Dünyada her şey çöktü, kendini korumak bile ne kadar mümkün?

“Önce Amerika”, “En büyük Amerika” sloganlar ı bug ün ya şadıklarımıza (Venez üella’ya bask ın) ve arkasından yaşayacaklarımıza ilişkin her şeyi a ç ıklıyordu.

Trump ikinci d öneminin daha ilk y ılında, bu sloganlar doğrultusunda bir serseri mayın gibi d ünya üzerinde gezmeye ba şlamıştı.

Anımsarsanız Meksika K örfezi ’ni Amerika Körfezi yapt ı, aslında bu sıradan bir değişiklik değildi, G üney Amerika üzerinde ilk hak iddias ıydı ve arkası gelecekti.

Gr önland ’ ı istedi.

Bu konuda da ilk adımları attı ve en g üvendi ği valiyi oraya özel elçi olarak atad ı.

Damadı Gr önland’a ç ıkarma yaptı. 2018’deki ilk başkanlık d öneminde de Danimarka’dan Grönland’ ı istemiş, sert bir karşılık g örünce Danimarka gezisini iptal etmi şti.

Kanada ’yı 52. eyaleti yapmak i çin bask ı yaptı ve g ümrük vergileriyle Kanada’ya diz çöktürmeye çal ıştı.

AVRUPAYI AMERİKALAŞTIRMA Avrupa ’ya da aslında tehditvari yaklaştı.

Liberal ve muhafazak âr demokrat yönetimlerin yerine a şırı sağ partilerin gelmesi i çin çal ışmıştı ve resmen a ç ıklamalar yaptı.

Venez üella’dan hemen sonra, Meksika ve Küba’y ı tehdit etti.

Aslında ge çen ay yay ımladığı Ulusal Strateji Planı’nda Latin Amerika’yı resmen arka bah çesi ilan etmi şti. 1800’lerin Monroe Doktroni ’ni g üncelleyerek “Donroe Doktrini” ne dönü şt ürmü ş, tıpkı İkinci D ünya Sava şı’ndan sonra Latin Amerika’da askeri diktat örlükleri i ş başına getiren d öneme bu kez yeni bir vizyonla geri dönüyordu.

BİZİM ARKA BAHÇEMİZ Bölgenin petrol ve yüksek teknoloji üretimi için gerekli tüm de ğerli minerallerini “Amerika’nın ihtiyacı” ilan ediyordu.

Trump t üm Bat ı yarım k üreyi, Latin Amerika’dan Kanada ve Grönland’a kadar, yeni bak ış ve ihtiya çlarla eski usul sömürgele ştirme politikasının aslında bir benzeridir.

Bazı Amerikalı analizciler, Trump’ın ülke d ışındaki imalat sekt örünü ABD’ye çekemeyece ğini g ördü ğ ünü, bu sektörleri Çin ve Uzakdo ğu ülkelerinden Latin Amerika’n ın ucuz emeğine çekerek üretimleri ve tedarik zincirlerini kontrolü alt ına almayı da planladığına işaret ediyorlar ve Ulusal G üvenlik Belgesi’de “imalat ı Latin Amerika’ya yakınlaştırmak” s özcü ğ ünün de bu amaçla kondu ğunu belirtiyorlar.

DOLAR VE SWIFT SİSTEMİNİ DIŞLAMA Latin Amerika aynı zamanda Çin ve Rusya’n ın ilgi alanı i çindeydi; Çin, Venezüella’n ın altyapısına 100 milyar dolarlık kredi ile yatırım yapmış ve karşılığında ise ödemede dolar d ışlanmış, SWIFT sistemi ile para transferleri boşlanmış ve ödemeleri Venezüella petrolü olarak geri almaya ba şlamıştı.

Zaten Çin dahil pek çok Asya ülkesi de yeni bir al ışveriş sistemi inşa ederek doların imparatorluğunun etkisini azaltma peşindeler. “En b üyük Amerika” c ının bunu kabul etmesi m ümkün de ğildi.

Hem uluslararası para sistemi giderek ABD’nin kontrol ü d ışına ç ıkarılarak dışlanıyor hem de dolar ödeme sisteminden ç ıkarılıyordu.

Bu doların da giderek uluslararası rezerv para olma niteliğinin yıldan yıla zayıflamasının da bir sonucuydu.

GÜVENSİZLİK HAD SAFHADA Trump dünyada keskin yeni bir dönemi ba şlattı.

Bu yeni d önemi gümrük sava şlarıyla a ç ıklamak zayıf kalır.

Aslında g ümrük sava şları bu yeni d önemin ticari alanda güçlü bir ba şlangıcı olarak da kabul edebiliriz.

D ünya sistemi çökmü şt ür, her aç ıdan.

Rusya’nın Ukrayna işgalini de normalleştirmektedir bu yeni d önem.

Dahas ı, Çin’in, kurulu şundan beri kendi toprağının bir par ças ı olarak g ördü ğ ü Tayvan’ ı da ülkesine katmas ının yolunun a ç ıldığını belirten çok say ıda yorum var.

Tayvan aynı zamanda çok özel yar ı iletken çip üretiminin de parças ıdır.

AB, GRÖNLAND, TÜRKİYE Tayvan konusunda Çin- ABD ili şkilerinde k üçük veya büyük bir k ıyamet kopabilir.

Avrupa ABD karşısında g üçsüzdür, Grönland’da bir Amerikan ç ıkarmasını ancak protesto edebilir.

Ama ABD’nin bu işgalinin, aynı zamanda AB’ye karşı a ç ılmış bir savaş olduğunu bilir ama kabul etmez g örünür.

Bu ba ğlamda AB’den Çin ile yeni bir ittifak ı g ündeme gelebilir.

Akl ımdayken belirteyim: Trump’ın Venez üella i şgali, Ankara’nın Suriye’de SDG’ye karşı dayatmalarını da imk âns ızlaştırma potansiyeline sahip.

Şimdilik bu kadar.