Axios: ABD İran savaşının yakın olmasının 6 nedeni

ABD ile İran arasında gerilimi düşürecek bir anlaşmaya varılması amacıyla yapılan ikinci müzakere turunda “bazı ilerlemeler” kaydedildiği yönündeki açıklamalara rağmen, Beyaz Saray’dan gelen son mesajlar kafa karışıklığı oluşturdu ve Washington’ın önümüzdeki günlerde ne yapmayı planladığına dair soru işaretlerini artırdı.

Salı günü Cenevre’de Umman arabuluculuğunda gerçekleştirilen görüşmelerin ardından Beyaz Saray, “İran’a yönelik bir saldırıyı haklı gösterebilecek pek çok neden ve argüman bulunduğunu” açıkladı.

Bu açıklamalar, ABD ve israil medyasında yer alan ve Washington’ın bölgeye askeri yığınak yaptığına dair haberlerle örtüştü.

ABD, iki uçak gemisi, yüzlerce savaş uçağı ve 150’den fazla nakliye uçağı gönderdi. israil Kamu Yayın Kuruluşu (KAN) ise “İsrail’in birkaç gün içinde bir çatışma ihtimaline hazırlandığını” bildirdi.

Amerikan haber sitesi Axios, İran’a karşı bir savaşın yaklaşmış olabileceğine işaret eden 6 nedeni sıraladı: 1- Uzun süredir devam eden nükleer anlaşmazlık ABD ve İran aylardır aralıklı görüşmeler yürütüyor.

Ardışık Amerikan yönetimleri, İran’ın nükleer silah edinmesini engelleme sözü verdi.

Geçmişte, Trump’ın İran’a yeni bir nükleer anlaşma için verdiği 60 günlük sürenin dolmasının ardından israil İran’ı vurmuş, birkaç gün sonra ABD de yer altındaki nükleer tesisleri bombalayarak çatışmaya katılmıştı.

Bu kez ise Trump ve bazı müttefikleri arasında İran rejimini değiştirme isteğinin bulunduğu öne sürülüyor; bu da olası bir askeri operasyonun yalnızca nükleer hedeflerle sınırlı kalmayabileceği anlamına geliyor. 2- Protestolar Trump’ın, İran’da yaşanan protestoların ardından geçen ay İran’a saldırmayı değerlendirdiği, ancak bölgedeki askeri kapasitenin önceki çatışma dönemine kıyasla daha sınırlı olması nedeniyle kararı ertelediği belirtiliyor.

Görüşmeler yeniden başlatılırken, ABD aynı zamanda bölgeye savaş gemileri ve savaş uçakları göndermeye devam etti. 3- “Çehov’un silahı” ilkesi Rus yazar Anton Çehov’un meşhur ilkesine göre, “Eğer sahneye dolu bir tüfek konuyorsa, ilerleyen sahnelerde o tüfek ateşlenmelidir.” Somut bir anlaşma işareti yokken geri adım atmanın Trump’ın siyasi karakteriyle örtüşmediği yorumları yapılıyor.

Ayrıca iki uçak gemisi ve yüzlerce uçağın genellikle kullanılma niyeti olmadan konuşlandırılmadığı vurgulanıyor. 4- israilden baskı Axios’a göre israil hükümeti, birkaç gün içinde savaş ihtimaline hazırlanıyor ve Ocak ayında gündeme gelen sınırlı saldırı planlarından çok daha kapsamlı bir operasyon çağrısı yapıyor.

Trump ile israil Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun nükleer görüşmeler sürerken bile yakın koordinasyon içinde olduğu ve İran’a yönelik yeni ekonomik baskı adımlarında anlaştıkları belirtiliyor.

Olası saldırıların, yalnızca nükleer ve füze programını değil, rejimin devrilmesine katkı sağlayabilecek hedefleri de kapsayabileceği öne sürülüyor. 5- Rejimin zayıfladığı algısı İran’daki protestolar ve geçen yılki israil ve ABD saldırılarının ardından rejimin zayıfladığı yönündeki değerlendirmeler de bir başka faktör olarak gösteriliyor.

Tahran’ın misilleme yapmasının kesin olduğu belirtilse de, israilli ve Amerikalı yetkililer İran’ın şu an vereceği karşılığın, birkaç ay ya da yıl sonrasına kıyasla daha sınırlı olacağını düşünüyor.

İran’ın bölgesel müttefiklerinin son iki yılda yaşanan çatışmalar nedeniyle yıprandığı iddia ediliyor. 6- Petrol piyasası Mevcut petrol piyasası koşullarının da stratejik bir fırsat sunduğu öne sürülüyor.

Küresel arzın güçlü, fiyatların görece düşük ve talep artışının sınırlı olduğu belirtiliyor.

Olası bir saldırı halinde petrol fiyatlarının yükselebileceği, ancak fiili arz kaybı yaşanmadığı sürece bu artışın oran ve süre açısından sınırlı kalabileceği değerlendiriliyor.

İran ihracatının geçici olarak aksamasının dahi piyasada yönetilebilir bir etki yaratabileceği öne sürülüyor.