Haber Detayı
Kanser vakalarında patlama yaşanıyor
Küresel kanser vakaları 1990’dan bu yana iki katından fazla artarak 2023’te 18,5 milyona ulaştı. Araştırmalara göre kanserden kaynaklanan ölümlerin yüzde 40’tan fazlası önlenebilir risk faktörleriyle bağlantılı.
Dünya genelinde kanser yükü son 30 yılda dramatik biçimde arttı. 1990’dan bu yana yeni kanser vakaları iki katından fazla yükselerek 2023 itibarıyla 18,5 milyona çıktı.
Aynı dönemde yıllık kanser ölümleri yüzde 74 artışla 10,4 milyona ulaştı.
Bu veriler, melanom dışı cilt kanserleri hariç tutulduğunda elde edildi.Vaka ve ölümlerin büyük bölümü artık düşük ve orta gelirli ülkelerde görülüyor.
Uzmanlar, bu artışın küresel sağlık sistemleri üzerinde ciddi bir baskı oluşturduğuna dikkat çekiyor.ÖNLEBİLİR RİSKLER ÖN PLANDAAraştırmaya göre, dünya genelindeki kanser ölümlerinin yüzde 40’ından fazlası tütün kullanımı, sağlıksız beslenme ve yüksek kan şekeri gibi 44 değiştirilebilir risk faktörüyle ilişkili.
Bu durum, etkili halk sağlığı politikalarıyla milyonlarca ölümün önlenebileceğine işaret ediyor.Davranışsal risk faktörleri, tüm gelir gruplarında kanser ölümlerinin en büyük nedenleri arasında yer alıyor.
Tütün kullanımı tek başına küresel kanser ölümlerinin yüzde 21’inden sorumlu.
Düşük gelirli ülkelerde ise en önemli risk faktörü güvensiz cinsel ilişki olarak öne çıkıyor.2050 İÇİN ENDİŞE VERİCİ PROJEKSİYONLARAraştırmacılar, mevcut eğilimlerin devam etmesi halinde önümüzdeki 25 yılda küresel kanser vakalarının yüzde 61 artarak 2050’de yıllık 30,5 milyon yeni tanıya ulaşacağını öngörüyor.
Aynı dönemde yıllık kanser ölümlerinin de yaklaşık yüzde 75 artarak 18,6 milyona çıkması bekleniyor.Bu artışın temel nedenleri arasında dünya nüfusunun büyümesi ve yaşlanması yer alıyor.
Yaşa göre düzeltilmiş kanser ölüm oranları küresel ölçekte düşüş gösterse de bu iyileşme tüm ülkelere eşit şekilde yansımıyor.GELİR DÜZEYLERİ ARASINDA DERİN UÇURUM1990 ile 2023 arasında yaşa göre standardize edilmiş kanser ölüm oranları dünya genelinde yüzde 24 azalırken, bu düşüş ağırlıklı olarak yüksek ve üst-orta gelirli ülkelerde gerçekleşti.
Buna karşılık düşük ve alt-orta gelirli ülkelerde hem kanser görülme sıklığı hem de ölüm oranları artmaya devam etti.2023’te en sık teşhis edilen kanser türü meme kanseri olurken, soluk borusu, bronş ve akciğer kanseri küresel ölçekte en fazla ölüme yol açan kanser türü olarak kaydedildi.UZMANLARDAN KÜRESEL EYLEM ÇAĞRISIÇalışmanın başyazarı, Washington Üniversitesi bünyesindeki Institute for Health Metrics and Evaluation’dan Dr.
Lisa Force, kanser yükünün önümüzdeki yıllarda özellikle kaynakları sınırlı ülkelerde hızla artacağını vurguladı.
Force, kanser kontrol politikalarının küresel sağlık gündeminde yeterince önceliklendirilmediğine dikkat çekti.Araştırma, Global Burden of Disease Study Cancer Collaborators tarafından yürütüldü ve sonuçları The Lancet dergisinde yayımlandı.
Çalışma, 1990–2023 dönemini kapsayan verilerle 204 ülke ve bölgede 47 kanser türünü ve 44 risk faktörünü inceledi.Uzmanlar, artan kanser yüküne karşı hükümetlerin ve politika yapıcıların daha güçlü önleme programları geliştirmesi, erken tanıyı yaygınlaştırması ve etkili tedavilere erişimi artırması gerektiğini vurguluyor.
Aksi halde küresel ölçekte kanser, önümüzdeki on yıllarda çok daha ağır bir sağlık krizine dönüşme riski taşıyor.
