Haber Detayı
Filistin mutfağı sürgünde yaşıyor; ata tohumlarıyla kurulan diaspora ağı
Filistin mutfağı bugün tohumlarla, tarlalarla ve kolektif hafızayla ayakta tutuluyor. ABD’deki Filistin diasporası, ata tohumlarını çoğaltarak hem gıda egemenliğini hem de kültürel kimliği korumaya çalışıyor.
Amerika New York'ta faaliyet gösteren Saboon Maazeh adlı küçük ölçekli çiftlik, Filistin mutfağının temel ürünlerini ABD topraklarında yetiştiren girişimlerden biri.
Yakteen, kousa kabağı, mulukhiyah ve susam gibi Levant mutfağının ayırt edici bitkileri, burada çoğaltılarak Filistin diasporasıyla buluşturuluyor.Çiftlik, özellikle Filistinli Amerikalı kadınlar ve gençler için yalnızca bir üretim alanı değil; mutfak kültürüyle bağ kurulan bir buluşma noktası işlevi görüyor.
Ziyaretçilerin bir bölümü için bu ürünler, yıllar sonra ilk kez taze haliyle karşılaşılan tatlar anlamına geliyor.Saboon Maazeh’in kurucusu Joy Youwakim, Filistin-Lübnan kökenli bir üretici. 2024 yılında New York’a taşınan Youwakim, çiftliğinde hem geleneksel Halep sabunları için bitkiler yetiştiriyor hem de Filistin’e özgü ata tohumlarının korunmasına katkı sağlıyor.Bu çalışmalar, Palestine Heirloom Seed Library (PHSL) gibi uluslararası tohum koruma ağlarıyla iş birliği içinde yürütülüyor.
Amaç yalnızca nadir ürünleri muhafaza etmek değil; Filistin mutfağının tarımsal altyapısını ve kültürel sürekliliğini canlı tutmak.Birleşmiş Milletler ve çok sayıda uluslararası insan hakları kuruluşu, Gazze ve Batı Şeria’da tarım alanlarının, zeytinliklerin ve tohum bankalarının sistematik biçimde yok edildiğini belgeliyor.
Uzmanlara göre bu durum, sadece gıdaya erişimi değil; Filistin halkının toprakla kurduğu tarihsel ve kültürel bağı da hedef alıyor.Ağustos ayında, Filistinli çiftçilere ait bir tohum çoğaltma tesisinin yıkılması, yerel tarım için kritik öneme sahip onlarca ata tohumunun geleceğini belirsizliğe sürükledi.
Benzer saldırılar, son yıllarda Ukrayna, Sudan ve Yemen gibi çatışma bölgelerinde de raporlandı.Tohum bankaları, yalnızca tarımsal çeşitliliği değil; savaş, kıtlık ve zorunlu göç koşullarında bir toplumun yeniden üretim kapasitesini de koruyor.
Uzmanlar, ata tohumlarının düzenli olarak ekilip çoğaltılmadığı durumlarda yok olma riskiyle karşı karşıya kaldığını vurguluyor.Bu nedenle diasporadaki üretim alanları, Filistin mutfağının geleceği açısından stratejik önem taşıyor.DİASPORA MUTFAĞINDA KOLEKTİF HAFIZAFilistinli gazeteci ve The Gaza Kitchen kitabının yazarı Laila El-Haddad, bu girişimlerin yalnızca tarımsal değil, duygusal ve kültürel bir karşılığı olduğunu söylüyor.
El-Haddad’ın katıldığı tohum temelli üretim etkinliklerinde, Gazze’den çıkarılarak farklı ülkeler üzerinden ABD’ye ulaşan biber tohumlarıyla geleneksel shatta (fermente biber ezmesi) hazırlanıyor.Bu süreç, birçok katılımcı için kayıp, yas ve direniş duygularını bir araya getiren kolektif bir deneyime dönüşüyor.Filistin kültüründe “sumud” olarak tanımlanan direnç, bugün mutfakta ve tarımda somutlaşıyor.
Ata tohumlarının diaspora topraklarında filizlenmesi, yalnızca geçmişe duyulan özlemi değil; geleceğe dair bir ısrarı da temsil ediyor.Uzmanlara göre Filistin mutfağı, bugün yalnızca tabakta değil; tohumu eken, saklayan ve paylaşan topluluklar sayesinde yaşamaya devam ediyor.Odatv.com
