Kalkınmada Hindistan örneği

Ekonomik kalkınma örnekleri olarak daha çok Çin, Güney Kore modelleri incelenirken Hindistan gündeme pek getirilmez. 2025 verilerine göre gayrisafi yurtiçi hasılası (GSYH-GDP) 4.2 trilyon dolar olan Hindistan nominal olarak dünyanın beşinci büyük ekonomisi.

Satınalma gücü paritesine (purchasing power parity-PPP) göre kişi başına nominal geliri 2 bin 820 dolardan 12 bin 100 dolara yükselen Hindistan dünyanın ABD ve Çin’den sonra ekonomik büyüklük olarak üçüncü ülkesidir.

Hindistan örneği; dünyanın en kalabalık (nüfusu Çin’i aştı), din, dil, etnik, kast olarak çok sayıda kimliğe bölünmüş, feodal yapılı, doğal kaynak zenginliği olmayan, kalkınmada engellerin fazla olduğu bir ülkenin, demokratik düzen içinde kalkınma planı uygulayarak başarılı olması yönünden ilginçtir.

Hindistan, İngiliz kolonisi iken 1947 yılında Pakistan’dan ayrılarak bağımsızlığını kazanmıştır. 1951 yılında kendi modeli ile ilk beş yıllık kalkınma planını uygulamaya koymuştur.

W.

Rostow ’un beş aşamalı gelişme kuramının üçüncü aşaması olan kalkış aşamasına (take-off) 1952 yılında girmiştir.

Aynı yıl Çin’in de kalkış aşamasına girdiği kabul edilir.

Türkiye kalkış aşamasına birinci sanayi kalkınma planının uygulamasıyla 1937 yılında girmiştir.

Hindistan örneği, aşağıdaki özellikleriyle kalkınma sorununa izdüşüm oluşturur. - Teknik olarak iyi hazırlanmış birbirini izleyen beş yıllık kalkınma planları, - Yetkin, kapasiteli, kaliteli uygulayıcı bürokratik teknik kadro, - Devletin, toplumun işbirliğiyle de etkin bir otorite olarak amaca ulaşmak için dürüst, kararlı uygulamaları, - Kalkınmacı devlet anlayışıyla “license ray” olarak bilinen özel ekonomik faaliyetlerin en fazla yoğunlaşılan alanların devletçe kontrolü; özel ekonomik faaliyetlerin, yatırımların koordinasyonu, - Özel kesimin plan doğrultusunda uygulamaları; devlet, özel kesim işbirliği, - İthal ikamesi kalkınma stratejisi I ve II’nci plan dönemlerinde hızlı ithalat artışı, I’nci plan döneminde ithalatın milli gelire oranı yüzde 7.3, II. plan döneminde yüzde 8.7’ye yükselmesiyle, döviz kısıtı sorunu nedeniyle başarılı olunamamasıyla Hindistan ithal ikamesine yönelmiş, büyük, iç pazarı geniş bir ekonomide ithal ikamesi endüstrileşme başarılı sonuç vermesi, - Atıl insan kaynağının üretken hale getirilmesi, insan kaynağını değerlendirme, - İzlenen politikalar, ulaşılacak sonuçlar, amaçlar doğrultusunda toplumun büyük bölümünün uyuşması, desteği, - Kurumsal yapının, ticari ve endüstriyel organizasyonlarının değişmesinin süre alması, Hindistan, on yıllar boyunca belirgin bir büyüme gösterememiş, büyüme 90’lı yıllar sonrası hızlanmış; 2004/8 döneminde yıllık ortalama yüzde 9’a yükselmiştir.

Büyüme hızının artmasında üretken olmayan faaliyetlerin azalmasının, olması gereken alanlarda da yoğunlaşmasının etkili olması.

Hindistan, bağımsızlığın 100’üncü yılını kutlayacakları 2027 hedefleri için daha iddialıdır.

Ödemeler sistemi BRICS’in (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin, Güney Afrika) üyesi olan Hindistan’ın başarılarına karşın, Dünya Bankası’nın belirlediği mutlak yoksulluk sınırı altında halkın yaklaşık dörtte birinin geliri olması, bölgeler arası gelir gelişmesi farklılığı; okumamışlık düzeyi, kurumsal yapı zayıflığı, şeffaflık düzeyi, yolsuzluk algı indeksinin yüksekliği, yargısal prosedür gibi kat etmesi gereken sorunları vardır.