Piyasalarda yapay zeka kaosu

Yapay zekanın tetiklediği borsa dalgalanmaları, yatırımcıların birbiriyle çelişen iki temel kaygısını aynı anda yansıtıyor.Bunlardan ilki, yapay zekanın ekonominin geniş kesimlerini kökten dönüştüreceği ve bu nedenle teknoloji tarafından yerinden edilme riski taşıyan şirketlerin hisselerinin yatırımcılar tarafından hızla satıldığı endişesi.İkincisi ise Amazon, Meta, Microsoft ve Alphabet gibi teknoloji devlerinin her yıl yapay zekaya aktardığı yüzlerce milyar doların kısa vadede anlamlı bir getiri sağlayıp sağlamayacağına dair derin bir kuşku.İKİ ENDİŞE BORSAYI SALLIYORBu iki karşıt endişe aylardır piyasada hissediliyordu.

Ancak son iki haftada borsanın merkezine yerleşti.

Sonuç olarak; gayrimenkul hizmetlerinden servet yönetimine, sigortadan lojistik şirketlerine kadar birçok sektörde onlarca şirket sert satışlarla karşı karşıya kaldı.

Yapay zekaya en fazla yatırım yapan büyük teknoloji şirketlerinin toplam piyasa değerinden ise 1 trilyon doların üzerinde silindi.Nomura'nun uluslararası servet yönetimi biriminin Kuzey Asya Baş Yatırım Sorumlusu Julia Wang, Bloomberg televizyonuna yaptığı değerlendirmede, “Yatırımcıların yapay zeka konusunda endişelendiği noktalar arasında ciddi bir çelişki var.

Bu iki şey aynı anda doğru olamaz” dedi.Bu tablo, son yıllardaki piyasa havasından belirgin bir kopuş anlamına geliyor.

Yapay zekanın verimlilikte devrim yaratacağı beklentisi uzun süre hisse senetlerini yukarı taşımıştı.

Büyük teknoloji hisseleri yükselmeye devam ederken (Meta 2022 sonundan bu yılın başına kadar yaklaşık yüzde 450 değer kazanmış, Alphabet ise yüzde 250’nin üzerinde yükselmişti) olası bir balon tartışmaları ralliyi pek etkilememişti.Ancak geçen ayın sonlarına doğru, büyük teknoloji şirketlerinin bilançoları yatırımcıları tedirgin etmeye başladı.

Yatırımcılar, devasa harcamalara rağmen gelir tarafında henüz aynı ölçüde bir karşılık görememekten rahatsız.600 MİLYAR DOLARLIK YATIRIMSadece Microsoft, Amazon, Meta ve Alphabet’in 2026 yılında sermaye harcamalarının 600 milyar doları aşması bekleniyor.

Bu harcamalar, şirketlerin serbest nakit akışlarını tüketiyor, bilançolarını hızla değer kaybeden varlıklarla dolduruyor ve son on yılda yükselişlerini destekleyen pek çok özelliği köklü biçimde değiştiriyor.Ameriprise Baş Piyasa Stratejisti Anthony Saglimbene, “Bu gerçekten kazanılamayan bir durum” dedi ve “Yatırımcılar uzun süre ‘getiri ileride gelir’ diyerek Microsoft, Amazon ya da Alphabet’in bu harcamaları yapmasına razıydı.

Şimdi ise geri dönüşün ne zaman geleceğini daha net görmek istiyorlar ama elimizde net bir tablo yok.” ifadelerini kullandı.Microsoft ve Meta’nın 28 Ocak’ta dördüncü çeyrek bilanço sezonunu başlatmasından bu yana Microsoft ve Amazon hisseleri yüzde 16’dan fazla geriledi.

Amazon hisseleri, yaklaşık 20 yılın en uzun düşüş serisini yaşıyor.Grubun en büyük yapay zeka kazananı olarak görülen Google'ın çatı şirketi Alphabet bile son zirvesine göre yüzde 11 geriledi.

Güçlü gelir artışına rağmen beklenenden yüksek sermaye harcamalarıyla dikkat çeken Meta ise bilanço sonrası rallinin ardından yüzde 13 düşüş yaşadı.

Toplamda grubun piyasa değerinden yaklaşık 1,5 trilyon dolar silinirken, teknoloji ağırlıklı Nasdaq 100 endeksi yıl genelinde eksi bölgeye geçti.YERİNDEN EDİLME KORKUSU BÜYÜYORÖte yandan yatırımcılar, yeni yapay zeka uygulamalarıyla yerinden edilme ya da en azından ciddi biçimde sarsılma riski taşıyan iş modelleri konusunda da giderek daha endişeli.Bu durum; özel kredi şirketlerinden video oyun yapımcılarına, yazılım firmalarından finansal hizmetlere kadar birçok alanda tekrarlayan sert satış dalgalarına yol açtı.Son dalga, Anthropic PBC’nin avukatlar ve finansal araştırmacılar için geliştirdiği verimlilik araçlarını duyurmasının ardından geldi.

Bu gelişme, ilgili sektörlerdeki şirketlerin hisselerini sert biçimde düşürdü.

OpenAI bağlantılı başka bir program sigorta aracılarını vurdu.Daha az bilinen bir girişim olan Altruist Corp.’un ürünü ise Charles Schwab Corp. ve Raymond James Financial Inc. gibi servet yönetim şirketlerinin hisselerinde satışlara neden oldu.

Hatta üç aylık geliri 2 milyon doların altında olan eski bir karaoke şirketinin basın bülteni bile lojistik şirketlerinin hisselerini aşağı çekti.Piyasa daha önce de, Çinli DeepSeek’in geçen yıl başında tetiklediği ve sonradan geri alınan benzer yapay zeka kaynaklı satışlar görmüştü.

Pek çok yatırımcıya göre bugün yaşananlar da bir aşırı tepki niteliğinde.

Zira yapay zeka, şirketleri tamamen ortadan kaldırmak yerine onları daha kârlı hâle de getirebilir.SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK SORU İŞARETİBlueprint Equity’nin kurucu ortağı ve yönetici ortağı Bobby Ocampo, “Son birkaç yıldaki aşırı iyimserlik törpülendi diye insanlar şimdi irrasyonel biçimde yapay zekanın ekonomi için bir tehdit olduğunu düşünüyor” dedi.

Ancak Ocampo, temel kaygıların da gerçek olduğunu vurguladı: “Yapay zeka odaklı birçok şirket oldukça agresif değerlemelerle işlem görüyor.

Bu hâlâ bir alan kapma yarışı ve kimsenin kısa vadede yüksek verimlilik ya da kârlılık hedeflemediği yeni yeni anlaşılıyor.”Bu devasa harcama dalgası, elbette bundan doğrudan fayda sağlayan şirketler için şimdiden olumlu sonuçlar doğurdu.

Nvidia Corp. ve bellek üreticisi Micron Technology Inc. hisseleri, son üç yılda satışlardaki artışla birlikte sert yükseldi.Ancak teknoloji devlerinin yapay zekaya ayırdığı kaynaklar o kadar büyüdü ki, bu seviyenin sürdürülebilir olup olmadığı konusunda şüpheler artıyor.Salı günü UBS Group AG, teknoloji hisseleri için tavsiyesini “olumlu”dan “nötr”e düşürdü.

Gerekçe olarak yüksek değerlemeler ve “hiper ölçekleyici” olarak adlandırılan büyük teknoloji şirketlerinin mevcut sermaye harcaması hızının sürdürülemez olması gösterildi.NAKİT AKIŞLARINI TÜKETECEKUBS Wealth Management Amerika Baş Yatırım Sorumlusu Ulrike Hoffmann-Burchardi, müşterilere gönderdiği notta, “Bu seviyedeki sermaye harcamaları, hiper ölçekleyicilerin operasyonlardan elde ettiği nakit akışının neredeyse yüzde 100’ünü tüketecek.

Oysa 10 yıllık ortalama yüzde 40 civarındaydı,” ifadelerini kullandı.

Harcamaların giderek daha fazla borçlanma ya da sermaye artırımıyla finanse edildiğine dikkat çekti.Buna karşın, son haftalarda piyasayı sarsan korkulara şüpheyle yaklaşanlar da var.

Yapay zekanın ticari kullanımının görece yavaş ilerlemesi nedeniyle, iş dünyasını nasıl dönüştüreceği hâlâ tartışmalı.Saglimbene’e göre, piyasanın bu “kısır döngüden” çıkması zaman alabilir: “Piyasanın, temellerin güçlü olduğunu, yapay zekayı inşa eden şirketlerin bundan fayda sağlayacağını ve daha fazla şirketin yapay zeka sayesinde gelirlerini artırabileceğini fark etmesi biraz zaman alabilir.”“Piyasa sonunda bu şirketlerin yok olmayacağını anladığında, yapay zekanın kârlılığı artıran bir araç olduğunu da görecek,” diyen Saglimbene, önümüzdeki dönemde dalgalanmanın süreceği uyarısında bulundu.