Çin’de güç savaşı açığa çıktı: Ordunun 2 numarası soruşturma altında

Çin Komünist Partisi’nin tepesinde bir güç mücadelesi yaşandığına dair söylentiler, Devlet Başkanı Şi Cinping’in (Xi Jinping) ülkenin en üst düzey generallerinden birini soruşturmaya aldırmasıyla yeniden gündeme geldi.

Çin’in Merkez Askeri Komisyonu’nda kilit konumda bulunan General Zhang Youxia, “ciddi disiplin ve hukuk ihlali şüphesi” gerekçesiyle resmen soruşturma kapsamına alındı.

Zhang’la birlikte yakın bir yardımcısının da aynı kapsamda incelendiği açıklandı.

Zhang Youxia, Çin’de ordunun en üst karar organı kabul edilen Merkez Askeri Komisyonu’nun en yüksek rütbeli generali konumundaydı.

The Times'ın haberine göre, Çin’in kapalı ve şeffaf olmayan siyasi yapısında, askeri yapı resmi hükümetten daha güçlü bir etkiye sahip görülüyor.

Komisyonun başkanlığını Xi yürütürken, Zhang ise uzun süre Xi’nin kıdemli başkan yardımcısı olarak görev yaptı.

Pekin kulislerinde geçen yıl boyunca Xi ile Zhang arasında bir çekişme yaşandığına dair iddialar dile getiriliyordu.

Zhang’ın, üst düzey askeri yapı içinde Xi’ye tamamen bağlı olmayan son güçlü isimlerden biri olduğu ileri sürülüyordu.

Hatta bazı muhalif kaynaklar, Zhang’ın gizli bir askeri darbe girişiminde bulunduğunu ve Xi’nin “sembolik bir komutan” haline getirildiğini öne sürmüştü.

Ancak son gelişme, bunun tersine işaret eder nitelikte yorumlandı: Xi’nin son üç yılda askeri hiyerarşideki üst kadroları tek tek tasfiye ederek ordunun kontrolünü fiilen eline aldığı değerlendirmesi öne çıktı.

TAYVAN POLİTİKASI ÇATLAĞI İDDİASI İddiaya göre Xi ile Zhang arasındaki en önemli anlaşmazlık başlıklarından biri, Tayvan’a yönelik politika oldu.

Gençliğinde Çin-Vietnam Savaşı döneminde askeri tecrübe kazanan Zhang’ın, olası bir çatışmada Çin’in başarı şansına Xi kadar “iddialı” yaklaşmadığı ileri sürüldü.

Zhang, Xi gibi Çin’de “princeling” olarak bilinen, devrim döneminin üst düzey kadrolarının çocuklarından oluşan siyasi elit kuşağa mensup.

Zhang’ın babası, Kızıl Ordu’nun önemli isimlerinden General Zhang Zongxun; Xi’nin babası Xi Zhongxun da benzer şekilde üst düzey görevlerde bulunmuş bir isim olarak biliniyor.

İki ismin çocukluk yıllarından bu yana birbirini tanıdığı, Xi’nin liderlik yolunun açılmasıyla birlikte Zhang’ın doğal bir askeri müttefik olarak görüldüğü ifade ediliyor.

Zhang’ın soruşturma kapsamına alınması, Çin siyasetinde tarihteki büyük tasfiyelerle karşılaştırılmaya başlandı.

Metinde, 1971’de Mao’nun savunma bakanı ve halefi olarak görülen Lin Biao’nun, darbe girişimi iddiaları sonrası kaçarken hayatını kaybettiği olay hatırlatılıyor.

Bu benzetmenin, Çin’de askeri elit içindeki tasfiyelerin boyutuna işaret ettiği yorumları yapılıyor.

Analizlere göre, son dönemde art arda gelen tasfiyeler, Çin Komünist Partisi yönetiminde 1989’dan bu yana görülen en büyük güç değişimlerinden biri olabilir.

Tiananmen olaylarının ardından Deng Xiaoping’in yaptığı geniş çaplı görevden almalarla kıyaslanan bu süreçte, Xi’nin etrafında artık rakip sayılabilecek “veteran” bir kadronun kalmadığı, Xi’nin Mao’dan bu yana en tartışmasız lider konumuna geldiği ifade ediliyor.

ORDU REFORMU VE “YOLSUZLUK” DALGASI Zhang’ın yükselişi ve düşüşünün öneminin, Çin ordusunda yürütülen büyük modernizasyon süreci ile bağlantılı olduğu vurgulanıyor.

Xi ve Zhang döneminde Çin’in donanmasının gemi sayısı bakımından dünyanın en büyüğü haline geldiği, hava kuvvetlerinin ve füze sistemlerinin geliştirildiği belirtiliyor.

Bu süreçte özellikle Roket Kuvvetleri içinde ciddi yapısal sorunlar ve yolsuzluk iddiaları gündeme geldi.

Bazı raporlarda kıtalararası balistik füzelerin bulunduğu silolarda paslanma gibi iddialar yer aldı.

Bunun ardından çok sayıda üst düzey subayın soruşturma ve ihraç süreçlerine dahil edildiği aktarıldı. 2023’te dönemin Savunma Bakanı Li Shangfu ile önceki Savunma Bakanı Wei Fenghe görevden düşürülmüştü.

Son 15 ayda ise tasfiyelerin, Merkez Askeri Komisyonu’nun beş kişilik çekirdek yönetimine kadar uzandığı belirtildi.

Son bir yılda üç üst düzey üyenin tasfiye edildiği, siyasi komiser Miao Hua’nın soruşturma geçirip ihraç edildiği, Zhang’ın yardımcısı konumundaki He Weidong’un da görevden alındığı hatırlatıldı.

BİR GENERAL DAHA SORUŞTURMADA Cumartesi günü yapılan açıklamada, Merkez Askeri Komisyonu’nun bir diğer üyesi olan General Liu Zhenli’nin de soruşturma kapsamına alındığı bildirildi.

Komisyonda Xi dışında geriye kalan tek isim olarak ise, “iç disiplin” denetimi için görevlendirildiği belirtilen General Zhang Shengmin kaldı.