Epsteinvari Tumpane’in 'ABD üsleri' listesi: Ülkeyi nasıl terk ettiler.. Soğuk savaştan 'sıcak' anılar.. Kadınlarının yaşamı.. Amerikan işi düğün

1974’teki Kıbrıs Barış Harekatı’ndan sonra Türkiye’ye uygulanan silah ambargosunun kaldırılmaması nedeniyle Süleyman Demirel’in Başbakanlığında 25 Temmuz 1975 tarihli Bakanlar Kurulu kararnamesi ile Türkiye’deki Amerikan üs ve tesisleri kapatıldı. 5 bine yakın Amerikalı asker ve sivil personel sınır dışı edildi.Silah ambargosu 1978 yılının Eylül ayı sonunda ABD Kongresi’nin kararı ile kaldırıldı.

Dönemin Başbakanı Bülent Ecevit ABD üslerinin yeniden açıldığını açıkladı ancak üslerin bir kısmı faaliyetteydi. 12 Eylül darbesi sonrasında ise tamamı yeniden açılan üslerin 1990’larda soğuk savaşın sona ermesi ile birlikte ABD tarafından tamamen kapatılması süreci başladı.NATO görevi nedeniyle Adana’daki İncirlik hariç çok sayıda ABD üssünden binlerce ABD’li asker ve sivil personel zamanla Türkiye’den ayrıldı.

Türkiye’deki ABD üslerinden en önemlisi olan Ankara Balgat’taki TUSLOG DET-30 üssü de 1993’te boşaltıldı.

Geriye Türkiye’de yıllarca kalıp sıcak dostluklar kuran kimi Amerikalıların çektikleri tarihi belge niteliğindeki fotoğraf kareleri ve “sıcak anılar” kaldı.Amerikalılar’ın “soğuk savaş” yıllarında SSCB’yi izlemek için kurduğu Karamürsel TUSLOG DET-3 Radar Üssü…AMERİKALI “KARAMÜRSEL VELEDLERİ”Ülkelerine dönen Amerikalılar geçmiş yıllarda sık sık Türkiye’ye geldiler ve anılarını tazelediler.

Türkiye’de bol bol fotoğraflar çektiren Amerikalıların çoğu zamanla ülkelerinde hayatını kaybetti.

Amerikalıların çocukları ve torunları ise birinci derecede yakınlarından miras kalan, Türkiye tarihine de önemli bir kayıt niteliği taşıyan fotoğrafları Türk sosyal medya gruplarında paylaşıyorlar.Üs çalışanlarının çocukları da anne ve babaları gibi Türkiye’yi özlemle anıyorlar ve fotoğraf paylaşımları ile anılarından kayıp parçaları yerine koymaya çalışıyorlar.

Facebook’ta “KaramurselBrats” (Karamürsel veledleri) gibi gruplar kuran Amerikalıların çocukları aynı zamanda kendi aralarında da iletişim kurmaya çalışıyorlar.Karamürsel’de ABD Radar Üssü’nde (TUSLOG DET-3) görev yapan Amerikalı personelin çocukları birbirleri ile iletişim halinde. “KaramurselBrats” (Karamürsel veledleri) bunlardan biri…Karamürsel TUSLOG Anaokulu…Küçük bir kasaba iken Amerikan üssü kurulduktan sonra farklı bir çehreye bürünen Karamürsel’de 1960’larda ve 70’lerde önemli ekonomik ve sosyal değişimler yaşandı. 1970’lerin yoğun politik ortamında Amerikalıların oturduğu mahallenin “Amerikan Mahallesi” olarak isimlendirilmesi zaman zaman Belediye Meclisi’nde tartışma konusu oldu ve her seferinde Adalet Partililerin oyları ile isim değişikliği teklifleri reddedildi.Amerikalıların oturduğu Amerikan Mahallesi…Her Amerikan üssünün olduğu yerde yaşanan konut arzı sıkıntısı Karamürsel’de de yaşandı ve konut kooperatifleri kurularak bu sorun aşılmaya çalışıldı.

Üslerin tam faal olduğu yıllarda Karamürsel’de çarşıda, pazarda dolaşan, araba kullanan Amerikalı kadınlar yaşam tarzlarıyla, kıyafetleri ile ve bebek arabalarıyla dikkat çekiyordu.Amerikalılar (belki de farkında olmadan) Türkiye’nin “küçük Amerika” olması yolundaki sosyolojik dönüşüme de önemli katkılar sağlıyorlardı.

Yıllar sonra Karamürsel’de görev yapmış halen hayatta olan Amerikalıların üste çalışan Türkleri ve Türkiye’yi hala unutamadıkları sosyal medya yorumlarına yansıyor.Karamürsel’de Amerikalı üs çalışanlarının çocukları ise anne ve babalarının Türklerle kurdukları dostluk köprüsünü günümüzde de sosyal medya üzerinden yeniden kurmaya çalışıyorlar.Bir Amerikalı TUSLOG çalışanı ya da eşi Karamürsel’de bebeği ile çarşıda dolaşıyor…Geniş parasal ve teknolojik imkanlara sahip Amerikalılardan geriye kalan fotoğraflar ise “Soğuk Savaş”ın “sıcak yüzü” olarak nitelendiriliyor.

Türk halkı arasında esprili dilde kullanılan meşhur “Karamürsel sepeti” de geçmiş yıllarda Amerikalıların vizörüne girmiş.Amerikalıların vizöründen “Karamürsel sepeti”…EŞSİZ FOTOĞRAFLAR NOSTALJİ GRUPLARINDASinop, Samsun, Ankara gibi üs bölgelerinde de bugün hayatta olmayan Amerikalıların çektikleri fotoğraf kareleri Facebook, Instagram, X’ten nostalji amaçlı paylaşılmaya devam ediliyor.

Sinop’ta Kevin Reichley’in yayınladığı Sinop kareleri Facebook'taki Sinop hemşehri gruplarında ve nostalji sayfalarında büyük ilgi görüyor, aynı zamanda bölgenin yakın tarihine de ışık tutuyor.Ankara’da TUSLOG içinde kurulan Amerikan Okulu’nun mezunlarının kurduğu “Trojans” adlı Facebook grubunda ise mesaj etkileşimi hayli yüksek.

Ayrıca Türkiye’de görev yapmış Barış Gönüllüleri’nden hayatta olanlar veya ölenlerin çocukları yine sosyal medya üzerinden anı paylaşımı yapıyorlar.Sinop’ta yıllar önce Radar Üssü’nde görev yapan Kevin Reichley 2023’te geldiği Sinop’ta Türk dostları ile buluştu…Kevin Reichley’in yayınladığı yıllar önce Sinop’ta kendi çektiği ya da arkadaşlarından topladığı fotoğraflar Sinop’un hemşehri gruplarında en fazla paylaşılan fotoğraflar…TÜRK ÜS ÇALIŞANLARI AMERİKALI ÇİFTİN NİKAH ŞAHİDİYıl 1957.

Türkiye’deki Adana İncirlik’ten sonra ikinci Amerikan Üssü Ankara’da kuruluyor.

Türkiye’de Amerikan üslerinde çalışanların sayısı giderek artıyor ve bu artışın en fazla olduğu Amerikan üssünün bulunduğu yer ise Ankara.Ankara’da aynı zamanda Amerikan Yardım Heyeti gibi kuruluşlarda görev yapan Amerikalılar da var.

Sosyal medyada paylaşılan fotoğraf serisi Ankara’da bir Amerikalı çiftin nikah ve düğün töreninden.Ankara ve Samsun’da görev yapan Baerst kardeşlerden küçük kardeşin nikah ve düğün töreni; sessiz bir film şeridi gibi 1950’lerin Ankara’sında zamanda yolculuğa çıkarıyor.

Nikahta üs çalışanları Türkler de Amerikalı çifti bu mutlu günlerinde yalnız bırakmıyorlar.TUSLOG çalışanı Louis ve Charlotte Baerst'in Ankara'da gerçekleşen nikahında dini ritüel ise Papaz yetkisinde bir Amerikalı asker tarafından yerine getiriliyor.Fotoğrafları çeken ise damadın yine üs çalışanı olan ağabeyi Andrew Baerst.

Fotoğraf analizinden nikah ve düğün hazırlıklarının Çankaya’da bir konutta yapıldığı, nikahın Gençlik Parkı’ndaki Nikah Salonu’nda, düğünün de Bulvar Palas’ta yapıldığı tahmin edilmekte.Gelinin yakınlarından anne ve baba dikkat çekerken damat tarafından ise sadece kız kardeş fark ediliyor.

Yıllar sonra Baerst’lerin çocukları tarafından internette yayınlanan diğer kareler ise, az sayıda kişinin fotoğraf çekme imkanına sahip olduğu o yılların Türkiye’sini yansıtan çok özel kareler olarak tarihe geçiyor.Yıl 1957…Baerst çiftinin nikah töreni Gençlik Parkı’nda…Davetliler arasında üs çalışanları da var…TELEKS MESAJINDA 9 TUSLOGABD radar üslerinin gizli bölümleri sosyal medya ile açığa çıktı…Fotoğrafın Karamürsel ya da Sinop’taki radar üssünden olabileceği tahmin ediliyor…2000'li yıllardan itibaren internetin gelişmesi ve yaygınlaşması birlikte dışarıdan çok merak edilen ancak az sayıda Türk vatandaşının görme imkanına sahip olduğu Amerikan üslerinin çok gizli bölümlerinin de fotoğrafları yayınlanmaya başladı.

Amerikalıların SSCB’yi izlemek için kurdukları radar üslerinden ilk fotoğraflar da nostalji sayfalarında yerini aldı.ABD üslerinin Türkiye’deki ABD Hava Kuvvetleri’ne bağlı TUSLOG üslerinin en tepedeki sivil yöneticisi konumundaki John David Tumpane’in “Viski ve Kutsal Su” kitabında yer alan bilgilere göre Türkiye’deki 1970’li yıllardaki TUSLOG üsleri teleks mesaj sıralaması, şimdiye kadar ifade edilen rakamlardaki önemli bir çelişkiyi de ortaya çıkardı.Ankara’daki TUSLOG DET-30 üssündeki rakam Türkiye’de şimdiye kadar hep 30 Amerikan üssünün olduğu şeklinde yorumlanmaktaydı.

Akademik çalışmalarda da hep “30” rakamı veri olarak gösterildi.

Samsun’daki radar üssü de Amerikalılar tarafından TUSLOG DET 3-1 olarak tanımlanmıştı.Aradaki (-) işareti ise çok zor farkediliyordu.

Bu yanılgı yıllar sonra Odatv’nin gündeme getirdiği Amerikan üslerine lojistik hizmet sunan Tumpane şirketinin yöneticisi John David Tumpane’in kitabında Türkiye’de ikili anlaşmalar üzerine kurulan Amerikan üsleri ile ilgili en net veri de ortaya çıkmış oldu.Türkiye’deki ABD Hava Kuvvetleri’nin (TUSLOG) lojistik ihtiyaçlarını yerine getiren Tumpane şirketinin bir çalışanı ailesi ile Karamürsel’de…Yıl 1960Tumpane tarafından yayınlanan ABD üsleri teleks sıralamasında şöyle:“MSG CO-12-16-33ADANA, TUSLOG DETACHMENT 10ANKARA, TUSLOG DETACHMENT 30DİYARBAKIR, TUSLOG DETACHMENT 8İSTANBUL, TUSLOG DETACHMENT 28İZMİR, TUSLOG DETACHMENT 20KARAMÜRSEL, TUSLOG DETACHMENT 3SAMSUN, TUSLOG DETACHMENT 3-1SİNOP, TUSLOG DETACHMENT 4TRABZON, TUSLOGSamsun’daki TUSLOG DET 3-1…Odatv.com