Haber Detayı
TCMB'den enflasyonun ana eğilimini ölçmeye yönelik yeni yöntem
TCMB tarafından yayımlanan çalışmada, Türkiye'de enflasyon dinamiklerinin ana eğilimini daha sağlıklı biçimde ölçmek amacıyla Çok Değişkenli Gözlenmeyen Bileşenler – Stokastik Oynaklık ve Aykırı Değer Düzeltmeli (MUCSVO) modeli temel alınarak yeni bir gösterge önerildi.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) "Türkiye'de Enflasyonun Ana Eğilimini Ölçmeye Yönelik Yeni Bir Yöntem" başlıklı bir çalışma tebliği yayımladı.MUCSVO modeli ile ne hedefleniyor?
TCMB Yapısal Ekonomik Araştırmalar Departmanı'nın hazırladığı ve geçmiş veriler üzerinden bazı tespitlere ulaştığı çalışma merkez bankaları politika çalışmasına destek olabilecek yeni bir bakış açısı sunmayı hedefliyor.Çalışmanın çıkış noktası ne?Çalışmanın çıkış noktası Türkiye'de son yıllarda yaşanan yüksek enflasyon.
Bu yüzden bu çalışma; politika yapıcıların (Merkez Bankası gibi) ve piyasa oyuncularının, enflasyon trendinde hangisi geçici etki (kısa süreli), hangisi kalıcı (uzun vadeli) bunu tespit edebileceği ampirik çalışmaya odaklanıyor.Çalışmanın özetine göre gıda, enerji gibi dalgalı kalemleri denklemden çıkaran eski yöntemler bile büyük şoklardan (mesela ani zamlar) etkileniyor.Yeni yöntem ne getiriyor?Araştırmacılar MUCSVO istatistik modelinden şu hususlarda yararlanıyor:• Farklı sektörlerin (mal, hizmet vs.) fiyatları birlikte inceleniyor.• Geçici şoklar (örneğin KDV zammı, kur) filtreleniyor.• Gerçek, kalıcı enflasyon trendini (yavaş değişen kısmı) buluyor.Ana Bulgular• Kalıcı enflasyon 2020’den sonra yükseldi (genel fiyat baskısı yüzünden), ama 2023 ortasından beri sıkı para politikası sayesinde düştü.• Haziran 2025’te yüzde 3,9’dan yüzde 2,2'ye indi.• Hizmetler (kira, restoran gibi, sepetin yüzde 31’i) en büyük etken: Kalıcı baskının yüzde 55’ini yaratıyor.
Çünkü hizmet fiyatları daha yavaş değişiyor, geçmişe bakarak fiyatlama davranışı yaratıyor.• 2018'den beri geçici dalgalanmalar (şoklar) arttı, bu yüzden eski yöntemler yetersiz kalıyor.MUCSVO istatistik modeli neden önemli?Bu yeni gösterge, 3 aydan uzun vadeli tahminlerde diğerlerinden daha iyi.Politika yapıcılara "gerçek enflasyon nerede?" diye net fikir veriyor, beklentileri sabit tutmaya yardımcı oluyor.
