ABD-İran hattında bugüne kadar neler yaşandı? | Dış Haberler

ABD Başkanı Donald Trump, uzun süredir İran a yönelik saldırı tehdidinde bulunuyordu, ancak Trump bunun son seçeneği olacağını söylüyordu.

Dünya aylardır ABD-İran hattında yaşananları ve yaşanacakları takip ederken, Trump bu sabah İran a yönelik büyük bir operasyona başladıklarını duyurdu.

Geçmişten günümüze İran-ABD hattında neler yaşandı? habericireklam#300x250#180#right# 1957 – ABD ile İran arasında sivil nükleer iş birliği anlaşması imzalandı. 1967 – ABD, İran a bir nükleer reaktör ile yüzde 93 oranında zenginleştirilmiş, silah kalitesinde uranyum yakıtı sağladı. 1968 – İran, nükleer silah edinmemeyi taahhüt etmesi karşılığında sivil nükleer program yürütmesine izin veren Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması nı imzaladı. habericireklam#300x250#180#right# 1981 – İran, Carter ın görevden ayrılıp Ronald Reagan ın başkanlık görevini devralmasından dakikalar sonra 52 ABD li rehineyi serbest bıraktı. 1984 – ABD, İran ı teröre destek veren ülkeler listesine aldı. 1986 – Reagan yönetimi, ABD silah ambargosunu ihlal ederek Tahran ile gizli silah anlaşması yaptığını açıkladı. 1988 – ABD savaş gemisi Vincennes, Körfez üzerinde bir İran yolcu uçağını yanlışlıkla düşürdü; uçaktaki 290 kişinin tamamı hayatını kaybetti. 2002 – ABD Başkanı George W.

Bush, İran, Irak ve Kuzey Kore yi şer ekseni olarak ilan etti.

ABD li yetkililer, Tahran ı gizli bir nükleer silah programı yürütmekle suçladı. 2009 – İngiltere, Fransa ve ABD, İran ın Fordow da gizli bir uranyum zenginleştirme tesisi inşa ettiğini açıkladı. 2012 – ABD yasası, Başkan Barack Obama ya, İran petrolü ithalatını önemli ölçüde azaltmayan yabancı bankalara yaptırım uygulama yetkisi verdi.

İran ın petrol satışları düştü, ekonomi daralmaya girdi.

Aynı dönemde nükleer konuda gizli ABD-İran görüşmeleri başladı; 2013 te yoğunlaştı. 2013 – Hasan Ruhani, İran ın dünya ile ilişkilerini ve ekonomisini iyileştirme vaadiyle cumhurbaşkanı seçildi. 2015 – İran ile altı büyük güç arasında nükleer anlaşma sağlandı; Tahran, yaptırımların hafifletilmesi karşılığında nükleer faaliyetlerini sınırlandırmayı kabul etti. 2018 – ABD Başkan Donald Trump, Mayıs ayında nükleer anlaşmadan çekildi ve İran a yönelik ağır ekonomik yaptırımları yeniden yürürlüğe koydu. 2019 – Nisan ayında ABD, Devrim Muhafızları nı terör örgütü ilan etti.

Mayıs ayında İran, anlaşma kapsamındaki taahhütlerine aykırı olarak zenginleştirilmiş uranyum üretimini artıracağını açıkladı.

Eylül ayında Suudi Arabistan ın devlet petrol şirketi, İran kaynaklı olduğu düşünülen insansız hava araçları ve füzelerle saldırıya uğradı; Tahran sorumluluğu reddetti. 2020 – ABD nin Bağdat ta düzenlediği hava saldırısında İran ın Orta Doğu daki askeri etkisinin mimarı olan özel kuvvetler komutanı Kasım Süleymani öldürüldü; İran sert intikam sözü verdi. 2021 – ABD ve İranlı yetkililer, Nisan-Haziran ayları arasında Viyana da altı tur dolaylı nükleer görüşme yaptı.

İran da muhafazakar Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi nin seçilmesiyle verilen beş aylık aranın ardından 29 Kasım da yeni tur başladı. 2022 – Tahran ile Washington arasındaki dolaylı görüşmeler Eylül ayında tıkandı; taraflar bazı ABD li tutukluların serbest bırakılması ve İran ın yurt dışındaki bazı varlıklarının çözülmesi için olası adımları değerlendirdi. 2023 – Ağustos ayında İran ile ABD, bir mahkum takası ve Güney Kore deki 6 milyar dolarlık İran varlığının serbest bırakılması konusunda anlaştı. 2025 – İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile görüşmesi öncesinde Trump, ilk başkanlık döneminde uyguladığı sert İran politikasını yeniden devreye sokan bir başkanlık muhtırası imzaladı.

İran ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, Trump ın koşulsuz teslim çağrısını reddetti. 21 Haziran da Donald Trump, ABD nin 13 Haziran da başlayan İsrail hava harekatına katılarak İran daki üç nükleer tesisi vurduğunu açıklar. 2026- 28 Şubat günü İsrail, İran daki hedefleri vurdu.

ABD Başkanı Trump, İran a yönelik büyük bir operasyona başladıklarını duyurdu.