Monroe Doktrini'nden Trump Corollary’ye... Nokta atışı müdahaleler! ABD bugüne kadar kimlere operasyon düzenledi?

ABD’nin Venezuela’da Nicolas Maduro’ya yönelik askeri operasyonu, Washington’un iki yüzyılı aşan kıtasal hâkimiyet stratejisinin güncel bir örneği oldu.Monroe Doktrini’nden Roosevelt’in “Büyük Sopa” politikasına, günümüzde Trump Corollary ile sertleştirilen bu yaklaşım, rakipleri Avrupa’dan dünyaya çevirdi.ABD, Batı Yarımküre’de Çin’i çevreleme stratejisinin bir parçası olarak askeri baskı, rejim müdahalesi ve lider hedeflemeye ağırlık verirken, resmi savaş yerine “nokta atışı” operasyonları tercih ediyor.Maduro’nun yakalanması, bu stratejinin pratiğe yansıyan güncel göstergesi olarak kayda geçti.Peki ABD şimdiye kadar kimlere operasyon düzenledi?

İşte detaylar...

FULGENCİO BATİSTA – KÜBA (1959)1952’de askeri bir darbe ile iktidarı ele geçiren Fulgencio Batista, ABD’nin desteğiyle baskıcı bir yönetim kurdu.

Batista rejimi, ülkenin zenginliklerini ve kaynaklarını yabancı şirketler ve yandaşlarına aktarıyor, halk ise yoksulluk ve baskı altında yaşamaya devam ediyordu.ABD tarafından doğrudan devrilmese de, Washington’un desteğini çekmesiyle Batista iktidarını kaybederek ülkeyi terk etmek zorunda kaldı.KÜBA DEVRİMİ1953'te Moncada Kışlası baskınıyla başlayan Küba devrimi 1 Ocak 1959'da diktatör Fulgenico Batista'nın kaçışıyla amacına ulaştı, Fidel Castro komutasındaki güçler 2 Ocak'ta Santiago de Cuba'yı aldılar, aynı gün aynı saatlerde Che Guevara ve Camillo Cienfuegos komutasındaki güçler de başkent Havana'ya girdiler. 6 Ocak'ta Castro Havana'ya ulaştı.Küba'da yeni bir çığır başladı.

PATRİCE LUMUMBA – KONGO (1961)Kongo’nun ilk başbakanı Patrice Lumumba, ABD ve Belçika destekli güçler tarafından yakalandı.

İşkence gördü ve infaz edildi.

Ülke, sonraki yıllarda Batılı şirketlerin maden sahasına dönüştü.

MANUEL NORIEGA – PANAMA (1989)Aralık 1989’da ABD Başkanı George H.

W.

Bush, Panama’nın fiili lideri Manuel Noriega’yı yakalamak için “Just Cause” operasyonunu başlattı.

Operasyona yaklaşık 27 bin ABD askeri katıldı ve resmi rakamlara göre en az 500 kişi yaşamını yitirdi.ABD birlikleri Panama City’yi kontrol altına aldıktan sonra Noriega, Vatikan’ın büyükelçiliğine sığındı.ABD askerleri, büyükelçilik binasının çevresine yüksek sesli hoparlörler yerleştirdi.

Ordu, Noriega’yi teslim olmaya zorlamak için yüksek sesle rock ve heavy metal müzikler çalarak psikolojik baskı uyguladı.

Bu uygulama, Noriega’yı uykusuz bırakmayı ve teslim olmaya zorlamayı amaçlayan bir psikolojik baskı yöntemi olarak kullanıldı.Yaklaşık üç gün süren kuşatma sonrası Noriega teslim oldu ve ABD’ye götürülerek uyuşturucu kaçakçılığı ve kara para aklama suçlamalarıyla yargılandı.Operasyon, ABD’nin lider yakalama stratejisinde psikolojik harp yöntemlerini sistematik biçimde kullandığı örneklerden biri oldu.

SADDAM HÜSEYİN – IRAK (2003)ABD’nin Irak işgali sonrası Saddam Hüseyin, ABD özel birlikleri tarafından yakalandı.

ABD destekli mahkemede yargılandı ve 30 Aralık 2006  yılında idam edildi.Irak'ın devrik lideri Saddam Hüseyin'i ilk sorgulayan eski ABD Merkezi Haber Alma Teşkilatı (CIA) Ajanı John Nixon, iki aydan fazla süren sorgulamalardan sonra bu ülkede kimyasal silah olmadığı sonucuna vardıklarını söyledi.Saddam'ın idamıyla Irak'ta Baas Partisi dönemi de kapanmış oldu.

JEAN-BERTRAND ARİSTİDE – HAİTİ (2004)Haiti Devlet Başkanı Aristide, ABD askerleri tarafından zorla bir uçağa bindirilerek ülkeden çıkarıldı.

Olay, fiilen bir yakalama ve sürgün operasyonu olarak kayda geçti.

MUAMMER KADDAFİ – LİBYA (2011)Muammer Kaddafi, 1969 yılında 27 yaşında genç bir teğmen olarak Kral İdris’i kan dökmeden devirdi ve Libya’yı 42 yıl boyunca sıkı bir yönetimle yönetti.Yerine oğlu Seyfulislam’ı bırakmayı planlıyordu, ancak Arap Baharı’nın başlamasıyla bu hedefini gerçekleştiremedi.Kaddafi, 20 Ekim 2011’de memleketi Sirte’de ABD ve NATO’nun hava saldırıları ardından muhalif silahlı gruplar tarafından linç edilerek öldürüldü.Kaddafi ailesinin çoğu ise Arap Baharı sürecinde Libya’yı terk etti.

ÖMER EL-BEŞİR – SUDAN (2019)2003–2008 yılları arasında Darfur’da yaşanan olaylarda 300 bin kişinin ölümünden ve 2,5 milyon kişinin yerinden edilmesinden sorumlu tutulan Sudan’ın devrik lideri Ömer el-Beşir, 31 Mart 2005’te Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararıyla Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne sevk edildi.Başlatılan soruşturma, Beşir’i beş insanlık suçu, iki savaş suçu ve üç ayrı soykırım suçu ile suçladı ve 4 Mart 2009 ile 12 Temmuz 2010 tarihlerinde iki tutuklama emri çıkarıldı.ABD yaptırımları ve uluslararası baskılar sonucunda iktidardan indirilen Beşir, doğrudan ABD askeri operasyonu olmadan görevden alındı; süreç büyük ölçüde Batı’nın yönlendirmesiyle ilerledi.

NİCOLÁS MADURO – VENEZUELA (2026)ABD’nin aylardır süren gizli hazırlıklarının ardından 3 Ocak 2026 gecesi Venezuela’da kapsamlı bir askeri operasyon başlatıldı.

Kara, deniz, hava ve istihbarat unsurlarının yer aldığı operasyonda, Nicolás Maduro’nun hareketleri uzun süre izlendi ve güvenlik düzeni ayrıntılı şekilde haritalandı.Operasyon gecesi, 20 kara ve deniz üssünden 150’den fazla hava aracı eş zamanlı havalandı; helikopterler düşük irtifadan Caracas’a giriş yaptı ve başkentte birden fazla patlama sesi duyuldu.

ABD özel birlikleri, Maduro ve eşi Cilia Flores’i gece yarısı uykuda yakalayarak kısa sürede etkisiz hale getirdi.

Çelik kapılar sadece 47 saniyede kırıldı ve operasyon toplamda 30 dakikadan kısa sürdü.ABD tarafında can kaybı yaşanmadı.

Maduro ve eşi, USS Iwo Jima gemisine götürüldü ve ABD’ye nakledilerek “narko-terör” suçlamalarıyla yargılanacakları açıklandı.