Atatürk solcudur

Kurtulu ş Savaşı’nın lideri, T ürkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu ve Ayd ınlanma devrimlerinin öncüsü Mustafa Kemal Atatürk ’ün solcu oldu ğu tezi bir çok kesim taraf ından kabul edilmez ve genellikle tepkiyle karşılanır.

Bu tepki kendisini sosyalist, kom ünist, sosyal demokrat, Kemalist, Atatürkçü, ulusalc ı, liberal, neoliberal, merkez solcu, merkez sağcı, muhafazak âr, milliyetçi olarak tan ımlayan bir çok farkl ı kesim tarafından farklı gerek çelerle verilir.

Oysa Atatürk solcudur.

Ancak Atatürk’ün ne anlamda solcu oldu ğu ve solculuğun ne anlama geldiği de a ç ıklığa kavuşturulmalıdır.

Solculuk terimi ilk defa, 1789 Fransız Devrimi s ürecinde, Fransa meclisinde s ıraların sol kanadında ve sağ kanadında oturan temsilcilerin siyasi duruşu üzerinden kullan ılmıştır.

Sıraların sol kanadında devrimci cumhuriyet çiler otururken, sa ğ kanatta monarşiye imtiyazlı hakların tanınmasını savunan muhafazak ârlar oturuyordu.

Sol kavram ına 19. y üzy ılda Karl Marx ile birlikte farklı bir anlam y üklenmi ş ve solculuk kom ünizmle, sosyalizmle özde şleştirilmiş olsa da, Atat ürk, monar şinin, teokrasinin, feodalizmin yıkılıp, cumhuriyetin, laikliğin, m ülkiyet hakk ının devreye sokulduğu Fransız Devrimi’nden etkilendiği ve aynı devrimi Osmanlı İmparatorluğu topraklarında ger çekle ştirdiği i çin, Frans ız meclisinde sol kanatta oturanların tarafındaydı.

Ancak Atat ürk sadece bu anlamda solda de ğildi.

Atat ürk ayn ı zamanda, sol kavramının 20. y üzy ılın ikinci yarısında yaygınlaşan anlamıyla da solcuydu. *** G ünümüz siyaset biliminde, felsefesinde ve söyleminde solculuk genel bir üst kavramd ır ve toplumcu, halk ç ı ideolojileri kapsar.

Bu bağlamda solculuğun, kom ünizm, sosyalizm, demokratik sosyalizm, demokratik solculuk, sosyal demokrasi gibi farkl ı t ürleri vard ır.

Demokratik sosyalizm, sosyal demokrasi, demokratik solculuk aynı zamanda merkez sol akımlar olarak da adlandırılır.

Bu t ürlerin kendi aralar ında hangisinin daha toplumcu ve halk ç ı olduğu konusunda anlaşmazlıkları olsa da, hepsi toplumcu ve halk ç ı olmak, toplum ve halk i çin siyaset yapmak, ekonomik ve sosyal adaleti sa ğlamak iddiasını taşırlar. *** Atat ürk, üretim araçlar ında özel mülkiyetin tamam ıyla ortadan kaldırılmasını ve sınıfsız toplumu savunmadığı i çin komünist de ğildi.

Ancak Atat ürk karma ekonomik modelle, yani özel sektörle birlikte güçlü bir kamu sektörünün de devreye sokulmas ıyla, sınıfların arasındaki u çurumun asgari düzeye çekilmesi gerekti ğini savunduğu i çin, merkez solda yer alan bir siyasetçiydi.

Atatürk’ün kurdu ğu Cumhuriyet Halk Partisi’nin devlet çilik ve halkç ılık ilkeleri de bu siyasi duruşun yansımasıdır.

Atat ürk’ün ya şadığı d önemde kendisini solcu, sosyal demokrat, demokratik solcu, demokratik sosyalist olarak tan ımlaması olanaksızdı, çünkü o dönemde merkez sol kavram ı hen üz yeterince geli şmemişti ve solculuk, sosyal demokrasi, demokratik solculuk, demokratik sosyalizm, Marx’ın yoğun etkisi altındaydı. 1917’de Rusya’daki kom ünist devrimi gerçekle ştiren ve Vladimir Lenin ’in lideri olduğu siyasi partinin adı Rusya Sosyal Demokrat İş çi Partisi idi.

Hatta Almanya Sosyal Demokrat Partisi’nin kuramc ıları olan Eduard Bernstein ’ın ve Karl Kautsky ’nin temsil ettiği evrimci sosyalizm, yani devrime karşı ç ıkan sosyal demokrasi bile, b üyük ölçüde s ınıfsız toplumu ve üretim araçlar ında özel mülkiyetin ortadan kald ırılmasını savunuyordu.

Ancak İkinci D ünya Sava şı’ndan sonra Avrupa’daki sosyal demokrat, demokratik sosyalist, demokratik solcu partiler de karma ekonomik modeli ve sınıfsız toplum yerine, sınıfların arasındaki u çurumun asgari düzeye çekilmesini savunduklar ı i çin, Atatürk’ün bu ba ğlamda solcu olduğu s öylenebilir.

Ayr ıca Atat ürk hiçbir zaman komünizm ve sosyalizm fobisine sahip olmam ıştır, yaşamı boyunca, hem Kurtuluş Savaşı yıllarında hem de Cumhuriyetin kuruluşundan sonra, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği ile yakın işbirliği ve dayanışma i çinde olmu ştur.

Bu ger çeklerin bilinmesi, hem solun kendi içindeki hem de sol ve sa ğ arasındaki bazı kutuplaşmaları asgari d üzeye çekebilir.