Hani ticaret serbestti?

ABD İç Güvenlik Bakanı Kristi Noem, uluslararası sularda iki petrol tankerine yönelik art arda operasyonlar yapıldığını açıkladı.

X sosyal medya hesabından yapılan paylaşımda Noem, biri Atlantik Okyanusu’nun kuzeyinde diğeri Karayipler bölgesinde iki petrol tanker gemisine el konulduğunu duyurdu.

Rusya Ulaştırma Bakanlığı, Amerikan Ordusu’nun açık denizde Bella 1 (daha sonra Marinera ismi ile tescillendi) isimli tankeri ele geçirerek BM Deniz Hukuku Sözleşmesi’ni ihlal ettiğini belirtti.

Rusya Dışişleri Bakanlığı, Washington’dan mürettebatın Rusya’ya dönüşünü engellememesini ve onlara insani ve onurlu bir muamele göstermesi istedi.

HAFTALARCA SÜREN TAKİP Gemilerin isimlerini “Motor Tanker Bella 1” ve “Motor Tanker Sophia” olarak açıklayan Noem, ilk geminin, “haftalarca kaçmaya çalıştığını, takip sırasında bayrağını ve gövdesindeki ismi değiştirdiğini” iddia etti.

Noem, açıklamasının devamında, “Dünyanın suçluları uyarıldı.

Kaçabilirsiniz ama saklanamazsınız.

Amerikan halkını koruma ve uyuşturucu terörizminin finansmanını nerede bulursak bulalım, kesintisiz olarak engelleme misyonumuzdan asla vazgeçmeyeceğiz.” ifadelerini kullandı.

İNGİLTERE’YLE ORTAK OPERASYON İngiltere Savunma Bakanı John Healey de önceki gün Avam Kamarası’nda yaptığı açıklamada, Rus bayraklı gemiye operasyonun İngiltere-ABD ortaklığında yapıldığını söyledi.

İngiltere’nin bu eylemi üç amaca ulaşmak için desteklediğini belirten Healey, “İlk olarak, İran’a karşı yaptırımları uygulamaya koymak.

İkinci olarak, giderek artan kötü niyetli denizcilik faaliyetlerinin yarattığı küresel güvenlik tehdidiyle mücadele etmek.

Üçüncüsü ise, artan tehditler çağında İngiliz vatan savunmasını ve güvenliğini güçlendirmek.” ifadelerini kullandı.

Healey raporlara göre, geminin dört yıllık bir süre zarfında yaklaşık 7,3 milyon varil İran ham petrolü taşıdığını belirtti.

BAYRAK DEVLETİNİN İZNİ ALINMADI Uluslararası deniz hukukuna göre, açık denizlerde bayrak devletinin ya da kaptanın izni olmadan gemilere çıkılamaz ya da el konulamaz.

Bu yönüyle yapılan saldırı, yalnızca bir yaptırım uygulama eyleminin ötesine geçiyor.

ABD’nin tek taraflı yaptırımlarının da BM Güvenlik Konseyi Kararı olmadığı için bağlayıcı bir yanı bulunmuyor ’21.

YÜZYIL KORSANLIĞI’ Rusya, Bella 1 gemisinin ele geçirilmesini kınadı.

Rusya Ulaştırma Bakanlığı, ABD’nin imzalamadığı 1982 BM Deniz Hukuku Sözleşmesi uyarınca “hiçbir devletin, başka ülkelerin yargı yetkisi altında usulüne uygun olarak kayıtlı gemilere karşı güç kullanma hakkı olmadığını” söyledi.

Rus devlet haber ajansı TASS’a göre de Dışişleri Bakanlığı, ABD’den gemideki Rus vatandaşlarını “anavatanlarına” iade etmesini talep etti.

Rus Milletvekili Leonid Slutsky, ABD’nin uluslararası hukuku ihlal ederek gemiyi ele geçirmesini “21. yüzyıl korsanlığı” olarak nitelendirdi.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ele geçirilme olayı hakkında henüz bir yorumda bulunmadı.

ÇİN’DEN KINAMA Çin de dün ABD’nin Rus tankerini ele geçirmesini “uluslararası hukukun ciddi bir ihlali” olarak kınadı.

Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, haftalık basın toplantısında gazetecilere yaptığı açıklamada, “Çin, uluslararası hukukta dayanağı olmayan ve BM Güvenlik Konseyi tarafından onaylanmayan yasadışı tek taraflı yaptırımlara her zaman karşı çıkmıştır ve BM Şartı’nın amaç ve ilkelerini ihlal eden ve diğer ülkelerin egemenliğini ve güvenliğini ihlal eden her türlü eyleme karşıdır.” dedi.

KONUNUN TÜRKİYE İLE İLGİSİ NE?

ABD Avrupa Komutanlığı (EUCOM)’nın el koyduğu Rus bayraklı tankerin sahip olduğu şirket, ABD tarafından 2024 yılında yaptırım listesine alındı.

Geminin sahibi olan Louis Marine Shipholding Enterprises şirketinin adresi İstanbul Tuzla’da.

Yaptırımın sebebi ise şirketin İran Devrim Muhafızları Ordusu Kudüs Gücü ile olan bağlantısı.

MÜRETTABAT ABD’DE YARGILANABİLİR Konuyla ilgili Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt’e soru soruldu.

Tankere el koyulmasının Rusya ile daha büyük bir çatışmaya yol açıp açmayacağı sorusuna Leavitt doğrudan yanıt vermedi.

Gemiyi “yaptırım uygulanan petrolü taşıyan Venezuela gölge filosu gemisi” olarak nitelendirdi ve gerekirse gemi mürettebatının yargılanmak üzere ABD’ye getirilebileceğini söyledi.

ABD Başsavcısı Pam Bondi, tanker mürettebatına karşı cezai işlem başlatacaklarını açıkladı. 12-13 milyar ton ABD’nin uluslararası hukuku hiçe sayarak yaptığı saldırı, deniz ticaretini büyük ölçüde riske attı.

Yapılan yorumlar ABD’nin bu hukuksuzluğu sonrası Rusya ve Çin gibi büyük filolara sahip ülkelerin atacağı adımlarla birlikte dünya ticaretinin olumsuz etkileneceği yönünde.

Rusya ve Çin itidalli yaklaşarak sadece olayı kınadı.

Ama ABD’nin bir kez daha böyle bir korsanlığı yapmayacağına dair bir garanti yok.

ABD’nin bu hukuksuzluğunun denizlerin çatışma alanlarına dönüştürülmesi tehlikesine yol açacağı belirtiliyor.

Dünya ticaretinin yüzde 90’ı denizlerden yapılıyor.

Son iki yılda ortalama 12,6 milyar tonluk bir yük taşındı.

Korsanlığa karşı alınabilecek önlemler arasında, yük gemilerine eşlik edecek donanma gemilerinden ve silahlandırılmış ticari gemilerden bahsediliyor.

Çin’in Şanghay’da modernize ettiği bir ticaret gemisinin üzerine elektromanyetik İHA fırlatıcı, dikey atım lançerleri ve radarlar dahil çok sayıda konteynerize silah sistemi kurması da dikkat çekti.

Günümüzde Çin bayraklı 10 bin 440 ticaret gemisi var.

Buna karşılık ABD bayraklı gemilerin sayısı yalnızca 80.

ABD sahipli ticaret gemisi sayısı ise bin 702.