Bellek krizi nedeniyle fiyatlar uçuşa geçti

Elon Musk ve Tim Cook gibi teknoloji dünyasının lider isimleri, küresel ölçekte yaklaşan yeni bir kriz konusunda ciddi uyarılarda bulunuyor.Yapay zekanın belleğe yönelik kontrolsüz talebi nedeniyle ortaya çıkan çip kıtlığı, şirket karlarını düşürmeye ve ürün fiyatlarını hızla artırmaya başladı.Akıllı telefonlardan dizüstü bilgisayarlara, veri merkezlerinden otomobillere kadar tüm teknolojik aletlerin fiyat etiketleri bu krizden nasibini alıyor.

KRİZ DAHA DA KÖTÜLEŞECEKÜstelik sektör uzmanları, üretim planlarını alt üst eden bu darboğazın önümüzdeki dönemde çok daha kötüleşeceğini öngörüyor.2026 yılının başından itibaren Tesla ve Apple başta olmak üzere birçok teknoloji devi, DRAM kıtlığının üretimi derinden kilitlediğinin sinyallerini veriyor.Apple CEO'su Tim Cook bu durumun iPhone kar marjlarını eriteceğini belirtirken, Micron Technology yaşanan darboğazı emsalsiz olarak nitelendiriyor.Tesla'nın kurucusu Elon Musk, yaşanan sorunun ne kadar çözümsüz bir noktaya geldiğini çarpıcı sözlerle ifade ediyor.

Musk, ocak ayında yaptığı açıklamada çip üretimine ya son vereceklerini ya da kendi üretim tesislerini kurmak zorunda kalacaklarını söylemişti.YAPAY ZEKA VERİ MERKEZLERİ ARZI TÜKETİYORPiyasaları sarsan bu devasa kıtlığın temelinde, yapay zeka veri merkezlerinin dünya çapında hızla yaygınlaşması yatıyor.Alphabet ve OpenAI gibi dev şirketler, uygulamalarını çalıştırabilmek için Nvidia'nın devasa bellek tahsisleri gerektiren yapay zeka hızlandırıcılarından milyonlarca adet satın almaya başladı.Bu agresif satın alma stratejisi, küresel bellek çipi üretiminin çok büyük bir kısmının sadece birkaç şirketin elinde toplanmasına neden oluyor.Sonuç olarak tüketici elektroniği üreticileri, Samsung ve Micron gibi tedarikçilerden arta kalan çok sınırlı sayıdaki çip arzı için kıyasıya bir rekabete girmek zorunda kalıyor.FİYATLAR ŞİMDİDEN YÜZDE 75 ARTTITedarik zincirindeki bu kırılma, korkutucu fiyat artışlarını beraberinde getiriyor.

Sadece bir tür DRAM'in maliyeti aralık ile ocak ayları arasında yüzde 75 oranında artarken, piyasa oyuncuları bu durumu "RAM kıyameti" olarak adlandırıyor.Çip ekipmanı tedarikçisi Lam Research CEO'su Tim Archer, sektörün daha önce karşılaştığı her şeyden çok daha büyük bir krizin eşiğinde olduğunu belirtiyor.Archer'a göre bu on yılın sonuna kadar yaşanacak talep patlaması, geçmişteki tüm talep kaynaklarını kelimenin tam anlamıyla altüst edecek seviyeye ulaştı.DEV ŞİRKETLERİN YATIRIM YARIŞI FİYATLARI UÇURUYORİşin en endişe verici yanı, dev teknoloji firmalarının veri merkezi inşaatlarına henüz tam anlamıyla başlamadan önce bile çip arzının tükenmiş olması.Alphabet ve Amazon, bu yıl sırasıyla 185 milyar ve 200 milyar dolarlık inşaat bütçeleri ayırarak tarihin en büyük sermaye harcamalarından birine imza attı.Bernstein analisti Mark Li, bellek çipi fiyatlarındaki bu durdurulamaz yükselişi "parabolik" bir artış olarak tanımlıyor.Bu kusursuz fırtına Samsung, Micron ve SK Hynix gibi üreticilere devasa karlar sağlarken, elektronik sektörünün geri kalanı için acı verici bir maliyet faturası çıkarıyor.Lenovo CEO'su Yang Yuanqing, arz ve talep arasındaki bu yapısal dengesizliğin kısa vadeli bir dalgalanma olmadığını ve yıl sonuna kadar süreceğini vurguluyor.Krizin boyutları o kadar büyüdü ki, Samsung gibi devler bellek tedarik sözleşmelerini yıllık bazdan çıkarıp her üç ayda bir yeniden değerlendirmeye başladı.KONSOL VE TELEFON ÜRETİCİLERİ ZOR DURUMDABellek krizi, eğlence sektörünün dev oyuncularının uzun vadeli planlarını da temelinden sarsarak büyük ertelemelere yol açıyor.Sektör kaynaklarına göre Sony, donanım nesilleri arasındaki stratejisini koruyabilmek adına yeni nesil PlayStation konsolunun çıkışını, 2028 hatta 2029 yılına kadar ertelemeyi düşünüyor.Rakip cephesinde ise Nintendo'nun yeni Switch 2 konsolu için yarattığı depolama kartı talebi, 2025 yılındaki arz açığını daha da derinleştirmişti.Şirkete yakın kaynaklar, üretim maliyetlerindeki bu önlenemez artış nedeniyle Nintendo'nun 2026 yılında konsol fiyatlarına zam yapmayı planladığını belirtiyor.Çinli akıllı telefon üreticileri Xiaomi, Oppo ve Transsion Holdings de 2026 yılına dair cihaz sevkiyat hedeflerini düşürmek zorunda kaldı.Raporlara göre, artan maliyetler ve çip bulamama sorunu nedeniyle Oppo'nun üretim tahminlerini yüzde 20'ye kadar azalttığı ifade ediliyor.TEDARİK ZİNCİRİNDE EŞİ GÖRÜLMEMİŞ BİR KOPMA VARKrizin dalga boyu sadece tüketici elektroniğiyle sınırlı kalmıyor ve dev ağ şirketlerini de doğrudan vuruyor.Cisco Systems, bellek yetersizliği nedeniyle zayıf kar beklentisi açıklayarak son dört yılın en büyük hisse değer kaybını yaşarken, Qualcomm ve Arm Holdings de benzer olumsuzluklara karşı yatırımcılarını uyarıyor.Üst düzey ve özel bilgisayar üreten firmalar da fırlayan maliyetler nedeniyle ürün fiyatlarını eşi görülmemiş seviyelere çekmek zorunda kalıyor.Özel bilgisayar üreticisi Falcon Northwest'in ortalama satış fiyatı, sadece bir yıl içinde 1.500 dolar artış göstererek 8 bin dolar seviyelerine ulaştı.Güney Kore'nin başkenti Seul'deki ünlü bilgisayar toplama merkezi Sunin Plaza'da ise fiyat belirsizliği nedeniyle eski hareketli günlerden eser kalmadı.Bölgedeki esnaflar, fiyatların ertesi gün daha da yükseleceğini bildikleri için bugün ellerindeki ürünleri satmaktan kaçınmanın çok daha akıllıca olduğunu savunuyor.HBM TEKNOLOJİSİ STANDART BELLEK ÜRETİMİNİ VURDUYapay zeka algoritmalarını eğitebilen devasa veri merkezlerine yapılan harcamaların 2026 yılında 650 milyar dolara ulaşması bekleniyor.Bu eşi benzeri görülmemiş yatırım çılgınlığı, bellek endüstrisinin standart çipler yerine tamamen yapay zekaya yönelik yüksek bant genişliğine sahip bellek (HBM) üretimine yönelmesine neden oldu.Nvidia'nın en yeni Blackwell yapay zeka çipleri, güçlü bir bilgisayarın altı katı kapasiteye denk gelen 192 gigabayt RAM ile birlikte geliyor.Çok daha büyük olan NVL72 isimli entegre yapay zeka sunucu sistemi ise tam 13,4 terabayt RAM kullanarak binlerce akıllı telefonun bellek kapasitesini tek başına tüketiyor.TrendForce verilerine göre HBM talebi 2026 yılında yüzde 70 oranında artacak ve toplam DRAM üretiminin yüzde 23'ünü oluşturacak.Karlılık oranlarının çok daha yüksek olması nedeniyle Samsung, SK Hynix ve Micron gibi üreticiler kapasitelerinin büyük kısmını HBM üretimine ayırıyor.ELEKTRONİK SEKTÖRÜNÜ NELER BEKLİYORBellek üreticilerinin odaklarını tamamen yapay zeka şirketlerine çevirmesi, dünyanın geri kalanını standart bellek yongalarından mahrum bırakıyor.Cep telefonları, otomobiller ve kişisel bilgisayarlar için hayati önem taşıyan standart DRAM ve NAND belleklerde ciddi bir arz açığı yaşanıyor.Bu yapısal darboğaz nedeniyle düşük fiyatlı akıllı telefonların üretim maliyetlerindeki DRAM payının 2025'teki yüzde 10 seviyesinden yüzde 30'a fırlayacağı öngörülüyor.Sektör analistleri, en büyük darbeyi fiyatlandırma gücü zayıf olan uygun fiyatlı telefon üreticilerinin ve dolayısıyla tüketicilerin alacağını belirtiyor.Uzmanlar, bellek sektörünün eskiden olduğu gibi arz-talep döngüleri yerine kalıcı bir süper döngü içine girdiğini ifade ediyor.Uzmanlara göre, bellek artık yeni altın olarak görülüyor ve sadece bu kaynağa devasa bütçeler ayırabilen şirketler ayakta kalabilecek.