Haber Detayı
4 bin yıllık bir şikayet mektubu, nasıl internet efsanesi oldu?
M.Ö. 1750 yılında düşük kaliteli bakır sattığı için bir müşterisinden fırça yiyen Ea-nasir, bugün sosyal medyanın en sevilen karakterlerinden biri. Tarihin en eski şikayet mektubuna konu olan bu antik tüccarın hikayesi, geçmişin de tıpkı bugünkü gibi "kusurlu" insanlarla dolu olduğunu hatırlatıyor.
İnternet dünyası her gün yeni bir akımı tüketip bir kenara atsa da, yaklaşık 4 bin yıl önce Mezopotamya’da yaşamış bir bakır tüccarı bu kuralı bozmaya devam ediyor.
Ea-nasir adındaki bu antik figür, günümüzde sıradan bir tarihi kişilikten ziyade, sosyal medyanın en sevilen "kötü esnaf" karakterine dönüştü.
Her şey, 2015 yılında Guinness Dünya Rekorları’nın M.Ö. 1750 yılına dayanan bir kil tableti "dünyanın en eski müşteri şikayet mektubu" olarak tanımasıyla başladı.
O günden bu yana Ea-nasir, Mezopotamya’nın en kötü tüccarı olarak dijital kültürün ayrılmaz bir parçası haline geldi.Ea-nasir aslında sanıldığı kadar beceriksiz bir iş adamı olmayabilir.
O dönemde bakır, bugün hayatımızı şekillendiren mikroçipler kadar hayati bir öneme sahipti.
Silahlar, zırhlar ve her türlü alet edevat için temel ham madde olan bakırın ticareti, o devrin en ileri teknolojisini temsil ediyordu.
Ea-nasir da Basra Körfezi'nden getirdiği bakırları, bugünkü Irak sınırları içinde kalan antik Ur şehrindeki saraya ulaştırıyordu.
Yani yapılan işin hacmi ve riski oldukça büyüktü.
Haliyle, parasını ödeyip karşılığında düşük kaliteli mal alan birinin öfkesi de bir o kadar büyük oluyordu.Tarihe geçen o meşhur şikayet mektubunu yazan kişi, Nanni adında başka bir tüccardı.
Nanni'nin kil tablete kazıdığı sitemler sadece kalitesiz bakırla sınırlı kalmıyor.
Ea-nasir'ın yanlış teslimatlar yaptığı, lojistik süreçlerde sürekli gecikmelere neden olduğu ve hepsinden kötüsü, Nanni’nin malları teslim almaya gönderdiği uşaklara kaba davrandığı belirtiliyor.Londra Üniversitesi’nden Profesör Gabriel Moshenska, bu mektupların neden saklandığına dair ilginç teoriler olduğunu söylüyor.
İnternette şaka yollu Ea-nasir’ın "aşağılanmaktan zevk aldığı için bu mektupları biriktirdiği" söylense de, asıl sebep muhtemelen çok daha gerçekçi: Sıradan iş kayıtları.
İş dünyasındaki tartışmalara rağmen bu iki tüccarın birlikte çalışmaya devam etmiş olma ihtimali, bu belgelerin neden bir dosyada saklandığını açıklıyor.Peki, neden 4 bin yıllık bir "kazıklanma" hikayesi bugün hala bu kadar popüler?
Moshenska’ya göre insanlar tarihi karakterlerin de tıpkı bizim gibi hatalar yapmasını, hileye başvurmasını veya hayal kırıklığına uğramasını seviyor.
Geçmişin sadece rahiplerden veya kahraman kralardan ibaret olmadığını, bizim gibi "sıradan" ve kusurlu insanların da o dönemde yaşadığını görmek, tarihi daha ulaşılabilir kılıyor.
Dolandırılmak, maalesef binlerce yıl geçse de her insanın bağ kurabildiği evrensel bir deneyim haline geldi.Ea-nasir artık sadece bir antik dönem figürü değil; güncel haberlerle birleşen, siyasi taşlamalarda kullanılan ve modern ticaret sahtekarlıklarında adı hemen anılan bir sembol.
Örneğin 2021 yılında dev bir emtia şirketinin bakır yerine boyanmış taşlar satın alarak dolandırılması, internet dünyasında hemen "Ea-nasir geri döndü" yorumlarına neden oldu.Arkeologlar ise bu durumdan oldukça memnun.
İnsanları müzeye çeken veya eski Mezopotamya tarihini merak ettiren şey bu tür "saçma" internet şakaları olsa bile, bu ilginin bilim dünyası için harika bir fırsat olduğu düşünülüyor.
Ea-nasir’ın hikayesi, bize nasıl hatırlanacağımızı seçemediğimizi ama arkamızda bıraktığımız kayıtların binlerce yıl sonra bambaşka bir anlam kazanabileceğini gösteriyor.
