Seddülbahir Kalesi EMYA 2026'ya Aday: Çanakkale'nin Gazi Müzesi

Seddülbahir Kalesi EMYA 2026 adaylığıyla Avrupa sahnesinde Çanakkale Savaşları’nın yaşandığı Tarihi Gelibolu Yarımadasındaki, bir asır sonra kapsamlı restorasyonla ayağa kaldırılan Seddülbahir Kalesi, Avrupa’nın en prestijli müzecilik ödüllerinden European Museum of the Year Award (EMYA) 2026 programına aday gösterildi.

Kale, Çanakkale Boğazı’nı geçmek isteyen itilaf donanmalarının 3 Kasım 1914’te ilk bombaladığı ve ilk şehitlerin verildiği nokta olarak tarihte ayrı bir yere sahip.

Restorasyon süreci ve açılış Tarihi yapının doğa şartları ve bir asırlık zaman içinde oluşan tahribatını gidermek amacıyla Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı tarafından 2015 yılında başlatılan restorasyon ve çevre düzenlemesi çalışmaları tamamlandı.

Çalışmaların ardından kale, 18 Mart Şehitleri Anma Günü ve Çanakkale Deniz Zaferi’nin 108’inci yıldönümünde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından ziyarete açıldı.

Müze koleksiyonu ve sergileme Seddülbahir Kalesi Müzesinde ziyaretçiler, kalenin 17. yüzyıldan günümüze uzanan tarihi hakkında bilgilendiriliyor; 1915 Çanakkale Savaşları’nda burada yaşanan bölümler, döneme ait savaş malzemeleri ve belgeler sergileniyor.

Ziyaretçiler aynı zamanda ilk şehitlerin bulunduğu kabristanı görebiliyor.

Müze teşhirinde yer alan buluntular arasında Osmanlı asker künyeleri, Fransız cep saati, Osmanlı el bombası, Krupp topu namlu temizleme harbisi, Fransız ve Senegal asker palaları, Osmanlı mavzer süngüleri, Osmanlı süngü kını, Osmanlı palaska barutluğu, Osmanlı, Fransız ve Avustralya asker üniforması kol düğmeleri, mermiler ve Fransız mühimmat sandığı gibi savaşın izlerini taşıyan materyaller bulunuyor.

EMYA adaylığı üzerine değerlendirme Seddülbahir Kalesi’nin EMYA 2026 adaylığını değerlendiren Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanı İsmail Kaşdemir şu açıklamayı yaptı: "Çanakkale Tarihi Alan’da bulunan Seddülbahir Kalesi, Avrupa’da yılın en iyi müzesi ödülüne aday oldu.

Kültür ve Turizm Bakanımız Sayın Mehmet Nuri Ersoy’un da duyurduğu gibi, Haziran ayında İspanya’da yapılacak olan yarışmanın sonucunda Seddülbahir Kalesi’nin Avrupa’da yılın en iyi müzesi ödülünü alacağını düşünüyoruz.

Tarihi Alan Başkanlığı olarak çok heyecanlıyız, çok da iddialıyız.

Çünkü Tarihi Alan Başkanlığı olarak Çanakkale’deki bütün tarihi mekanları özgürlüğünü koruyarak ama modern bir bakışla ziyarete açık hale getiriyoruz ve bütün tarihi mekanlara müze konseptinde işlev veriyoruz.

Bugüne kadar da çok başarılı işler ortaya çıktı" Kaşdemir sözlerine şöyle devam etti: "Tabii ki Seddülbahir Kalesi’nin tarihi derinliği var.

Seddülbahir Kalesi, yüzyıllar boyunca Çanakkale Boğazı’nın girişinde, Çanakkale Boğazı’na muhafızlık etmiş tarihi bir mekandır.

Aynı zamanda Seddülbahir Kalesi, Çanakkale savaşları sırasında gazi olmuş, o büyük savaşa tanıtlık etmiş, o büyük zaferi görmüş gazi bir mekandır.

Tarihi Alan Başkanlığı olarak restorasyonundan sonra 2023 yılında Sayın Cumhurbaşkanımızın da teşrifleriyle hizmete açmış olduğumuz Seddülbahir Kalesi çok kısa bir zaman içerisinde gerçekten çok ziyaret edilen ve o manevi atmosferi aktarabilen bir müze haline geldi.

İçi çok özgün bir şekilde teşhir ve tanzim edildi.

Bu da ilgili otoriterler tarafından değerlendirilerek Avrupa’da yılın en iyi müzesine EMYA ödülüne aday gösterildi.

Umuyorum ki hem Çanakkale’nin hem de Türkiye’nin yüzünü ağartacak bir ödülle, Avrupa’nın en iyi müzesi ödülüyle döneriz Türkiye’ye.

Biz de Tarihi Alan Başkanlığı olarak büyük bir mutluluk duyarız.

Bütün çalışmalarımızda Kültür ve Turizm Bakanlığımızın, Sayın Cumhurbaşkanımızın her zaman desteğini görüyoruz.

Çanakkale Tarihi Alan’ı dünyanın en iyi korunmuş, en büyük açık hava müzesi haline getirmek istiyoruz" Kalenin tarihî kimliği İsmail Kaşdemir, kalenin inşasında bir kadın dokunuşu olduğunu vurgulayarak şunları ekledi: "Seddülbahir Kalesi aynı zamanda bir savunma yapısı olarak bir hanımefendi, bir kadın tarafından yaptırılmıştır.

Bu da Türk tarihinde çok önemli bir noktadır. 4.

Mehmet’in annesi Hatice Turhan Sultan tarafından inşa ettirilmiş bu kale, yıllarca hem Çanakkale Boğazı’na muhafızlık etmiş, hem de Mehmetçiğin ayak izlerine sahip olmuş, hem de tarihi hatıraları duvarlarında barındıran tarihi bir mekandır.

Dolayısıyla Seddülbahir Kalesi’nin aynı zamanda bir kadın tarafından yaptırılmış olması da kalenin özelliğini arttırmaktadır." Konum ve mimari özellikler Seddülbahir Kalesi, Çanakkale’nin Eceabat ilçesine bağlı Seddülbahir Köyü’nde, 1. derece arkeolojik-askeri-harp tarihi-kentsel sit alanında yer alır ve Gelibolu Yarımadası’nın en güney ucunda konumlanmıştır.

Kale, Tarihi Alan içinde Boğaz’a girişte Ertuğrul (Cape Helles) ve Morto Koyları arasında kalan burun üzerindedir.

Seddü’l-bahr (denizin seddi) anlamına gelen ve yaklaşık 22 bin metrekarelik alanda yer alan kalenin inşasına 17. yüzyılda, Osmanlı tarihinde banisi kadın olan ilk askeri yapı olma özelliğiyle Hatice Turhan Sultan (IV.

Mehmet’in annesi) tarafından başlanmıştır.

Topografik yapısı nedeniyle asimetrik ve düzensiz plana sahip olan kalede dört köşede birer, kuzeybatı köşesinde ise bir olmak üzere toplam 5 burç bulunur.

Bu burçlar sur duvarlarıyla birbirine bağlanmış olup, kalede güneydoğudan kuzeybatıya doğru uzanan 3 kademeli sur ile hisar peçe oluşur.

ÇANAKKALE SAVAŞLARI'NIN YAŞANDIĞI TARİHİ GELİBOLU YARIMADASI'NDA BİR ASIR SONRA RESTORASYON ÇALIŞMALARIYLA AYAĞA KALDIRILAN, ÇANAKKALE BOĞAZI'NI GEÇMEK İSTEYEN İTİLAF DEVLETLERİNİN 3 KASIM 1914'TE İLK BOMBALADIĞI YER OLAN İLK ŞEHİTLERİN VERİLDİĞİ SEDDÜLBAHİR KALESİ AVRUPA'NIN EN PRESTİJLİ MÜZECİLİK PROGRAMLARINDAN BİRİ OLAN EUROPEAN MUSEUM OF THE YEAR AWARD (EMYA) 2026'YA ADAY GÖSTERİLDİ.