LNG vanaları kapandı küresel piyasalar sarsıldı

EVRİM KÜÇÜK İran’a yönelik saldırıların ardından Katar’ın amiral gemisi Ras Laffan tesislerinde LNG üretimini durdurması, enerji piyasalarında sert bir kırılmaya yol açtı.

Avrupa’da referans doğalgaz fiyatları dün sabah işlemlerinde yüzde 40’a varan artış gösterirken, Asya spot LNG fiyatları da hızla yukarı tırmandı.

Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinin neredeyse durma noktasına gelmesi, arz şokunun boyutuna ilişkin endişeleri derinleştiriyor. 120 milyar metreküp devre dışı kalabilir LNG arzındaki aksamalara karşı en kırılgan bölgelerden Avrupa’da doğalgaz vadeli işlemleri dün sıçrayarak yaklaşık 61 euro/MWh’ye ulaşarak Ocak 2023’ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı.

Fiyatlar 1 hafta öncesine göre yüzde 98 yükseldi.

Uzmanlara göre hacim bazında risk, 2022’de Rus gazının Avrupa’dan çekilmesinden bile daha büyük olabilir.

O dönemde yaklaşık 80 milyar metreküplük arz kaybı yaşanmıştı.

Hürmüz hattında uzun süreli bir kesinti ise Ortadoğu kaynaklı 120 milyar metreküpe varan arzı devre dışı bırakabilir.

Avrupa gazı 2022’de megavat saat başına 343 euroyu aşmıştı; son sıçrama ise fiyatları 61 euro bandına yaklaştırdı.

Küresel arzın %20’si Katar’dan geliyor Katar, küresel LNG arzının yaklaşık yüzde 20’sini sağlıyor ve boru hattı alternatiflerinin sınırlı olması nedeniyle özellikle Asya ve Avrupa için “fiyat belirleyici” konumda.

LNG’nin toplam gaz arzı içindeki payı yüzde 7-8 civarında olsa da, marjinal arzı temsil ettiği için küresel fiyat oluşumunda kilit rol oynuyor.

Bu nedenle Katar’daki bir kesinti, doğrudan ithalat payı düşük olan ülkelerde bile fiyatları yukarı çekiyor.

Enerji danışmanlık şirketleri, LNG tesislerinin zaten yüksek kapasitede çalıştığını ve kısa vadede ikame arzın sınırlı kalacağını belirtiyor.

ABD’de devreye girecek yeni projeler üretimi kademeli artırabilecek; ancak ani bir boşluğu doldurmaları zor.

Yüksek fiyatların kalıcı hale gelmesi durumunda bazı Asya pazarlarında kömüre dönüş riski konuşuluyor.

Gaz fiyatlarında artış Avrupa borsalarını vurdu Artan enerji maliyetleri ekonomik büyüme görünümünü baskılarken, piyasalarda oynaklık yükseldi.

Avrupa’da doğalgaz fiyatlarındaki sert yükseliş borsaları vurdu.

Orta Doğu’da büyüyen savaşın enerji arzında kalıcı bir şoka yol açabileceği endişesiyle, Stoxx Europe 600 endeksi yüzde 3.3 gerileyerek son dönemin en sert günlük düşüşünü kaydetti.

Almanya’nın DAX endeksi de önceki kayıplarına ek olarak yüzde 3.7 düştü.

Satış dalgası ABD vadeli işlemlerine de yansıdı; S&P 500 ve Nasdaq 100 kontratları sırasıyla yüzde 1,8 ve yüzde 2,3 ekside işlem gördü.

Barclays’ten Emmanuel Cau hareketi “panik satışı” ve “stagflasyon korkusu” olarak nitelendirirken, RBC’den Peter Schaffrik yatırımcıların kısa süreli çatışma beklentisinden uzun soluklu savaş senaryosuna geçtiğini ve risk azalttığını söyledi.

LNG’ye en bağımlı ülkeler hangileri?

Pakistan: LNG ithalatının yaklaşık yüzde 99’unu Katar ve BAE’den karşılıyor.

Hindistan ve Bangladeş: İhtiyacın yarısından fazlası Körfez kaynaklı.

Çin: Katar’ın en büyük müşterilerinden; uzun vadeli kontratlara rağmen spot piyasadan da alım yapıyor.

Güney Kore ve Tayvan: LNG ağırlıklı enerji karışımı nedeniyle fiyat artışına hassas.

İtalya: Avrupa genelinde Katar payı yüzde 10 civarında olsa da İtalya’da oran üçte bire yaklaşıyor.

Alüminyum savaş hattında kaldı!

Ortadoğu’daki tırmanan gerilim, alüminyum piyasasında arz risklerini yeniden gündeme taşıdı.

Londra Metal Borsası’nda (LME) alüminyum fiyatı dün yüzde 3,5 artarak 3.200 doları aştı.

Piyasadaki hareketin temelinde, İran–ABD/İsrail hattındaki çatışmanın Hürmüz Boğazı üzerinden geçen metal ve hammadde akışını sekteye uğratabileceği endişesi yatıyor.

Ortadoğu, küresel alüminyum ergitme kapasitesinin yaklaşık yüzde 8’ini barındırıyor.

Bölge hem metal ihracatı hem de alümina ithalatı için Hürmüz Boğazı'na büyük ölçüde bağımlıyken, buradaki başlıca üreticiler arasında Suudi Arabistan, BAE ve Bahreyn yer alıyor.

Bu nedenle boğazda yaşanacak kalıcı bir aksama, doğrudan üretim kesintisi yaratmasa bile sevkiyat gecikmeleri ve maliyet artışları üzerinden piyasayı sıkılaştırabilir.

Japonya’da 2. çeyrek primi 220 dolara çıkabilir Asya’da da temkinli hava hâkim.

Japonya’ya yapılan sevkiyatlar için ikinci çeyrek prim görüşmeleri sürerken, bazı küresel üreticiler tekliflerini geri çekti ya da askıya aldı.

Japon alıcılar ilk çeyrekte ton başına 195 dolar prim ödemeyi kabul etmişti; Ortadoğu belirsizliği nedeniyle piyasa katılımcıları 220-250 dolar gibi daha yüksek seviyelerin gündeme gelebileceğini söylüyor.

Japonya, birincil alüminyum ithalatının yaklaşık yüzde 20’sini Ortadoğu’dan karşılıyor.

İran gerilimi yalnızca alüminyumu değil, çelik ticaretini de etkiliyor.

Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinin yavaşlaması ve sigorta maliyetlerinin artması nedeniyle bazı Çinli çelik ihracatçıları Ortadoğu’ya yeni teklif vermeyi durdurdu.

Körfez bölgesi, Çin’in geçen yıl toplam ihracatının yaklaşık yüzde 16’sını oluşturdu.

Kısa vadede sevkiyatların düşmesi, Çin iç piyasasında arz baskısını artırarak çelik fiyatlarını aşağı çekebilir.