bu yumruları toplar, kabuklarını soyar, dilimler ve acılığını azaltmak için suda bekletirdi.
Ardından közde pişirip kampın tüm üyeleriyle paylaşırdı.
Erkekler gün boyunca avlanmaya çıktığında çoğu zaman başarılı olamazken, kadınlar ve çocuklar bu temel kalorileri sağlayarak topluluğun yaşamını sürdürürdü.DİŞLERDEN BEYNE EVRİMSEL ETKİLERGıda işleme, insanın fizyolojik evriminde derin izler bıraktı.
İlkel Homo atalarının kalın, dev dişleri zamanla daha küçük, daha ince mine kaplı dişlerle yer değiştirdi.
Güçlü çene kaslarını destekleyen kemik yapıları hafifledi, yüz ve çene hatları inceldi, beynin genişlemesine alan açıldı.
Önceden çiğnemeye ayrılan zaman azaldı; şempanzeler gün ışığının yarısını lifli meyveleri çiğnemeye harcarken, insanlar endüstriyel işlenmiş gıdalar sayesinde günde sadece 35 dakika civarında çiğniyor.TEHLİKELİ VE SİNDİRİLEMEZ GIDALARIN DÖNÜŞÜMÜÇoğu geleneksel gıda, işlenmeden yenildiğinde sindirilemez veya toksikti.
Manyok (cassava), patates, baklagiller, acı badem, palmiye fıstığı ve bazı tohumlar ancak ezilerek, suda bekletilerek, öğütülerek, fermente edilerek veya pişirilerek güvenle tüketilebiliyordu.
İşleme ayrıca gıdaların ömrünü uzatarak kurak veya kış mevsimlerinde saklanmalarına imkan sağladı.İnsanlar yiyecekleri kurutarak, tuzlayarak, tütsüleyerek veya soğukta muhafaza ederek yüksek enlemlerde veya yüksekliklerde hayatta kalmayı başardı.KADINLAR VE ÇOCUKLARIN İŞBİRLİĞİPumé ve dünyanın birçok yerindeki diğer avcı-toplayıcı topluluklarda, kadınlar gıda işlemenin yaklaşık %84’ünü üstleniyordu.
Çocuklar anneleri yiyecek toplarken boş durmuyor; kuruyemiş kırıyor, yumruları kavuruyor, su taşıyor, odun topluyor ve kendi basit araçlarını yapıyordu.
Kadınlar ayrıca su ve odun temini, işleme araçlarının üretimi ve onarımı gibi işleri de yürütüyordu.
Örneğin Kung (Hong Kong'un arka bahçesi olarak bilinen bölge) kadınları her gün bir saat civarında araç yapıyor veya onarıyordu.
Günlük işlerin bu şekilde paylaşılması, hem yaşamın sürdürülebilirliğini hem de toplumsal işbirliğini güçlendiriyordu.GIDA İŞLEME DEVRİMİİnsanlık tarihinin 3,3 milyon yıl öncesine kadar uzanan araç kullanımı, kadın ve çocukların gıda işleme rolünü gösteriyor.İlk belirlenebilir ocaklar 300–400 bin yıl öncesine dayanıyor; taş aletler çoğu zaman erkeklere atfedilse de gözlemler kadınların bu ocakların başında önemli zaman harcadığını ortaya koyuyor.
Kuzey Amerika büyük ovalarında da benzer şekilde, yaz sonu kızılcık ve diğer meyveler toplanıp pemmican hazırlanırken, kadınlar büyük bir emek harcıyordu.Hunting (avcılık) sıklıkla insan evriminde işbirliği, işbölümü ve ortak ebeveynlik gibi özelliklerin ortaya çıkışıyla ilişkilendirilse de, gıda işleme esas olarak kadınların öncülüğünde gerçekleşiyordu.
Et bile işlenmeden, kemikten sıyırılıp çiğnenip sindirilmesi zor bir besin kaynağıydı.SOFRALARIN GÖRÜNMEYEN KAHRAMANLARIGıda işleme, kadınlar ve çocuklar sayesinde insanlığın tüm iklim ve çevre koşullarında hayatta kalmasını ve türün evrimsel başarıya ulaşmasını sağladı.
Her öğün öncesi yapılan ezme, pişirme ve hazırlama işleri, insanın dünya üzerindeki yayılmasına ve beslenme çeşitliliğine doğrudan katkı sundu.Kadınların bu görünmeyen emeği, insanlık tarihinin en köklü “devrimlerinden” biri olarak kabul edilebilir.Odatv.com