İran'a saldırılar küresel enerji akışını nasıl etkileyecek? - Enerji Haberleri

Dün sabah saatlerinde yapılan açıklamada İran ile uzun süredir devam eden gerilimin ardından İsrail ve ABD nin İbirlikte İran a operasyon başlattıklarını duyuruldu.

Trump ın saldırı kararını almasında İsrail in edindiği istihbarat bilgisinin etkili olduğu öne sürülürken buna göre, İsrail, Hamaney in hareketlerini takip ediyordu ve üst düzey isimlerin bir araya geldiği sırada saldırı düzenlemenin Trump için fırsat yarattığı belirtildi.

Akşam saatlerinde İsrail saldırılarda İran ın dini lideri Hamaney in öldürüldüğünü açıkladı.

ABD Başkanı Donald Trump da Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, hayatta olup olmadığına ilişkin hakkında farklı açıklamalar olan İran lideri Ayetullah Ali Hamaney e ilişkin açıklamasında, Tarihin en kötü insanlarından biri olan Hamaney öldü. ifadesini kullandı. beraber İran ise Hamaney in sağ olduğunu belirtti.

Ancak gece yarısı yapılan açıklamada İran devlet televizyonu, Ali Hamaney in hayatını kaybettiğini belirterek, İran İslam devrimi lideri şehadete ulaştı ifadesini kullandı.

İran hükümeti de Hamaney in hayatını kaybetmesi üzerine 40 günlük ulusal yas ve 7 günlük resmi tatil ilan etti.

İlerleyen süreçte Uzmanlar Meclisi nin en kısa sürede yeni lideri belirlemek ve ilan ettiği belirtilirken, İran da aslında siyasi olarak yeni bir döneme geçileceği de kesinleşmiş oldu.

Ancak İran daki saldırılar devam ettiği sürece küresel açıdan bir başka endişe daha var.

O da bu durumun küresel enerji akışını nasıl etkileyeceği...

Zira ABD ve İsrail in OPEC üyesi İran a yönelik ortak saldırısı, Orta Doğu da büyük bir petrol arzı aksamasına yol açma riski taşıyor ve en kötü senaryoda küresel bir ekonomik durgunluğa neden olabilir.

İRAN OPEC İN 4.

BÜYÜK PETROL ÜRECİSİSİ KONUMUNDA İran, Ocak ayında günlük 3 milyon varilin biraz üzerinde üretimle OPEC in dördüncü büyük petrol üreticisi konumunda bulunuyor.

Bununla birlikte İran, dünyanın en önemli ticaret yollarından Hürmüz Boğazı ile kıyı şeridini paylaşmakta.

Hürmüz; Basra Körfezi ni Hint Okyanusu na, kuzeyinde İran ı ve güneyinde Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman ı birbirine bağlıyor.

En dar noktasında 21 mil (33 km) genişliğinde olup, gemi geçiş yolu her iki yönde de sadece 3 km genişliğinde.

Sığ derinliği de gemileri mayınlara karşı potansiyel olarak savunmasız hale getiriyor ve karaya yakınlığı gemileri kıyı tabanlı füzelerden veya devriye botları ve helikopterler tarafından müdahaleye açık hale getiriyor.

Dünyada deniz yoluyla taşınan ham petrolün yaklaşık üçte birine ev sahipliği yapan bu stratejik geçit, başta Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri olmak üzere Orta Doğu daki üreticilerin ham petrol ve kondensat sevkiyatında kritik bir rol üstleniyor.

Bloomberg tarafından derlenen verilere göre, 2024 te Hürmüz Boğazı ndan günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürünü taşındı.

Boğaz, dünya arzının beşte birinden fazlasının geçmesiyle sıvılaştırılmış doğalgaz için de ayrıca önemli konumda bulunuyor.

FİYATLARA YÖNELİK TEHDİT HAFİFE ALINIYOR Eski Başkan George W.

Bush un Beyaz Saray Enerji Danışmanı veRapidan Energy nin kurucusu ve başkanı Bob McNally, yatırımcıların İran ın ABD saldırısına misilleme yapmasının piyasa için oluşturduğu tehdidi hafife aldığını söyledi.

McNally, piyasanın bazı riskleri fiyatlamasıyla birlikte, ham petrol vadeli işlemlerinin Pazar günü ABD saatiyle saat 18:00 işlem görmeye başlamasıyla varil başına 5 ila 7 dolar artması muhtemel olduğunu söyledi.

Cuma günü, Brent petrol fiyatları varil başına 72,48 dolara gerileyerek yüzde 2,45 artış gösterirken, ABD Batı Teksas Ham Petrolü (WTI) varil başına 67,02 dolara yükselerek yüzde 2,78 artışla günü tamamlamıştı.

McNally ye göre İran, Hürmüz Boğazı nı ticari trafiğe güvensiz hale getirerek ABD Başkanı Donald Trump ı korkutabilir ve bu da petrol fiyatlarını varil başına 100 doların üzerine çıkarabilir.

McNally, piyasanın, Tahran ın su yolundaki trafiği ciddi şekilde aksatabilecek büyük miktarda mayın ve kısa menzilli füze stoğuna sahip olmasından hoşlanmadığını belirtti.

İRAN IN KÜRESEL ENERJİ ARZI AÇISINDAN ÖNEMİ NE KADAR BÜYÜK?

Belirtildiği gibi İran, dünyanın dördüncü büyük kanıtlanmış ham petrol rezervine sahip , ancak yıllarca süren yaptırımlar ve yetersiz yatırım ihracatını sekteye uğrattı.

Uluslararası Enerji Ajansı na göre, ülke Ocak ayında günde 3,45 milyon varil petrol üretti; bu da küresel arzın yüzde 3 ünden azına denk geliyor.

İran ın ihracatının neredeyse tamamı Çin e ve Shandong eyaletindeki bağımsız rafinerilere gidiyor.

Enerji veri şirketi Kpler e göre, geçen yıl Çin in deniz yoluyla yaptığı petrol ithalatının yaklaşık yüzde 13 ünü İran ham petrolü oluşturdu.

Geçen yılki çatışma sırasında İsrail, İran ın yakıt depolarına saldırdı ancak diğer enerji altyapısına dokunmadı.

Sığ kıyı şeridi nedeniyle Tahran ın ciddi bir zaafı var: Ham petrolünün neredeyse tamamı, kıyıdan 24 kilometre açıkta, daha derin sularda bulunan tek bir ihracat terminali olan Harg Adası ndan akıyor.

Son günlerde terminal ihracatını artırdı ve ham petrol stoklarını tüketti.

Ancak bazı uzmanlara göre İran petrol varillerinin kaybı tek başına piyasayı alt üst etmeyecektir.

Bu yılın ilk yarısında küresel arzın talebi aşması beklendiğinden, etkinin sınırlı olması öngörülüyor.

Fakat risk mevcut.

İRAN KÜRESEL AKIŞI SEKTEYE UĞRATABİLİR Mİ?

Peki İran küresel enerji akışını nasıl sekteye uğratabilir?

İran, Irak, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri nden her gün yaklaşık 21 milyon varil petrol Hürmüz Boğazı ndan geçiyor.

İran, bu geçiş noktasını kapatmakla defalarca tehdit etti ve 1980 lerde boğaz boyunca mayın döşedi.

RBC Capital Markets analisti Helima Croft, Tahran ın senaryolarına göre yanıtın dramatik olabileceğini söyledi.

Hamaney in öldürülmesi ile de bu risk oldukça değişken.

Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü nde enerji güvenliği alanında araştırma görevlisi olan Dan Marks, Tahran ın pek fazla iyi seçeneği olmadığını söyleyerek Ekonomi sağlıklı ve rejim güçlü olsaydı, ihracatı durdurabilir veya Hürmüz Boğazı nı kapatabilirdi.

Sadece mayın döşediğinizi veya birkaç füze ateşlediğinizi söyleyebilirsiniz ve ardından gemi trafiği durur.

Kimse mürettebatının öldürülmesini istemez.

Peki, nihai hedef ne?

Dünya birkaç hafta boyunca bir krizi atlatabilir, ancak daha fazla askeri müdahale olur, komşuları mutsuz olur, para birimi değer kazanır ve hiperenflasyon riski ortaya çıkar.

Rejim pamuk ipliğine bağlı ve eğer petrol ihracatı durdurulursa, bu çok büyük bir darbe olur dedi.

PETROL FİYATLARINA NE OLACAK?

Uzmanlar herhangi bir çatışmanın ölçeği ve süresi konusunda belirsizlik olması nedeniyle, çatışmanın uzun vadeli etkileri konusunda rahat olduklarını belirtiyorlar.

UBS den Giovanni Staunovo, İran ın üretiminin Suudi Arabistan ın daha yüksek üretimiyle veya kısa süreli bir aksama durumunda depolardan yararlanılarak telafi edilebileceğini söyledi.

Petrol üreticisi OPEC üyelerinin, Nisan ayı üretim hedeflerini görüşmek üzere Pazar günü bir araya gelmesi planlanıyor.

Analistler OPEC in günlük 137.000 varil üretim artışı yapmasını bekliyor, ancak Financial Times a konuşan bir kaynak piyasaları sakinleştirmek için OPEC in bu miktarı üç veya dört katına çıkarabileceğini öne sürdü.

ABD, ANİ ARTIŞ RİSKİ NEDENİYLE STRATEJİK REZERVLERİ KULLANMAYI DÜŞÜNMÜYOR Öte yandan ABD tarafında ise her senaryoya karşı hazırlık yapılıyor.

Financial Times ın haberine göre ABD, stratejik petrol rezervinden (SPR) petrol çıkarmayı düşünmüyor; bu da Washington ın İran a yönelik saldırısının ardından fiyatlarda yaşanacak herhangi bir artışın sınırlı kalacağına inandığını gösteriyor.

ABD Enerji Bakanlığı ndan bir yetkili, Trump yönetiminin ekonomiyi olumsuz etkileyebilecek ve tüketici fiyatlarını yükseltebilecek ham petrol fiyatlarındaki artışı önlemek için yaptığı hazırlıklar hakkında sorulan bir soruya verdiği demeçte, SPR hakkında hiçbir görüşme yapılmadı dedi.

Stratejik Petrol Rezervi (SPR), ABD Enerji Bakanlığı (DOE) tarafından muhafaza edilen acil durum petrol stoğu olarak tanımlanıyor.

Dünyanın en büyük kamuya açık acil durum rezervinde yaklaşık 415 milyon varil petrol bulunuyor ve bunun bir kısmı, 2022 de Rusya nın Ukrayna yı işgalinin fiyatları yükseltmesi gibi piyasaları yatıştırmak için kullanılabilir.

Ancak uzmanlara göre Stratejik Petrol Rezervi, kriz anında uluslararası piyasaları sakinleştirmeye yardımcı olabilecek değerli bir araç olsa da, İran ın dünyanın petrol arzının yüzde 20 sinin geçtiği dar bir geçit olan Hürmüz Boğazı nı kapatması durumunda fiyat şokunu önleyemez.

Dün sabah saldırıların başlamasından bu yana gemiler boğazdan geçmeye devam etse de, MarineTraffic ten alınan veriler, özellikle batıya doğru Körfez e giden gemiler için, büyük ticari gemiler arasındaki trafiğin azaldığını gösterdi.

Akşam saatlerinde ise İran Devrim Muhafızları açıklamasında Hürmüz Boğazı nda deniz taşımacılığını kısıtladığını açıkladı.

İran ın Hürmüz Boğazı nı uzun soluklu ve tamamen kapatmasına kesin gözüyle bakılmasa da, Orta Doğu daki geriliminin özellikle dün gerçekleşen saldırılar ve Hamaney in ölümünün ardından kısa sürede normale dönmesi hiç kolay görünmüyor.