Trabzon'da 210 Tescilli Cami: Kentin Türk-İslam Mirası

Trabzon'da 210 Tescilli Camiyle Yaşayan Kültürel Miras Trabzon’da taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli toplam 210 cami bulunuyor.

Bu camilerden 40’ı kent merkezindeki Ortahisar ilçesinde yer alırken, en fazla tescilli camiye sahip ilçe 20 cami ile Sürmene oldu.

Kent genelindeki tescilli camilerin 94’ü vakıf cami statüsünde bulunuyor.

Tarihi ve mimari önemi taşıyan yapılar Trabzon’daki Türk-İslam eserleri arasında en eski cami, 1470 yılında inşa edilen ve günümüzde Bahçecik Mahallesinde bulunan İçkale Camii olarak öne çıkıyor.

Yüzyılın başlarında yapılan Gülbahar Hatun Camii ile İskender Paşa Camii, kentin en anıtsal ve erken dönem Türk-İslam eserleri arasında kabul ediliyor.

Gülbahar Hatun Camii, 1514 yılında Yavuz Sultan Selim’in annesi adına yaptırılmıştır; İskender Paşa Camii ise kente uzun yıllar valilik yapan İskender Paşa tarafından inşa ettirilmiştir.

Kiliseden camiye dönüştürülen tarihi yapılar Kentteki bazı tescilli camiler, geçmişte kilise olarak inşa edilip sonradan camiye çevrilen yapılardan oluşuyor.

Bu grupta ön plana çıkanlar arasında 10. yüzyılda inşa edilen Ortahisar Büyük Fatih Camii ile 13. yüzyılda yapılan Yeni Cuma Camii bulunuyor.

Bu dönüşümlerin önemi, Fatih Sultan Mehmet'in 1461 yılında Trabzon’u fethetmesinin ardından gerçekleşmiş olmasından kaynaklanıyor.

Ayrıca 13. yüzyılda inşa edilip 16. yüzyılda camiye çevrilen Ayasofya, 1916'daki Rus işgali sırasında karargâh, hastane ve depo olarak kullanıldı. 1964 yılında müze haline getirilen yapı, 2013 yılından itibaren vakfiyesine uygun şekilde yeniden cami olarak hizmet vermeye başladı.

Ahşap işlemeli camiler ve yöresel zanaat Trabzon’daki en tezyinatlı ve sanatsal camilerin önemli bir bölümü, 19. yüzyılda yöre mimarisine uygun olarak inşa edilen ahşap işlemeli camilerden oluşuyor.

Bu camiler kent merkezinden çok kırsal alanlarda yoğunlaşıyor; başta Sürmene, Çaykara, Of, Dernekpazarı, Araklı ve Akçaabat olmak üzere birçok ilçede örnekleri bulunuyor.

Yerel imkânlarla halk tarafından yaptırılan bu ahşap camilerde özellikle harim kapıları, mahfil katları, tavan göbekleri, mihrap, minber ve vaaz kürsüleri adeta birer sanat eseri niteliği taşıyor.

Önemli ahşap tezyinatlı vakıf camileri arasında Araklı-Turnalı; Arsin-Atayurt; Çaykara Taşören, Taşkıran, Filak, Kabataş ve Akdoğan; Dernekpazarı Güney, Kondu, Günebakan ve Taşçılar; Hayrat-Dereyurt; Sürmene Kuşluca ve Karacakaya; Of Bölümlü Mithatpaşa camileri sayılabilir.

Restorasyon çalışmaları ve vakıf bilinci Tescilli camilerden mülkiyeti Vakıflar'a ait olanların büyük bölümü restorasyon çalışmalarıyla korunuyor.

Kentte bulunan yaklaşık 100 vakıf caminin günümüze sağlam ve özgün biçimde ulaşmasında hem yürütülen kapsamlı restorasyon çalışmalarının hem de toplumda yerleşmiş olan vakıf bilincinin önemli rol oynadığı vurgulanıyor.

Trabzon’un tescilli camileri, tarihî derinliği, mimari çeşitliliği ve restorasyonla korunmuş örnekleriyle şehrin kültürel mirasını yaşatmaya devam ediyor.

TRABZON'DAKİ TESCİLLİ CAMİLER GÖRSELLİĞİ VE MİMARI YAPISIYLA DİKKAT ÇEKİYOR.