Haber Detayı
40 yıllık ateşkes bozuldu, füze siloları açıldı
New START anlaşmasının sona ermesinin ardından Trump yönetimi, nükleer silahları artırma ve olası denemeleri yeniden başlatma sinyali vererek yaklaşık 40 yıllık silah kontrol dönemini tersine çevirebilecek adımlar atıyor.
Washington, Çin ve Rusya’nın da dahil olacağı kapsamlı bir nükleer silah kontrol anlaşması istiyor.
Ancak ABD ile Rusya arasında kalan son nükleer anlaşmanın süresinin dolmasının ardından geçen beş gün içinde yönetim yetkililerinin açıklamaları iki noktayı netleştirdi: Washington aktif olarak daha fazla nükleer silah konuşlandırmayı değerlendiriyor ve bir tür nükleer deneme gerçekleştirmesi de muhtemel görünüyor.
Bu iki adım, ABD’nin yaklaşık 40 yıldır uyguladığı ve silo, bombardıman uçağı ve denizaltılardaki konuşlu silah sayısını azaltan ya da sabit tutan sıkı nükleer denetim politikasını tersine çevirebilir.
New York Times’a göre, eğer bu yönde karar alırsa Trump, Ronald Reagan’dan bu yana nükleer silah sayısını artıran ilk başkan olacak.
ABD en son 1992 yılında nükleer deneme gerçekleştirdi.
Ancak Trump geçen yıl, Çin ve Rusya ile “eşit şartlarda” olmak adına nükleer denemeleri yeniden başlatmak istediğini söylemişti.
Şu ana kadar Trump yönetiminin açıklamaları belirsiz kaldı.
Mevcut depolardaki nükleer silahların yeniden kullanımı yoluyla cephaneliğin güçlendirilmesi gibi çeşitli senaryoların değerlendirildiği, ayrıca Trump’ın yardımcılarına denemeleri yeniden başlatma talimatı verdiği belirtildi.
Ancak kaç silahın konuşlandırılacağı ya da ne tür denemeler yapılacağı netleşmedi.
Bu ayrıntılar, üç büyük nükleer gücün yeni bir silahlanma yarışına mı gireceğini yoksa Trump’ın diğer güçleri üçlü bir anlaşma için müzakereye zorlamaya mı çalıştığını belirleyebilir.
ABD Enerji Bakanlığı’na bağlı Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi’nin geçen yıla kadar başında bulunan kıdemli nükleer uzman Jill Hruby, “Her şey biraz belirsiz… Yaptıkları oldukça kafa karıştırıcı” dedi.
İşaretler, perşembe günü “New START” anlaşmasının süresinin dolmasının hemen ardından ortaya çıktı.
Bu anlaşma, ABD ve Rusya’nın konuşlandırabileceği nükleer silah sayısını yaklaşık 1550 ile sınırlıyordu.
Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in 15 yıllık ancak hukuken bağlayıcı olmayacak gayriresmi uzatma teklifini reddetti; iki ülke yeni bir anlaşma müzakere etmeyi değerlendiriyor.
Aynı gün ABD Dışişleri Bakanlığı, Silahların Kontrolü ve Uluslararası Güvenlikten Sorumlu Müsteşar Thomas DiNanno’yu Cenevre’deki Silahsızlanma Konferansı’nda konuşmak üzere gönderdi.
DiNanno konuşmasında, anlaşmanın “ABD’ye kabul edilemez tek taraflı kısıtlamalar getirdiğini” savundu.
Trump’ın ilk döneminde Rusya’nın ihlalleri gerekçesiyle Orta Menzilli Nükleer Kuvvetler Anlaşması ve Açık Semalar Anlaşması’ndan çekildiğini hatırlattı.
ABD Yönetiminin Gerekçeleri DiNanno, birçok Demokrat güvenlik uzmanının da dile getirdiği bir argümanı yineledi: New START, Rusya ve Çin’in geliştirdiği yeni nükleer silah kategorilerini kapsamıyor.
Yeni bir anlaşma yapılacaksa Çin’in de dahil edilmesi gerektiğini savundu.
Çin, dünyada en hızlı büyüyen nükleer güce sahip ülke olarak görülüyor.
DiNanno ayrıca ABD’nin artık “Amerikan halkı adına caydırıcılığı güçlendirme” konusunda serbest olduğunu söyledi.
Bu, yeni silo, denizaltı ve bombardıman uçaklarına harcanan yüz milyarlarca dolarlık modernizasyon programlarına işaret ediyor.
Washington’un “başkan talimat verirse gelişen güvenlik ortamına yanıt verecek şekilde kullanılabilecek konuşlandırılmamış nükleer kapasitelere sahip olduğunu” vurguladı.
Seçeneklerden biri, “mevcut gücü genişletmek” ve “yeni nükleer güçler geliştirmek ve konuşlandırmak”.
Bunlar, Rusya’nın yoğun biçimde konuşlandırdığı kısa menzilli nükleer silahları da kapsıyor.
New START yalnızca kıtalar arası menzile sahip “stratejik” silahları kapsıyordu.
Deniz Gücünün Artırılması Yakın adımlardan biri Ohio sınıfı denizaltılara odaklanıyor.
ABD’nin 14 denizaltısının her biri 24 nükleer başlıklı füze tüpüne sahip.
New START’a uymak için her denizaltıdaki dört tüp devre dışı bırakılmıştı.
Artık kısıtlamaların kalkmasıyla bu tüplerin yeniden aktif hale getirilmesi planlanıyor.
Bu adım, her denizaltıya dört ek füze yüklenmesine olanak tanıyacak.
Toplamda yüzlerce ek nükleer başlık devreye alınabilir.
Elbette bu hamlelerin amacı diğer nükleer güçleri müzakere masasına zorlamak olabilir; Soğuk Savaş döneminde görülen bir tür “nükleer poker” stratejisi.
Ancak Rusya ve Çin’in de kendi nükleer güçlerini genişletmeyi tercih etmesi ihtimali bulunuyor.
