El Hol Kampı tarihe karıştı

Suriye’nin Haseke vilayetinde yer alan El Hol Kampı’nın kapatılmasıyla birlikte, yaklaşık on yıldır bölgesel güvenlik dengelerini etkileyen bir dönem sona erdi.

Suriye Hükûmeti, geçen ay düzenlenen operasyonla terör örgütü PKK/YPG’nin kontrolünden aldığı kampı tamamen boşalttı.

Suriye Dışişleri Bakanlığı yetkilisi Fadi el-Kasım, kampta kalan kişilerin tamamının tahliye edildiğini açıkladı.

El-Kasım’ın verdiği bilgilere göre kampta bulunan yaşlılar, hastalar, engelliler ve çocuklu ailelerin bir bölümü ailelerine teslim edildi.

Yaklaşık 60 Iraklı aile ülkelerine iade edilirken, bazı aileler Halep’teki rehabilitasyon kamplarına sevk edildi.

YENİ ADRESLER Şam, El Hol’un coğrafi konumu ve altyapı yetersizlikleri nedeniyle yerleşime uygun olmadığını tespit etti.

Bu kapsamda 77 aile Halep’in kuzey kırsalındaki Ahtarin Kampı’na nakledildi.

Bazı gruplar rehabilitasyon ve eğitim programlarına alındı.

Yetkililer, yeni kamplarda güvenlik ve rehabilitasyon süreçlerinin Suriye devlet kurumları denetiminde yürütüleceğini bildirdi.

EL HOL NE ZAMAN KURULMUŞTU?

El Hol Kampı ilk olarak 1991 Körfez Savaşı sonrası Irak’tan kaçan siviller için kuruldu. 2003’te ABD’nin Irak’ı işgaliyle birlikte genişletilen kamp, uzun yıllar kullanıldı.

Ancak El Hol’un kaderini belirleyen esas kırılma 2014 sonrası DEAŞ süreci oldu.

Suriye’de çatışmaların derinleşmesi ve DEAŞ’ın geniş alanları kontrol etmesiyle kamp, yalnızca bir mülteci alanı olmaktan çıkarak DEAŞ bağlantılı sivillerin ve ailelerin toplandığı bir merkez hâline geldi. 2019 yılında DEAŞ’ın Suriye’deki son kalesi Bağuz’un düşmesinin ardından El Hol’un nüfusu kısa sürede arttı.

Kamp nüfusu 2019’da 70 bine yaklaştı.

Bu nüfusun yaklaşık yüzde 90’ını kadınlar ve çocuklar oluşturdu.

Kampta 50’den fazla ülkeden yabancı uyruklu kişiler tutuldu.

Son yıllarda sevkler ve geri dönüşlerle nüfus kademeli olarak azaldı ve 2024 itibarıyla 20 binin altına düştü.

YPG/SDG YÖNETİMİNDE EL HOL Kamp, uzun yıllar terör örgütü PKK/YPG’nin çatı yapılanması SDG güçlerinin denetiminde kaldı.

Kampın iç güvenliği YPG’ye bağlı “Asayiş” unsurları tarafından sağlandı.

Bu dönemde kampta keyfi gözaltılar, saldırılar ve iç infaz iddiaları, örgütlü şiddet olayları ve çocukların silahlı yapı propagandasına maruz kaldığına dair vakalar uluslararası raporlara ve saha gözlemlerine yansıdı.

Birleşmiş Milletler ve bazı insan hakları kuruluşları, El Hol’u “yüksek riskli ve kontrolü zor bir alan” olarak tanımladı.

BATI ÇÖZÜMSÜZLÜĞÜ DERİNLEŞTİRDİ El Hol’deki yabancı uyruklular meselesi, DEAŞ’ın askeri olarak yenilgiye uğratılmasının ardından özellikle Avrupa ülkeleri açısından uzun soluklu bir diplomatik ve hukuki sorun hâline geldi.

Kampta tutulan yabancıların büyük bölümünü DEAŞ’lıların eşleri ve çocukları oluşturdu.

Avrupa başkentleri 2019’dan itibaren kendi vatandaşlarına ilişkin dosyalarla karşı karşıya kaldı; ancak birçok ülke geri alma yönünde adım atmaktan kaçındı.

Yetkililer, geri dönenlerin ulusal güvenlik riski oluşturabileceği, radikalleşme düzeylerinin tespit edilememesi ve yargılama–rehabilitasyon süreçlerinin iç hukukta karşılık bulmaması gibi gerekçeleri öne sürdü.

Geri dönüşler sınırlı kaldı ve çoğu zaman yalnızca yetim çocuklarla sınırlandı.

Bu tutum, kamptaki yabancı nüfusun statüsünün yıllarca belirsiz kalmasına yol açtı.

FONLAR YPG DENETİMİNDEYDİ El Hol’ün ayakta tutulmasını sağlayan insani, lojistik ve güvenlik altyapısının ABD, Avrupa ülkeleri ve uluslararası kuruluşların fonlarıyla sürdürüldüğü biliniyor.

BM’ye bağlı kuruluşlar ile çok sayıda uluslararası yardım örgütü, El Hol’e gıda, sağlık, barınma, su ve hijyen başlıklarında milyonlarca dolarlık yardım ulaştırdı.

Bu yardımlar resmî olarak YPG’ye aktarılmadı; ancak tamamı YPG/SDG’nin denetimindeki alanlarda, onların izin verdiği ölçüde ve güvenlik şemsiyesi altında dağıtıldı.

ABD de SDG’yi “DEAŞ’la mücadelede yerel ortak” olarak tanımlayarak kampların güvenliğinin bu yapı tarafından sağlanmasını fiilen kabul etti.

Pentagon bütçelerinde El Hol adı doğrudan yer almasa da SDG kontrolündeki kamplar ve gözaltı merkezlerinin güvenliğine yönelik harcama kalemleri resmî belgelere yansıdı.

Batılı ülkeler vatandaşlarını geri almak yerine finansal katkıyı sürdürdü; El Hol fiilen bir “bekleme alanı”na dönüştü.

DEAŞ ETKİSİ KAMPTA SÜRDÜ Uluslararası kuruluşların raporlarında El Hol, yalnızca bir barınma alanı değil, DEAŞ ideolojisinin varlığını sürdürdüğü bir ortam olarak yer aldı.

Kampta “Hisbe” olarak adlandırılan kadın gruplarının baskısı, kıyafet dayatmaları, gizli ideolojik eğitimler ve DEAŞ’a muhalif kadınlara yönelik saldırılar kayıtlara geçti.

Birçok raporda, kampta büyüyen çocukların uzun süreli radikalleşme riski altında bulunduğu vurgulandı.

KAPANIŞ SONRASI BELİRSİZLİK El Hol Kampı’nın tamamen boşaltılmasıyla birlikte DEAŞ sonrası dönemin en sorunlu başlıklarından biri fiilen kapanmış oldu.

Ancak kamptan çıkan on binlerce kişinin entegrasyonu, rehabilitasyonu ve güvenlik takibinin nasıl yürütüleceği önümüzdeki dönemde sahadaki gelişmelerle netleşecek.

Iraklı ailelerin iadesi sürerken, yabancı uyruklulara ilişkin dosyalar ilgili ülkelerin tutumuna bağlı olarak belirsizliğini koruyor.

El Hol ortadan kalktı; ancak DEAŞ sonrası dönemin yarattığı insani, hukuki ve güvenlik sorunları sahada varlığını sürdürüyor. 35 yıllık kronoloji - 1991: Körfez Savaşı sonrası Irak’tan kaçan siviller için kuruldu. - 2003: ABD’nin Irak işgaliyle birlikte yeniden genişletildi. - 2011: Suriye’de çatışmaların başlamasıyla dönemsel olarak kullanıldı. - 2014-2017: DEAŞ’ın Suriye’nin doğusunda alan hâkimiyeti kurmasıyla nüfus arttı. - 2019: Bağuz’un düşmesi sonrası kamp nüfusu 70 bine yaklaştı. - 2020-2023: Güvenlik olayları, infazlar ve iç çatışmalarla gündeme geldi. - 2025-2026: Suriye Hükûmeti’nin operasyonuyla YPG kontrolünden çıkarıldı.

Kamp tamamen boşaltıldı ve kapatıldı.

Rakamlarla El Hol - En yüksek nüfus: Yaklaşık 70 bin kişi (2019) - Son yıllardaki nüfus: 20 binin altı - Kadın ve çocuk oranı: yüzde 85-90 - Yabancı uyruklu sayısı: 10 binden fazla - Temsil edilen ülke sayısı: 50’den fazla - Kampta doğan çocuk sayısı (tahmini): Binlerle ifade ediliyor Irak’a sevk edilmişlerdi El Hol Kampı’ndaki nüfusun önemli bir bölümü geçen hafta ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) öncülüğünde yürütülen geniş çaplı bir operasyon kapsamında Suriye’den Irak’a nakledildi.

CENTCOM, 23 gün süren operasyonla 5 bin 700’den fazla DEAŞ mensubunun Irak’a sevk edildiğini ve sürecin son uçuşla tamamlandığını açıkladı.

Beş gün önce de Suriye’den Irak’a nakledilen terör örgütü DEAŞ üyelerinin sorgu işlemleri başladı.

Irak Yüksek Yargı Konseyi, Irak’a nakledilen 500’den fazla terör örgütü DEAŞ üyesinin ön sorgusunu tamamladığını açıkladı.

Kampta kayda geçen güvenlik olayları Uluslararası kuruluşlar ve saha raporlarına yansıyan başlıca olaylar: - “DEAŞ karşıtı” olduğu iddia edilen kişilere yönelik infazlar - Çadırların yakılması - Çocuklara yönelik şiddet vakaları - Zorla ideolojik baskı ve tehditler - Kadınlar arasında bıçaklı saldırılar Birçok raporda El Hol, “en istikrarsız kamplardan biri” olarak tanımlandı.