"Meclis-i Meşayih Defterleri", 100 yıl sonra kitaplaştırıldı

Osmanlı'nın son döneminde kurulan ve 1925'e kadar dini alanda hizmet veren Meclis-i Meşayih'in defterleri, 100 yılın ardından kitap haline getirilerek araştırmacıların istifadesine sunuldu.Türkiye Diyanet Vakfı İslam Araştırmaları Merkezi (İSAM) tarafından "Meclis-i Meşayih Defterleri" ile "Fususü'l-hikem ve Hususü'l-kelim" adlı eserler için tanıtım programı ve panel düzenlendi.İSAM Dr.

Tayyar Altıkulaç Konferans Salonu'nda gerçekleştirilen programda, eserlerin ilim dünyasına kazandırılma süreci ve muhtevaları ele alındı.İSAM Başkanı Prof.

Dr.

Murteza Bedir, programda yaptığı konuşmada, yayınların çok yoğun bir mesailer harcanarak, uzun editöryal süreçler sonucunda ortaya çıktığını söyledi ve eserlere katkıda bulunanlara teşekkür etti."Meclis-i Meşayih bir ihtiyaca binaen oluştu"Paneli yöneten İslam Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi (IRCICA) Genel Direktörü Prof.

Dr.

Mahmut Erol Kılıç, Meclis-i Meşayih Defterleri'nin uzun yıllardır bazı engeller nedeniyle araştırmacıların hizmetine sunulamadığını, ancak Prof.

Dr.

Hasan Kamil Yılmaz'ın öncülük ettiği çalışmalar sonucunda eserin İSAM tarafından basıldığını belirtti.Kılıç, yeryüzündeki dini ve fikri hareketlerin, düşünce tarihi ve fikir ekolleri içerisinde zamanla kurumsallaşmasının kaçınılmaz olduğuna işaret ederek, "19. yüzyıla kadar ve daha geriye gittiğimizde çok daha serbest ilişkiler ağıyla yürüyen, insan yetiştirme ocaklarından birisi olan tasavvufi faaliyetler, daha esnek regülasyonlara, kurallara tabiydi.

Zaman içerisinde her şey yavaş yavaş kurallaşmaya doğru gitti.

Meclis-i Meşayih de bir ihtiyaca binaen oluştu.

Özellikle genç araştırmacı arkadaşlar, bu belgeler üzerine kafa yorarak sonuçlara varacaklar." dedi."Defterler latinize edilerek, 15 bin sayfalık birikim meydana çıkarıldı"İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dekanı Prof.

Dr.

Hasan Kamil Yılmaz ise Osmanlı Devleti'nin Tanzimat reformları sürecinde ortaya çıkardığı dini ve idari kurumlardan biri olan Meclis-i Meşayih'ın farklı dönemlerde kamuoyunun gündemine geldiğini söyledi.Kurumun tarihine ve yakın tarihteki yansımalarına ilişkin bilgiler veren Yılmaz, "Meclis-i Meşayih, 1866'dan 1925'e kadar Osmanlı Devleti'nin son, Cumhuriyetin de ilk birkaç yılında hizmet vermiş bir kurum olarak önemli fonksiyonlar icra etmiş." diye konuştu.Yılmaz, 28 Şubat sürecinde ve ardından FETÖ'nün 15 Temmuz darbe girişiminden sonra Meclis-i Meşayih üzerine çeşitli araştırmalar ve toplantılar yapıldığını, toplanan şura tarafından bazı tespit ve temennilerin de yer aldığı bir karar metni hazırlandığını anlattı.Çalışmalar esnasında kurumun arşiv, evrak ve belgelerini görme imkanı bulduğunu aktaran Yılmaz, eserin ortaya çıkış sürecine ilişkin şunları kaydetti: "Meclis-i Meşayih defterleri latinize edilerek, 15 bin sayfalık birikim meydana çıkarıldı.

Daha sonra sayfa sayısı 7-8 bine indirildi.

Eserde akademik alanda çalışma yapmak isteyenlerin, tarih sahasında, tasavvuf alanında, antropoloji, sosyoloji gibi Osmanlı tarihiyle ilgilenen arkadaşların istifade edeceği pek çok malumat yer alıyor."Program Doç.

Dr.

Ayhan Işık ve Prof.

Dr.

Ekrem Demirli'nin eserlerin felsefi derinliği ve yayına hazırlık süreçlerine ilişkin bilgi ve değerlendirmelerini paylaşmasıyla sona erdi.Yayınlar hakkındaToplam 9 ciltlik "Meclis-i Meşayih Defterleri", Osmanlı Devleti'nin Tanzimat reformları sürecinde ihdas edilen kurumun arşivinde yer alan kayıtları, şeyh atamalarından tekke teftişlerine, icazetnamelerden maaş cetvellerine kadar zengin bir evrak yelpazesiyle sunuyor.Devlet nezdinde tarikatların ve tekke hayatının tanzimi ve denetlenmesinde merkezi bir rol üstlenen Meclis-i Meşayih'in arşivlerinde yer alan kayıtlar, hem Osmanlı bürokrasisinin işleyişine hem de tarikatların iç dinamiklerine dair veriler barındırıyor.Prof.

Dr.

Hasan Kamil Yılmaz, Doç.

Dr.

Ayhan Işık ve Dr.

Meliha Aydınlı'nın editörlüğünde hazırlanan eserin tarih, sosyoloji, antropoloji ve tasavvuf tarihi gibi alanlarda yapılacak çalışmalara kaynaklık etmesi hedefleniyor.Muhyiddin İbnü'l-Arabi'nin hicri 627'de kaleme aldığı "Fususü'l-hikem ve Hususü'l-kelim" isimli eseri ise İslam düşünce tarihinin en temel metinlerinden biri olarak kabul ediliyor.Çalışma, İbnü'l-Arabi'nin tarih boyunca farklı kesimler tarafından rağbet gören ve üzerine onlarca şerh, haşiye ve talik kaleme alınarak çeşitli dillere tercüme edilen eserin İstanbul'daki Türk ve İslam Eserleri Müzesi'nde bulunan nüshası esas alınarak hazırlandı.Gözden geçirilmiş ikinci baskıda yeniden nüsha mukabelesi yapılarak, çalışma İSAM Tahkikli Neşir Esasları'na (İTNES) uygun hale getirildi.