Haber Detayı
2,8 gün kaldı: Çökebilir uyarısı
Bilim insanlarının yayımladığı yeni çalışmaya göre, güçlü bir güneş fırtınası sırasında uydu kontrolünün kaybedilmesi halinde Alçak Dünya Yörüngesi’ndeki mega uydu ağları yalnızca 2,8 gün içinde geri dönülmez bir çarpışma zincirine sürüklenebilir.
Bilim insanları, büyük bir güneş fırtınası sırasında uydu kontrolünün kaybedilmesi halinde, Alçak Dünya Yörüngesi’ndeki (LEO) uydu ağlarının yalnızca birkaç gün içinde geri dönülmez çarpışmalarla karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulundu. arXiv’de ön baskı olarak yayımlanan yeni bir çalışmada, Princeton Üniversitesi’nden Sarah Thiele ve ekibi, günümüzde hızla büyüyen uydu mega-takımyıldızlarının “kağıttan kule” kadar kırılgan bir yapıya sahip olduğunu ortaya koydu.
Araştırmaya göre, LEO’daki uydular arasında bir kilometreden daha az mesafede gerçekleşen “yakın geçişler” ortalama her 22 saniyede bir yaşanıyor.
Sadece Starlink uydularında bu tür karşılaşmalar 11 dakikada bir meydana geliyor.
Çalışmada, binlerce uydunun çarpışmaları önlemek için yılda onlarca manevra yapmak zorunda kaldığına dikkat çekilirken, asıl riskin olağan dışı koşullarda ortaya çıktığı vurgulandı.
Bilim insanlarına göre, güneş fırtınaları bu olağan dışı koşulların başında geliyor.
Güneş fırtınaları, Dünya’nın üst atmosferini ısıtarak atmosferin genişlemesine ve uydular üzerindeki sürtünmenin artmasına yol açıyor.
Bu durum, uyduların konumlarının daha zor tahmin edilmesine ve daha fazla yakıt tüketilmesine neden oluyor.
Mayıs 2024’te yaşanan Gannon Güneş Fırtınası sırasında, LEO’daki uyduların yarısından fazlası çarpışmadan kaçınmak için yakıt harcamak zorunda kaldı.
Daha kritik olan ise, güçlü güneş fırtınalarının uyduların seyrüsefer ve iletişim sistemlerini devre dışı bırakabilmesi.
Kontrolün kaybedilmesi hâlinde, uyduların tehlikeden kaçınma imkânı ortadan kalkıyor.
Araştırmacılar bu riski ölçmek için “CRASH Saati” adını verdikleri yeni bir gösterge geliştirdi.
Buna göre, Haziran 2025 itibarıyla, uydu operatörlerinin çarpışma önleme komutlarını gönderememesi durumunda yaklaşık 2,8 gün içinde yıkıcı bir çarpışma yaşanması kaçınılmaz hale geliyor.
Bu sürenin, mega-takımyıldızların yaygınlaşmadığı 2018’de 121 gün olduğu belirtildi.
Daha da çarpıcı olan bulguya göre, kontrolün yalnızca 24 saatliğine kaybedilmesi bile, onlarca yıl sürebilecek Kessler Sendromunu başlatabilecek büyük bir çarpışma ihtimalini yüzde 30 seviyesine çıkarıyor.
Bilim insanları, güneş fırtınalarının genellikle yalnızca bir-iki gün önceden tahmin edilebildiğini ve bu sürenin uydu sistemlerini güvene almak için yeterli olmadığını vurguluyor. 1859’da yaşanan ve kayıtlara geçen en güçlü güneş fırtınası olan Carrington Olayına benzer bir fırtınanın bugün yaşanması durumunda, uydu kontrolünün günlerce hatta haftalarca kaybedilebileceği ifade ediliyor.
Uzmanlar, böyle bir senaryonun küresel iletişimden navigasyona kadar birçok alanda ciddi sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekerek, uydu mega-takımyıldızlarının sunduğu imkanlarla taşıdığı riskler arasında daha gerçekçi bir denge kurulması gerektiğini vurguluyor.
