Haber Detayı
Gizli zam yapanlar mercek altında
Resmî Gazete’de yayımlandı, 31 Ocak itibarıyla kuver, masa ve servis ücretleri yasaklandı. Ancak bazı işletmelerin yüzde 15’e varan bu bedelleri fiyata yansıtarak, menüye ‘gizli’ zam yapması üzerine Ticaret Bakanlığı harekete geçti. “Haksız fiyat artışı” kriterine takılan Michelin yıldızlı bir işletmeye 2 milyon TL’ye yakın idari para cezası kesileceğini duyurdu. İşletmeler sıkı denetim altında. Öte yandan ‘zorunlu’ bahşişin kalkmasıyla birlikte bazı işletmeler ‘gönüllü’ bahşiş uygulamasına başladı. Gelin nedir bu ‘gönüllü’ bahşiş ve ‘gizli’ zam yapanları nereye şikâyet edeceğiz bakalım.
‘ZORUNLU’ BAHŞİŞ VE KUVER EKONOMİK DEĞİL AHLAKİ BİR SORUNDU “Yahu adı üzerinde bahşiş!
Zorunlu olur mu?
Eğer hizmetten memnunsan, gönlünden de kopuyorsa bütçenin uygun olduğu ölçüde verirsin” diyerek son söylenmesi gerekeni başta söylüyor Tüketici Konfederasyonu (TÜKONFED) Başkanı Aydın Ağaoğlu ve ekliyor: “Yaşanan sorun, ticari ya da ekonomik değil tamamen ahlaki.”Ticaret Bakanlığı bir süredir fiyat etiketlerinde yaşanan fahiş artışlar üzerine çalışıyordu.
Önce, 1 Ocak 2024 itibarıyla Fiyat Etiketi Yönetmeliği’nde değişikliğe giderek restoran ve kafelerin girişine tüketicilerin kolaylıkla görebileceği ve okunabilir olacak şekilde fiyat listelerinin asılması zorunluluğu geldi.YASAYI SUİİSTİMAL ETTİLER TÜKONFED Başkanı Ağaoğlu, “Böylelikle, tüketici daha restorana girmeden, yemeğinin son fiyatını bilecekti.
Ama bazı işletmeler kuver, masa ücreti, zorunlu bahşiş gibi ekstralarla uygulamayı suiistimal ettiler” diyor ve şu örneği veriyor:“Diyelim, kapıda ‘çorba 100 TL’ yazıyor, cebinizde de tam para var.
Afiyetle içiyorsunuz.
Ama hesap bir geliyor, bahşiş ve kuverle 150 lira.
İyi de ben sadece çorba içtim, cebimde de 150 lira yok.
İşte tüketicinin öngöremediği bu ve benzeri hesapların önüne geçmek için ‘zorunlu’ servis, kuver ve masa ücreti gibi ekstralar 31 Ocak’ta resmî gazetede yayımlanan başka bir yönetmelikle yasaklandı.”ÖDEMEK ZORUNDA DEĞİLSİN“Yasaklanmamış olsaydı bile, hatırlatmak isterim ki, Tüketici Koruma Kanunu’nun 6. maddesi ‘bir mal ya da hizmetin satışı sırasında tüketiciyi başka bir mal ya da hizmet almaya zorlayamazsın’ der.
Nasıl gömlek alırken ceket alman için kimse zorlayamazsa, çorba içtin diye salata ya da ekmek yemeye, su içmeye ya da yemeğinizi yediğiniz masa için para ödemeye sizi zorlayamazlar.
Hizmeti sunan garsona da ‘işini yaptı’ diye ‘zorla’ bahşiş vermek zorunda değilsiniz.
Yine Tüketici Kanunu 7. maddesi, ‘Özellikle sipariş edilmeyen mal ya da hizmetle alakalı işletmeler tüketici aleyhine bir hak öne süremez.
Tüketicinin sessiz kalması ya da sunulan ürünün/ hizmetin tüketilmiş olması da ‘kabul’ beyanı olarak yorumlanamaz’ demekte.
Ama uygulanmıyordu.”2 MİLYON LİRAYA YAKIN CEZADevletin zorunlu bahşiş ve kuver uygulamasını kaldırmasının ardından bazı restoranların bu bedelleri menü fiyatlarına yansıttığı iddia edildi.
Bu kapsamda tadım menüsü fiyatına 1500 lira zam yapan Michelin yıldızlı bir restorana, Ticaret Bakanlığı ‘haksız fiyat artışı’ sebebiyle 1 milyon 860 bin 170 lira idari para cezası uygulanacağını duyurdu, “Kanunun amir hükmünü çeşitli yöntemlerle baypas etmeye çalışanlara müsaade edilmeyecektir” denildi.‘GİZLİ ZAM’ YAPANLARI ŞİKÂYET EDİN Sıkı denetimler devam etse de her restorana bir denetçi dikmenin mümkün olmadığı ve işin biraz da tüketiciye düştüğünü söylüyor Ağaoğlu ve diyor ki: “Eğer yasaya rağmen sizden hâlâ ‘ekstra’ talep eden ya da ‘ekstra’ talep olmasa bile fiyatlarına ‘gizli’ zam yapan, yüzde 10-15 servis ücretini otomatik olarak fiyatlara yansıtan işletmeler varsa;1.
Elinizdeki fiş ya da fatura,2.
Ya da önceki fiyat listesinin görüntüsüne yeni listenin görüntüsü ya da fişi de ekleyerek, isterseniz CİMER, isterseniz ‘Haksız Fiyat Artışı’ uygulamaları ya da ‘Reklam Kurulu’na şikâyet edebilirsiniz.
Bakanlık o işletmelere gerekli cezaları verecektir.3.
Direkt Tüketici Heyetlerine başvurarak da ödediğiniz fazla ücreti geri alabilirsiniz.
Ramazan kapıda.
Aynı şekilde ramazanı fırsat bilerek fahiş fiyatla ürün satanı da aynı kanallarla şikâyet edebilirsiniz.
Ki geçen hafta bir zincir markette domatesin kilosu 150, limon 120 liraydı, bunu kabul etmek mümkün değil.”SERVİS ÜCRETİ BİTTİ POS’TAN ‘GÖNÜLLÜ’ BAHŞİŞ GELDİ Kuver ve servis ücreti alması yasaklanan restoranlardan bazıları ise yurtdışındakine benzer bir ‘gönüllü’ bahşiş sistemine geçti.
Cuma akşamı, 5 kadın arkadaş Göktürk’te bir restorana gittik, garsonumuz da gayet ilgiliydi.
İyi bir akşam geçirdik sayesinde, ‘Ye git!
Masayı başkasına vereceğim’ gibi bir baskı yoktu üzerimizde.Neyse, hesap geldi. ‘Karttan bahşiş verip, veremeyeceğimizi’ sorduk.
Garsonumuz ne kadar vermek istediğimizi sordu; “Yüzde 8, yüzde 10 ya da yüzde 15?” Yüzde 10 dedik, 10 bin 200 liralık hesaba bahşiş otomatik eklendi ve totalde 11 bin 250 lira ödedik.
Yani seçtiğimiz oran otomatik POS’a yansıdı.
Böylelikle çalışanlar, bahşişini resmi olarak alırken, kayıtdışılık da ortadan kalkıyor.
Ancak ödenen bahşişten vergi kesildiğini de eklemek isterim.
Yani verdiğimiz 1100 liranın sadece 700-800 lirası garsonun cebine girecek.
Masadaki 4 kadın arkadaşım da yan masadaki tanıdıklar da yeni bahşiş modelinin zorunluya kıyasla daha insaflı olduğu kanısındaydı.KREDİ KARTI BAHŞİŞİNDEN VERGİ ALINMASIN“Ama” diyor TÜKONFED Başkanı Aydın Ağaoğlu, “İşletme umuyorum ki bahşiş miktarını kendi kazancı gibi göstermiyor ve verdiğimiz bahşişler gerçekten çalışanın kendisine gidiyordur.
Bir önerim de şu; yetkililerin bahşişten vergi almayacak bir düzenleme yapması kayıtdışılığı önlemek adına büyük kolaylık sağlar.”
